Sa pagpapalit ng taon, tila hindi magiging mapayapa ang pagsalubong ng 2026 para kay Congressman Leandro Leviste. Isang mainit na usapin ang sumabog sa social media at sa mga sirkulo ng pulitika na nagpapahiwatig ng posibleng patong-patong na kasong kriminal na isasampa laban sa kanya. Ang ugat ng lahat? Ang kontrobersyal na paraan ng kanyang pagkuha sa mga sensitibong dokumento mula sa Department of Public Works and Highways (DPWH), partikular na ang mga files na galing sa opisina ng yumaong si Usec. Cabral.
Ayon sa mga diskusyon at pagsusuri ng mga legal experts, seryoso ang sitwasyon ng mambabatas. Hindi lamang ito simpleng isyu ng “ethics complaint” sa Kongreso, kundi mga potential criminal charges na pinag-aaralan na umano ng gobyerno. Kabilang sa mga nabanggit na posibleng kaso ay Obstruction of Justice, Grave Coercion, Usurpation of Authority, Violation ng Anti-Graft and Corrupt Practices Act, at maging Theft o pagnanakaw ng dokumento. Ang bigat ng mga akusasyong ito ay nagmumula sa naratibong “pwersahan” niyang kinuha ang mga files, na nagresulta pa umano sa pisikal na pinsala o “paper cut” sa isa sa mga staff ng ahensya.
Isang malaking punto ng debate ang argumento na ang pagkakaroon ng hawak na dokumento ay hindi awtomatikong nangangahulugan na “authentic” o totoo na ito sa mata ng batas, lalo na kung nakuha ito sa iligal na paraan. Inihalintulad ito sa isang sitwasyon kung saan ang isang magnanakaw ay pumasok sa bahay at kinuha ang titulo ng lupa; hindi dahil hawak niya ang papel ay siya na ang may-ari. Sa legal na proseso, ang “authenticity” ay dumadaan sa tamang channels tulad ng certification, at hindi sa basta paghablot lamang sa opisina. Ito ang butas na nakikita ng mga kritiko sa depensa ni Leviste na nagpapasalamat pa sa DPWH sa “pag-confirm” ng files.
Lalong umiinit ang isyu dahil sa posibleng parusa na kaakibat ng mga nabanggit na kaso. Kung ang parusa sa isang krimen ay higit sa anim na taon, tulad ng sa Anti-Graft Law o Grave Coercion na may kasamang ibang elemento, nawawala ang immunity from arrest ng isang mambabatas kahit pa may sesyon ang Kongreso. Ito ang nakikitang dahilan ng ilang observers kung bakit tila biglang nanahimik o nagbago ang ihip ng hangin sa kampo ni Leviste. Ang dating matapang na pagbubunyag ay tila napalitan ng pag-iingat dahil sa banta ng pagkakakulong.
Binibigyang-diin din ng mga komentarista ang prinsipyo ng “separation of powers.” Ang aksyon ni Leviste na direktang kumuha ng dokumento sa Executive Branch nang walang proper subpoena o dumaan sa tamang proseso ng “aid of legislation” ay isang malinaw na paglabag. Hindi ito simpleng pamumulitika lamang, kundi isang seryosong paglapastangan sa proseso ng gobyerno. Kung hahayaan itong mangyari, ano na lang ang pipigil sa iba pang mambabatas na “manugod” at kumuha ng anumang gusto nila sa mga opisina ng gobyerno?
Sa kabilang banda, marami ang naniniwala na ito ay isang malaking “smear campaign” o paninira upang ilihis ang atensyon mula sa nilalaman ng mga dokumento—ang bilyon-bilyong pondo na umano’y may iregularidad. Para sa mga taga-suporta ni Leviste, ang pagtutok sa “paraan” ng pagkuha ay diversionary tactic lamang upang hindi pag-usapan ang korapsyon. Gayunpaman, mariing sinasabi ng mga nasa panig ng batas na “the end does not justify the means.” Hindi pwedeng itama ang isang mali (korapsyon) sa pamamagitan ng isa pang mali (pagnanakaw ng ebidensya).
Ang sitwasyong ito ay nagsisilbing paalala sa lahat ng opisyal ng gobyerno. Kahit ano pa man ang iyong layunin, may mga batas at proseso na dapat sundin. Ang pagiging mambabatas ay hindi lisensya para maging “above the law.” Ang publiko ay nakamasid at naghihintay kung totoo ngang may “iiyak” sa huli. Mananaig ba ang batas o muling mapapaikot ng pulitika ang katotohanan? Ang mga susunod na araw ay magiging kritikal para sa karera at kalayaan ni Congressman Leviste.
Sa huli, ang hamon ay hindi lang kay Leviste kundi sa buong sistema ng hustisya. Kung may sala, dapat managot. Kung may katotohanan sa mga dokumento, dapat ding imbestigahan. Pero hindi dapat isakripisyo ang tamang proseso para lang sa politikal na ingay. Ang taumbayan ay naghihintay ng tunay na hustisya, hindi lang drama at bangayan sa social media.
