Sa isang kaganapang yumanig sa buong mundo ng geopolitics at hustisya internasyonal, isang malaking balita ang kumalat na nagbibigay ng panibagong pag-asa sa mga taga-suporta ni dating Pangulong Rodrigo Duterte. Ang Russia, sa pamumuno ni President Vladimir Putin, ay hindi lamang nagkibit-balikat sa mga paratang ng International Criminal Court (ICC). Sa halip, gumanti ang superpower na bansa sa pamamagitan ng pagbubukas ng kasong kriminal at pag-isyu ng arrest warrant laban mismo sa ICC Prosecutor na si Karim Khan at sa mga huwes ng nasabing korte. Ito ay matapos maglabas ang ICC ng arrest warrant laban kay Putin kaugnay ng sigalot sa Ukraine—isang hakbang na tinawag ng Russia na iligal at walang basehan.
Ang hakbang na ito ng Russia ay tinitignan ng marami bilang isang “game changer.” Ipinapakita nito na ang ICC ay hindi “untouchable” at ang kanilang awtoridad ay hindi kinikilala ng mga bansang may matibay na paninindigan sa kanilang soberanya. Tulad ng Estados Unidos at China, ang Russia ay hindi miyembro ng ICC. Ang argumento ng Moscow ay simple: Dahil hindi sila miyembro, walang hurisdiksyon ang ICC na pakialaman ang kanilang mga internal na usapin o ang kanilang lider. Ang pagpupumilit ng ICC na arestuhin ang isang head of state ng bansang hindi naman kasapi nito ay itinuturing ng Russia na isang pag-atake sa kanilang kalayaan at isang krimen sa ilalim ng kanilang sariling batas.
Dito pumapasok ang malaking koneksyon sa sitwasyon sa Pilipinas. Matatandaang ang Pilipinas, sa ilalim ni dating Pangulong Duterte, ay bumitiw na sa pagiging miyembro ng ICC. Ang desisyong ito ay nakabase sa parehong prinsipyo na ipinaglalaban ngayon ng Russia: ang soberanya. Ang mga tagasuporta ni Duterte ay matagal nang sumisigaw na ang pakikialam ng ICC sa kampanya kontra-droga ng nakaraang administrasyon ay isang porma ng “judicial imperialism” o panghihimasok ng mga dayuhan. Ngayong nakikita ng mundo na ang isang bansang kasing-lakas ng Russia ay kayang-kayang baligtarin ang sitwasyon at tugisin ang mga taga-ICC, lumalakas ang loob ng marami na tama ang naging desisyon ni Duterte na talikuran ang nasabing institusyon.
Ang balitang ito ay nagsisilbing sampal sa mukha ng mga kritiko na nagsasabing “walang takas” si Duterte sa ICC. Kung ang Russia ay kayang mag-file ng kaso at mag-isyu ng warrant laban sa mga huwes ng ICC, pinatutunayan nito na ang nasabing korte ay politikal at maaaring labanan. Ang naratibo ngayon ay bumabaligtad: ang “hunter” ay nagiging “hunted.” Ang mga huwes at prosecutor na nasanay na sila ang nagdidikta ng hustisya ay ngayon ay nahaharap sa banta ng pag-aresto kung sila ay mapupunta sa mga teritoryong kaalyado ng Russia. Ito ay tinatawag na “tit for tat” strategy na nagpapahina sa kredibilidad ng ICC bilang isang neutral na hukuman.
Para sa mga tagamasid sa pulitika ng Pilipinas, ang kaganapang ito ay naglalagay sa “Palasyo” o sa kasalukuyang administrasyong Marcos sa isang alanganing posisyon. May mga usap-usapan at pangamba na ang gobyerno ngayon ay tila “nakikipaglaro” o nagbubukas ng pinto sa ICC, taliwas sa matigas na paninindigan ng nakaraang administrasyon. Kung magpapatuloy ang Palasyo sa pagpapakita ng kooperasyon o kahinaan sa harap ng ICC, habang ang ibang bansa tulad ng Russia ay matapang na lumalaban, maaari itong tignan bilang pagsuko ng soberanya ng Pilipinas. Ang tanong ng taong bayan: Bakit tayo yuyuko sa mga dayuhan kung ang ibang bansa ay kayang ipagtanggol ang kanilang dignidad?
Higit pa rito, ang aksyon ng Russia ay nagbubukas ng diskusyon tungkol sa “due process.” Ayon sa mga eksperto, kung ang ICC ay nag-iisyu ng warrant nang walang sapat na hurisdiksyon (dahil hindi nga miyembro ang Russia o ang Pilipinas), ito ay maituturing na iligal na pagtatangka sa kalayaan ng mga akusado. Sa mata ng batas ng Russia, ang ginawa ng ICC judges ay isang krimen. Ito ay nagbibigay ng legal na argumento para sa kampo ni Duterte: Kung iligal ang naging proseso ng ICC laban kay Putin, iligal din ang kanilang pagpupumilit na imbestigahan si Duterte matapos bumitiw ang Pilipinas sa Rome Statute.
Ang implikasyon nito ay malalim. Kung ang Russia ay magtagumpay sa pagpapanagot o kahit sa pagbibigay lamang ng takot sa mga opisyal ng ICC, ito ay magsisilbing babala. Hindi na basta-basta makakapag-dikta ang ICC sa mga bansang hindi naman nila miyembro. Para sa mga Pilipino, ito ay isang paalala na ang tunay na hustisya ay dapat manggaling sa ating sariling mga korte at hindi sa dikta ng mga banyaga na may sariling politikal na agenda. Ang “Good News” na ito para sa mga Duterte supporters ay hindi lang tungkol sa kaligtasan ng dating pangulo, kundi tungkol sa pagtindig ng bansa laban sa panghihimasok.
Sa huli, ang mensahe ay malinaw: Ang mundo ay nagbabago. Ang kapangyarihan ng mga institusyong kanluranin tulad ng ICC ay humihina at kinukwestiyon. Ang paninindigan ni Putin ay nagbibigay ng inspirasyon sa mga bansang nais protektahan ang kanilang kasarinlan. Para sa Pilipinas, ito ay isang hamon sa kasalukuyang liderato na ipakita kung kanino sila papanig—sa interes ng mga dayuhan o sa dignidad at soberanya ng sariling bansa at ng mga lider na naglingkod dito. Ang laban ay hindi pa tapos, at sa pagkakataong ito, mukhang ang hangin ay umiihip pabor sa mga lumalaban para sa tunay na kalayaan.
