Sa mundo ng pulitika, napakadaling magbato ng putik. Kaliwa’t kanan ang mga paratang, mga kwentong hindi tiyak ang pinagmulan, at mga akusasyong minsan ay tinatanggap na lang ng publiko bilang katotohanan dahil sa dalas ng pag-uulit. Madalas nating naririnig ang mga salitang “mahina,” “walang alam,” o di kaya naman ay mga mas mabibigat na paratang na may kinalaman sa bisyo at kalusugan. Ngunit sa gitna ng ingay na ito, may mga boses na mas piniling manahimik noon na ngayon ay nagsalita na upang ilabas ang katotohanan—hindi base sa opinyon, kundi base sa kanilang personal na karanasan at nakita sa loob ng Malacañang. Ang mga rebelasyong ito mula sa mga dating kalihim at pinagkakatiwalaang tao sa gobyerno ay nagbibigay ng bagong anyo sa imahe ng Pangulo na malayo sa ipinipinta ng kanyang mga kritiko.
Isang malaking katanungan sa marami ang tunay na kapasidad ng Pangulo bilang lider. Sinasabi ng ilan na kulang siya sa karanasan, o di kaya ay hindi niya kayang makipagsabayan sa mga diskusyong teknikal. Dito pumasok ang matapang na pahayag ni Professor Clarita Carlos, isang respetadong akademiko, eksperto sa geopolitics, at dating National Security Advisor. Kilala si Prof. Carlos sa kanyang talas ng isip at pagiging prangka; hindi siya ang klase ng tao na magbibigay ng papuri kung hindi ito totoo. Ayon sa kanya, ang nakikita ng publiko ay malayong-malayo sa nangyayari sa likod ng mga nakasarang pinto ng cabinet meetings. Ibinunyag niya ang isang side ng Pangulo na tila “patay-gutom” sa impormasyon at trabaho, sa puntong nakakaligtaan na nitong kumain.
Ikinuwento ni Carlos ang mga pagkakataong habang ang ibang miyembro ng gabinete ay abala sa pagkain ng meryenda sa mahahabang oras ng pagpupulong, ang Pangulo ay nananatiling nakatutok sa mga dokumento. “The President reads,” mariing sabi ni Carlos. Bilib siya sa enerhiya nito na tila hindi nauubos kahit pa abutin ng ilang oras ang diskusyon. Napansin din niya ang kapayakan ng Pangulo, na kung minsan ay tila maluwag pa ang suot na polo barong dahil sa kapayatan, simbolo ng kanyang pagsubsob sa trabaho kaysa sa pagpapasarap sa buhay. Ito ay direktang sumasalungat sa naratibong tamad o “party-goer” na madalas ibato sa kanya. Para sa isang beteranang propesor na nakakita na ng iba’t ibang klase ng lider, ang dedikasyon na ito ay hindi matatawaran.
Higit pa sa sipag, ibinahagi ni Carlos ang lalim ng pang-unawa ng Pangulo sa mga kumplikadong isyu. Isang konkretong halimbawa ang usapin tungkol sa “blockchain technology”—isang napakateknikal na paksa na hindi lahat ng ordinaryong tao, o maging mga opisyal, ay madaling naiintindihan. Ayon kay Carlos, sa isang diskusyon tungkol dito, tila tatlo lang silang nagkakaintindihan sa kwarto: siya, si Secretary Fred Pascual, at ang Pangulo. Ipinapakita nito na ang Pangulo ay nag-aaral, nagbabasa, at hindi nagpapahuli sa mga makabagong teknolohiya at solusyon. Ang pagiging “consensual leader” o iyong nakikinig sa pulso ng bawat isa bago magdesisyon ay isa ring katangian na hinangaan ni Carlos. Iikot umano ito sa bawat kalihim para tanungin ang kanilang damdamin at opinyon, isang istilo na nagpapakita ng respeto at pagnanais na magkaroon ng nagkakaisang direksyon.
Ngunit hindi lang sa aspeto ng talino at pamumuno may ibinunyag na impormasyon. Ang mas nakakagulat at emosyonal na rebelasyon ay nanggaling kay dating DILG Secretary Benhur Abalos. Ito ay may kinalaman sa kalusugan ng Pangulo—isang paksang naging paboritong target ng mga fake news at black propaganda. Matagal nang kumakalat ang mga chismis na ang Pangulo ay gumagamit ng ipinagbabawal na gamot, tinatawag na “bangag,” o di kaya ay may malalang karamdaman na itinatago. Subalit, ang katotohanang ibinuking ni Abalos ay nagpatahimik sa mga haka-hakang ito at pinalitan ito ng paghanga sa isang sakripisyong ginawa ng isang anak para sa kanyang ama.
Ayon kay Abalos, ang Pangulo ay mayroon na lamang iisang kidney. Hindi ito dahil sa sakit o bisyo, kundi dahil ibinigay niya ang isa niyang kidney sa kanyang ama, si dating Pangulong Ferdinand Marcos Sr., noong 1980s. Sa panahong iyon, nasa 20s pa lamang ang nakababatang Marcos. Isipin ninyo ang bigat ng desisyong iyon para sa isang kabataan—ang ibigay ang bahagi ng iyong katawan nang hindi sigurado kung ano ang magiging epekto nito sa iyong kalusugan at “quality of life” sa susunod na apatnapung taon. Walang kasiguraduhan kung magiging baldado ba siya o hihina, ngunit dahil sa wagas na pagmamahal sa ama na nanganganib ang buhay noon, hindi siya nag-atubiling mag-donate. Ito ay isang “factual” na pangyayari na nakatala sa kasaysayan ng medisina ng pamilya ngunit bihirang pag-usapan sa publiko.
Ang rebelasyong ito ay may malaking implikasyon sa mga paratang tungkol sa droga. Ipinaliwanag sa diskusyon na ang isang taong may iisang kidney ay kailangang maging maingat sa kanyang kalusugan. Dagdag pa rito, ang Pangulo ay kilalang “asthmatic” o may hika. Sa lohikal na paliwanag, paano makakayanan ng isang katawang may iisang kidney at may hika ang paggamit ng matatapang na iligal na droga o kahit ang simpleng paninigarilyo? Ang kanyang kondisyong medikal mismo ang pinakamatibay na depensa laban sa mga paratang na siya ay adik. Ang bawat kilos, ang kanyang “demeanor,” at ang kanyang kakayahang humarap sa matitinding pagsubok ng bansa araw-araw ay patunay na siya ay malusog sa kabila ng limitasyon ng kanyang katawan.
Ang puntong ito ay nagbibigay ng bagong lente kung paano natin tinitingnan ang Pangulo. Ang pagiging “kalmado” niya, na minsan ay pinagkakamalang kahinaan o kawalan ng pakialam, ay maaaring repleksyon ng isang taong maaga pa lang ay natuto nang humarap sa seryosong hamon ng buhay at kamatayan. Sabi nga ni Prof. Carlos, ang pagiging kalmado ay hindi kahinaan; sa katunayan, ito ay tanda ng talino at kontrol. Sa gitna ng ingay ng pulitika, ang hindi pagpatol sa mga banat at pananatiling “composed” ay isang katangian ng lider na may malalim na pinaghuhugutan. Hindi niya kailangang sumigaw o magmayabang para patunayan ang kanyang lakas; ang kanyang gawa at sakripisyo ang nagsasalita para sa kanya.
Nakakalungkot isipin na sa dinami-dami ng naggagalingang “political analysts” at kritiko sa social media, kakaunti ang nakakaalam o nagbabanggit ng sakripisyong ito. Madaling husgahan ang tao base sa hakahaka, pero mahirap tanggapin ang katotohanan kapag ito ay sumasalungat sa ating mga paniniwala. Ang kwento ng kidney transplant ay hindi drama para sa eleksyon; ito ay nangyari dekada na ang nakalilipas, bago pa man siya nangarap maging Pangulo. Ito ay kwento ng isang anak na nagmamahal sa magulang—isang universal na kwento na dapat sanang magbigay ng respeto sa kanya bilang tao, anuman ang kulay ng ating pulitika.
Sa huli, ang mga testimonya nina Clarita Carlos at Benhur Abalos ay nagsisilbing paalala sa atin na maging mapanuri. Hindi lahat ng nakikita sa social media ay totoo, at madalas, ang katotohanan ay mas tahimik at hindi “viral.” Ang Pangulong inakusahang mahina ay siya palang nagpapagod magbasa ng batas habang tayo ay tulog. Ang Pangulong tinawag na adik ay siya palang may pisikal na limitasyon na nagbabawal sa kanya sa anumang bisyo dahil sa isang dakilang alay para sa ama. Ang mga “ibinuking” na ito ay hindi mga skandalo kundi mga patunay ng karakter—isang lider na disiplinado, matalino, at may puso.
Kaya bago tayo maniwala sa susunod na “expose” o paninira, balikan natin ang mga katotohanang ito. May mga bagay na hindi nakikita ng mata pero nararamdaman sa gawa. Ang lider na handang magbigay ng parte ng kanyang sarili para sa buhay ng iba ay isang lider na may kakayahang magsakripisyo para sa bayan. Sa panahon ngayon na puno ng pagdududa, marahil ay oras na para tingnan natin ang Pangulo hindi base sa ingay ng kanyang mga kalaban, kundi base sa katotohanan ng kanyang pagkatao at serbisyo.
