Ang Grand Ballroom ng Manila Diamond Hotel ay nagniningning sa liwanag ng libu-libong kristal mula sa mga dambuhalang chandelier na nakasabit sa kisame. Ang bawat sulok ay amoy mamahaling pabango, at ang tunog ng mga kubyertos na tumatama sa porselanang plato ay sumasabay sa malamyos na tugtog ng orkestra. Ito ang gabi ng “Gala of Kings,” isang eksklusibong pagtitipon ng mga pinakamayayamang tao sa Pilipinas. Ang sentro ng atensyon sa gabing iyon ay walang iba kundi si Don Gustavo Villareal. Siya ay nasa edad singkwenta, may matikas na pangangatawan, at kilala bilang isang “ruthless businessman.” Ngunit higit sa kanyang yaman, ipinagmamalaki niya ang kanyang titulo bilang “Chess King.” Walang sinuman sa kanyang mga kaibigan, kaaway, o maging mga propesyonal na manlalaro ang nakatalo sa kanya sa ibabaw ng 64 na kuwadradong papan ng ahedres. Para kay Don Gustavo, ang chess ay hindi lang laro; ito ay repleksyon ng buhay—ang malalakas ang kumakain sa mahihina, at ang hari ay laging nananalo.
Sa gitna ng entablado, nakaset-up ang isang gintong chess board. Kinuha ni Don Gustavo ang mikropono, ang kanyang boses ay puno ng yabang at kumpiyansa. “Mga kaibigan, sawa na ako sa mga kalaban na madaling talunin. Gusto ko ng totoong hamon. Kaya ngayong gabi, maglalapag ako ng pusta. Isang daang milyong piso. Cash. Ibibigay ko ito sa sinumang makakatalo sa akin ngayon din. Pero… kapag natalo kayo, kukunin ko ang inyong pinakamahalagang ari-arian.” Nagkaroon ng bulungan sa loob ng ballroom. Maraming magagaling na manlalaro ang nandoon, pero takot silang sumugal. Kilala si Gustavo sa pagiging tuso at mapanlamang. Walang tumayo. Ang katahimikan ay binasag ng isang mahinang boses mula sa likuran. “Lalabanan ko po kayo.”
Lahat ng mata ay lumingon sa pinanggalingan ng boses. Sa may pintuan ng ballroom, kung saan nakatayo ang mga security guard, may isang batang lalaki na pilit pumapasok. Siya ay si Noynoy. Labindalawang taong gulang. Ang kanyang balat ay sunog sa araw, ang kanyang buhok ay magulo at mahaba, at ang kanyang suot ay isang sando na dating puti ngunit ngayo’y kulay abo na sa dumi. Ang kanyang shorts ay maluwag at tinalian lang ng straw para hindi mahulog, at wala siyang suot na tsinelas. May bitbit siyang isang sako na puno ng mga plastik na bote at karton. Isa siyang batang kalakal na nakapuslit sa loob dahil sa bukas na delivery entrance sa likod.
Humalakhak nang malakas si Don Gustavo. Ang tawa niya ay umalingawngaw sa buong silid, at nakitawa na rin ang mga elitistang bisita. “Ikaw?! Isang pulubi?! Hahaha! Bata, naliligaw ka yata. Ito ay lugar ng mga hari, hindi tambakan ng basura. Guard! Bakit niyo pinapasok ang daga na ‘to? Ilabas niyo ‘yan bago pa mangamoy ang aircon!” Sigaw ng Don habang nagpupunas ng luha sa kakatawa. Hinawakan ng mga guard si Noynoy sa braso, akmang kakaladkarin palabas.
“Sandali!” sigaw ni Noynoy, nagpupumiglas. “Sabi niyo, kahit sino! Wala kayong sinabing bawal ang mahirap! O baka naman… takot lang kayo na matalo ng isang batang kalye?” Ang mga salitang iyon ay tumama sa ego ni Don Gustavo. Tumigil siya sa pagtawa. Ang kanyang mukha ay naging seryoso at madilim. Tinitigan niya ang bata. “Takot? Ako? Sa isang tulad mo?” Sinenyasan niya ang mga guard na bitawan ang bata. “Sige. Papasukin niyo siya. Gusto kong makita kung paano umiyak ang isang daga kapag inapakan ng elepante.”
Naglakad si Noynoy papunta sa stage. Bawat hakbang ng kanyang maruming paa sa makintab na carpet ay sinusundan ng pandidiri ng mga bisita. “Yuck,” bulong ng isang donya. “Where are his parents?” sabi naman ng isa. Pero hindi pinansin ni Noynoy ang mga ito. Ang kanyang mata ay nakapako lang sa papan ng ahedres. Umupo siya sa tapat ni Don Gustavo. Ang sako niya ay inilagay niya sa tabi ng kanyang upuan. “Anong pusta mo, bata? Wala kang 100 milyon. Ang buhay mo ba? Gusto mo bang maging alipin ko habambuhay?” pang-aasar ng Don.
“Hindi ko po kailangan ng pera niyo,” sagot ni Noynoy nang diretsahan. “Kapag nanalo ako, gusto kong humingi kayo ng tawad sa lahat ng mga mahihirap na inalipusta niyo. At gusto kong ipamigay niyo ang lahat ng pagkain dito sa mga gutom sa labas. Kapag natalo ako…,” huminga nang malalim si Noynoy, “…gagawin ko ang lahat ng gusto niyo. Kahit maging alipin niyo, tatanggapin ko.”
“Deal!” sigaw ni Don Gustavo. “Simulan na ang laro! Tignan natin kung hanggang saan ang tapang mo.”
Nagsimula ang laro. Si Don Gustavo ang puti, si Noynoy ang itim. Sa chess, ang puti ang laging nauuna, isang kalamangan. Mabilis at agresibo ang mga tira ni Don Gustavo. Ginamit niya ang kanyang paboritong “Queen’s Gambit,” isang estratehiya na nagpapakita ng pag-aalay ng piyesa para makontrol ang gitna ng papan. Ang bawat galaw niya ay may kasamang yabang, tila ba sinasabi niyang tapos na ang laban bago pa man ito magsimula. Sa kabilang banda, si Noynoy ay kalmado. Ang kanyang mga kamay, bagamat marumi, ay gumagalaw nang may ingat at katumpakan. Hindi siya tumitingin sa mukha ng Don, kundi sa mga piyesa lamang.
Sa unang sampung tira, mukhang lamado si Don Gustavo. Nakuha niya ang dalawang pawn at isang knight ni Noynoy. Nagpalakpakan ang mga manonood. “Tapusin mo na, Don Gustavo! Masyado nang mahaba ang oras para sa batang ‘yan!” sigaw ng isang bisita. Ngunit hindi nila napapansin ang unti-unting pagbuo ng depensa ni Noynoy. Ang kanyang mga tira ay hindi pang-atake, kundi pang-hihintay. Parang isang gagamba na naghahabi ng sapot, hinihintay niyang magkamali ang kalaban.
Habang naglalaro, nagsimulang magsalita si Don Gustavo para sirain ang konsentrasyon ng bata. “Alam mo ba, bata, kung bakit ka mahirap? Kasi mahina ang utak niyo. Wala kayong diskarte. Ang chess ay parang negosyo. Kailangan mong maging ruthless. Kailangan mong pumatay para mabuhay. Ang mga katulad mo, ipinanganak para maging pawn. Kami ang mga King at Queen.” Hindi sumagot si Noynoy. Sa halip, inaalala niya ang kanyang Tatay. Ang kanyang Tatay na dating janitor sa isang chess club. Ang Tatay niya na nagturo sa kanya maglaro gamit ang mga tansan at guhit sa lupa. Ang Tatay niya na namatay sa sakit dahil walang pambili ng gamot—dahil tinanggal sa trabaho ng isang mayamang boss na napag-initan siya. Ang boss na iyon ay walang iba kundi si Don Gustavo.
Oo, kilala ni Noynoy si Don Gustavo. Hindi ito alam ng Don. Ang batang ito ay hindi nagkataon lang na napadaan. Pinaghandaan niya ang araw na ito. Sa loob ng limang taon mula nang mamatay ang ama niya, wala siyang ginawa kundi magbasa ng mga librong napupulot niya sa basura tungkol sa chess. Pinag-aralan niya ang bawat laro ni Grandmaster Kasparov, Fischer, at Carlsen. Pinag-aralan niya rin ang istilo ni Don Gustavo dahil nai-televise minsan ang laro nito. Alam niyang agresibo ang Don. At alam niyang ang kahinaan ng agresibong manlalaro ay ang “overconfidence.”
Nasa kalagitnaan na ng laro. Napansin ni Don Gustavo na nahihirapan na siyang pasukin ang depensa ng bata. Ang kanyang mga atake ay laging nasasalag. Nagsimula siyang pagpawisan. “Bakit ang tibay ng batang ‘to?” isip niya. Tumingin siya sa orasan. Tumatakbo ang oras. Sa inis, gumawa siya ng isang mapangahas na tira. Isinakripisyo niya ang kanyang Bishop para buksan ang linya papunta sa King ni Noynoy. “Check!” sigaw niya.
Umatras ang King ni Noynoy. Akala ng lahat, takot na ang bata. Pero ang totoo, iyon ay isang patibong. Sa pag-atras ng King, nabuksan ang linya para sa Rook (tore) ni Noynoy.
“Anong ginagawa mo?” tanong ni Don Gustavo nang makita niyang hindi kinain ni Noynoy ang Bishop niya. Sa halip, iginalaw ni Noynoy ang kanyang Knight sa isang pwestong mukhang walang kwenta.
“Tanga talaga,” bulong ng Don. Kinuha niya ang kanyang Queen at dinala sa harap ng King ni Noynoy. “Matatapos na ito. Mate in 3 moves.”
Ngumiti si Noynoy. Ito ang unang beses na ngumiti siya mula nang pumasok sa ballroom. Tumingin siya kay Don Gustavo. Ang kanyang mga mata ay nag-aapoy sa talino.
“Sir,” sabi ni Noynoy. “Sa chess, at sa buhay, hindi laging lakas ang nananaig. Minsan, ang kailangan mo lang ay ang kakayahang magsakripisyo.”
Hinawakan ni Noynoy ang kanyang Queen—ang pinakamalakas na piyesa sa laro. Inilagay niya ito sa harap ng King ni Don Gustavo. Isang pwesto kung saan pwede itong kainin ng pawn ng kalaban.
“Queen Sacrifice?!” sigaw ng isang Grandmaster na nanonood sa gilid. “Nababaliw na ba ang bata?!”
Tumawa si Don Gustavo. “Hahaha! Binibigay mo sa akin ang Reyna mo? Suko ka na ba?” Kinain ni Don Gustavo ang Queen ni Noynoy gamit ang kanyang pawn. “Wala ka nang Queen, bata. Wala ka nang pag-asa.”
“Wala na nga po akong Queen,” sagot ni Noynoy. “Pero meron pa akong Knight.”
Iginalaw ni Noynoy ang kanyang Knight.
“Check.”
Napatingin si Don Gustavo sa papan. Iuurong niya sana ang kanyang King, pero harang ang sarili niyang mga pawn. Wala siyang mapuntahan. Ang tanging paraan ay harangan ito ng kanyang Bishop.
Hinarang niya.
Iginalaw ni Noynoy ang kanyang Bishop.
“Check.”
Muling napilitan si Don Gustavo na gumalaw. Unti-unti, na-realize niya ang nangyayari. Ang pagkakain niya sa Queen ni Noynoy ay nagdulot ng pagkabukas ng kanyang depensa. Na-trap siya sa sarili niyang kasakiman. Ang kanyang mga piyesa, na akala niya ay panalo na, ay naging sagabal sa pagtakas ng kanyang Hari.
Ipinatong ni Noynoy ang kanyang Rook sa huling linya.
Isang katahimikan ang bumalot sa buong ballroom. Mas tahimik pa sa sementeryo. Ang mga mayayamang bisita ay nakanganga. Si Don Gustavo ay nakatitig sa papan, ang kanyang mga mata ay nanlalaki, ang kanyang noo ay pinagpapawisan ng malapot. Nanginginig ang kanyang kamay na nakahawak sa kanyang King.
“Checkmate,” mahinahong sabi ni Noynoy.
Hindi makagalaw si Don Gustavo. Tiningnan niya ang lahat ng anggulo. Wala. Wala siyang lusot. Talo siya. Tinalo siya ng isang batang walang tsinelas. Tinalo siya ng isang batang gutom. Tinalo siya ng anak ng taong inapi niya noon.
“Paanong… paanong nangyari ito?” bulong ng Don, halos hindi makapagsalita.
Tumayo si Noynoy. Kinuha niya ang kanyang sako.
“Sir,” sabi ni Noynoy. “Masyado kayong nakatingin sa kung ano ang makukuha niyo, kaya hindi niyo nakita kung ano ang mawawala sa inyo. Sa chess, ang bawat pawn ay mahalaga. Kapag minaliit mo ang pawn, ‘yun ang papatay sa King mo. Ganyan din po sa buhay. Ang mga taong tinatapakan niyo, balang araw, sila ang tatalo sa inyo.”
Humarap si Noynoy sa mga tao. “Hindi ko po kailangan ang 100 milyon. Ang gusto ko lang po, tuparin niyo ang usapan. Ipamigay niyo ang mga pagkaing ito sa mga nasa labas. Marami pong gutom ngayon. At Sir Gustavo, sana po matuto na kayong rumespeto. Dahil ang yaman, nawawala. Pero ang dignidad, ‘yan lang ang madadala natin sa hukay.”
Tumalikod si Noynoy at naglakad palabas. Ang mga security guard na humarang sa kanya kanina ay kusa nang tumabi at yumuko, tanda ng respeto. Ang mga bisita ay nagsimulang pumalakpak. Isa. Dalawa. Hanggang sa naging masigabong palakpakan ang buong ballroom. Standing ovation para sa batang kalakal.
Si Don Gustavo ay naiwang nakaupo, tulala sa harap ng chess board. Sa unang pagkakataon sa kanyang buhay, naramdaman niya ang pagkatalo. Hindi lang sa laro, kundi sa moralidad. Ang batang iyon ang nagturo sa kanya ng leksyon na hindi nabibili ng bilyones.
Kinabukasan, naging laman ng balita ang nangyari. Tinupad ni Don Gustavo ang pangako. Ipinamigay niya ang pagkain. At hindi lang ‘yun, hinanap niya si Noynoy. Nalaman niya na anak ito ng dati niyang empleyado. Dahil sa matinding pagsisisi at paghanga, binigyan niya ng full scholarship si Noynoy at binigyan ng maayos na bahay ang pamilya nito. Hindi tinanggap ni Noynoy ang pera, pero tinanggap niya ang pag-aaral.
Lumipas ang maraming taon. Si Noynoy ay naging isang Grandmaster at isang tanyag na abogado na nagtatanggol sa mga mahihirap. Si Don Gustavo naman ay nagbago. Naging pilantropo siya at ginamit ang kanyang yaman para tumulong.
Ang kwento ng batang tumalo sa bilyonaryo sa larong ahedres ay naging alamat. Isang paalala na sa laro ng buhay, hindi ang yaman o kapangyarihan ang nagdidikta ng panalo. Kundi ang talino, tapang, at busilak na puso. Ang tunay na Hari ay hindi ‘yung may korona, kundi ‘yung marunong magsakripisyo para sa iba.
