PANIMULA: ANG MULING PAGBANGON NG HIGANTE
Sa loob ng mahabang panahon, tila nanahimik ang bansang Amerika sa entablado ng pandaigdigang pulitika. Marami ang nagsasabi na humina ang impluwensya nito at unti-unti nang nauungusan ng mga bansang tulad ng China at Russia. Subalit, sa mga kaganapan nitong mga nakaraang araw, tila may isang higanteng nagising mula sa mahimbing na pagkakatulog—at galit ito.
Ang mundo ngayon ay muling napapalingon sa Washington D.C. dahil sa serye ng mga deklarasyon at babala na binitawan ni US President Donald Trump. Hindi lamang isa, kundi maraming bansa ang ngayon ay nasa “hit list” o target ng atensyon ng Amerika. Mula sa mainit na lupa ng Latin America hanggang sa nagyeyelong teritoryo ng Arctic, ramdam ang bigat ng bawat salitang binibitawan ng liderato ng US.
Ang tanong ng karamihan: Ito na ba ang hudyat ng bagong era ng dominasyon ng Amerika? O ito ay simula pa lamang ng mas malalim at masalimuot na sigalot na pwedeng yumanig sa katatagan ng ating mundo? Himayin natin ang bawat detalye ng mga nakakagulat na pangyayaring ito.
ANG DOMINO EFFECT: VENEZUELA AT CUBA
Nagsimula ang lahat sa Venezuela. Matatandaang nagdeklara ang Amerika ng autoridad sa nasabing bansa, isang hakbang na ikinagulat ng marami. Ang Venezuela, na mayaman sa langis ngunit lugmok sa kahirapan at kaguluhan sa pulitika, ay tila ginawang halimbawa ng US para ipakita ang kanilang kapangyarihan. Ngunit hindi dito nagtatapos ang kwento.
Ayon sa mga obserbasyon at pahayag mula sa transcript, ang estratehiya ng Amerika ay hindi lamang nakatutok sa isang bansa. Ito ay isang “domino effect.” Dahil sa panggigipit at pagputol ng suporta sa Venezuela, direktang tinamaan ang bansang Cuba.
Sa loob ng mahabang panahon, ang Cuba ay nakasurvive dahil sa tulong pinansyal at suplay na nanggagaling sa Venezuela. Ngayong “sarado na ang gripo,” wika nga, ayon mismo kay Trump, ang Cuba ay “ready to fall” o handa nang bumagsak.
Nakakakilabot isipin na hindi na kinailangan ng Amerika na magpadala ng mga barkong pandigma o eroplano sa Cuba. Ang ginamit nila ay ang sandata ng ekonomiya. Ipinagmamalaki ng administrasyon na wala nang “income” na pumapasok sa Cuba. Sa mata ng US, ang pagbagsak ng rehimeng ito ay hindi na kwestyon ng “kung mangyayari” kundi “kailan mangyayari.” Para sa mga Cuban-American, ito ay magandang balita, ngunit sa geopolitikal na aspeto, ipinapakita nito kung gaano kadali para sa Amerika na pilayin ang isang bansa nang hindi nagpapaputok ng baril.
COLOMBIA AT ANG “MAYSAKIT NA KAPITBAHAY”
Kung sa Cuba ay ekonomiya ang sandata, iba naman ang tono ng Amerika pagdating sa Colombia. Hayagang tinawag ni Trump na “sick” o may sakit ang sitwasyon sa Colombia. Ang ugat ng galit? Ang talamak na produksyon ng coca at ilegal na droga na pumapasok sa Amerika.
Hindi nagustuhan ng US ang pamamalakad ng liderato ng Colombia, na inakusahan nilang hinahayaan lang o hindi sapat ang ginagawa laban sa mga sindikato. Agad namang rumesbak ang Pangulo ng Colombia at hinamon si Trump. Sinabi nito na kung susubukan ng Amerika na manghimasok, ipapakita nila ang lakas ng pwersa ng kanilang gobyerno.
Ngunit sa totoo lang, sino nga ba ang mananalo kung sakaling magkainitan? Ang babala ng US ay malinaw: hindi sila papayag na magtuloy-tuloy ang operasyon ng mga “coca mills” na sumisira sa kanilang bansa. Ang palitan ng maaanghang na salita ay nagpapahiwatig na manipis na lang ang pasensya ng Amerika. Dati, ang mga bansang ito ay may lakas ng loob na i-underestimate ang US, pero ngayon, tila nag-iiba na ang ihip ng hangin.
MEXICO: ANG ALOK NA MILITAR AT ANG BANTA NG KARTEL
Marahil ang pinaka-kontrobersyal na bahagi ng mga kaganapan ay ang usapin tungkol sa Mexico. Dito, diretsahang sinabi ng US na ang Mexico ay pinatatakbo na ng mga “cartels” o malalaking sindikato ng droga, at hindi na ng gobyerno.
Isiniwalat sa mga ulat na nag-alok si Trump kay Mexican President Claudia Sheinbaum na magpadala ng tropa ng US Army sa loob mismo ng Mexico para “linisin” ang mga kartel. Isipin niyo iyon—sundalo ng ibang bansa, papasok sa inyong teritoryo para gawin ang trabaho ng inyong pulisya. Ito ay isang malaking insulto sa soberanya ng isang bansa, ngunit para sa Amerika, ito ay kinakailangang aksyon.
Tinanggihan ito ng Mexico. Ayon sa ulat, may takot at pangamba ang liderato ng Mexico na tanggapin ang alok. Ngunit hindi dito natatapos ang banta. Sinabi ng US na dahil ang mga kartel ay dumadaan sa Mexico para sirain ang Amerika, “We’re going to have to do something.”
Ang linyang ito ay nagdulot ng kilabot sa mga analysts. Ibig sabihin ba nito ay posibleng pumasok ang US military sa Mexico kahit walang pahintulot? Kung mangyayari ito, magdudulot ito ng matinding krisis diplomatiko, hindi lang sa pagitan ng dalawang bansa kundi sa buong mundo. Ang katwiran ng Amerika: marami nang nawalan ng buhay at napahamak dahil sa mga operasyong ito, kaya may karapatan silang protektahan ang kanilang mga mamamayan.
ANG INTERES SA GREENLAND: HINDI LANG YELO
Mula sa init ng Latin America, lumipad naman ang isyu sa nagyeyelong Arctic. Muling nabuhay ang interes ng Amerika sa Greenland. Matatandaang inalok na ito ng US noon na bilhin, na parang isang real estate property. Ngayon, tila mas seryoso na ang mga hakbang.
Pero dito, ibang kalaban ang kaharap ng Amerika. Hindi maliliit na bansa, kundi ang kanilang mga kaalyado sa Europa at ang kapitbahay na Canada. Ang Canada, France, Germany, Italy, Poland, Spain, Denmark, at United Kingdom ay naglabas ng “joint statement” o pinagsamang pahayag. Ang mensahe nila: Ang Greenland ay pag-aari ng mga mamamayan nito at ng Kaharian ng Denmark.
Bakit nga ba interesado ang US sa Greenland? Sinasabing hindi lang ito dahil sa yelo. Ang lugar ay pinaniniwalaang mayaman sa langis at mga rare earth minerals na kritikal sa teknolohiya at militar. Bukod pa rito, napakaganda ng lokasyon nito para sa stratehiyang militar laban sa Russia at China.
Dito makikita na nagmumukhang “kontrabida” ang Amerika sa mata ng kanilang mga kaibigan. Handa ba silang banggain ang Europa at Canada para lang makuha ang gusto nila? Nakatakdang bumisita ang mga opisyal ng Canada sa Greenland upang ipakita ang kanilang suporta, isang senyales na hindi sila papayag na basta-basta na lang angkinin ng US ang teritoryo.
GEOPOLITICS: ANG MENSAHE SA CHINA AT NORTH KOREA
Sa likod ng lahat ng ito—Venezuela, Colombia, Mexico, Cuba, at Greenland—ay may mas malaking rason. Ito ay ang pagpapakita ng lakas sa buong mundo.
Sa mga nakalipas na taon, naging agresibo ang China sa Asia at ang North Korea sa kanilang nuclear program. Marami ang nagsasabi na nawala ang takot ng mga bansang ito sa Amerika. Sa pamamagitan ng pagpapakita ng “pangil” sa sarili nitong bakuran (Americas), nagpapadala ng mensahe ang Washington: “We are back.”
Gusto nilang ipaalala sa lahat na ang US pa rin ang pinakamakapangyarihang bansa sa mundo, at handa silang gamitin ang kanilang pwersa—militar man o ekonomiya—para makuha ang kanilang gusto. Ang dating “soft power” o diplomasya ay tila napapalitan na ng “hard power.”
KONKLUSYON: ANG MUNDO SA BINGIT NG PAGBABAGO
Nakakagulat, nakakabahala, at minsan ay nakakalito ang mga pangyayaring ito. Mula sa mga sindikato sa Mexico hanggang sa yelo ng Greenland, ramdam ang bigat ng hakbang ng Amerika.
Para sa mga bansang maliliit, ito ay paalala na sa laro ng mga higante, madalas tayong naiipit. Ang mga kaganapang ito ay hindi lamang balita sa telebisyon; ito ay may direktang epekto sa presyo ng langis, sa seguridad ng mundo, at sa takbo ng ekonomiya na damay pati ang Pilipinas.
Habang hinihintay natin ang mga susunod na kabanata, isa lang ang sigurado: Hindi na tahimik ang mundo. Ang mga alyansa ay nasusubok, ang mga hangganan ay hinahamon, at ang kapangyarihan ay muling tinatimbang.
Kayo, mga sangkay, ano ang inyong pananaw dito? Tama ba na maging agresibo ang Amerika para linisin ang mga problema sa kanilang paligid? O ito ay sobra na at pagyurak sa karapatan ng ibang bansa?
Huwag kalimutang mag-iwan ng inyong komento at ibahagi ang artikulong ito para mas marami pa ang magising sa katotohanan ng ating panahon.
