Sa kasaysayan ng Pilipinas, ang boses ng militar ay laging nagsisilbing tinitimbang na puwersa sa katatagan ng anumang administrasyon.
Sa mga nakalipas na araw, isang malakas na dagundong ang yumanig sa Armed Forces of the Philippines (AFP) at sa Malacañang nang hayagang bawiin ni Colonel Audi Monggao ang kanyang personal na suporta kay Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. Ang insidenteng ito ay hindi lamang isang simpleng post sa social media; ito ay itinuturing ng marami na mitsa ng isang mas malalim at mas malawak na sentimyento sa loob ng hanay ng mga kasundaluhan na posibleng maging mitsa ng pagtatapos ng kasalukuyang rehimen bago pa man matapos ang taong 2026.
Ang Pagbasag sa Katahimikan ng Isang “Molder of Minds”
Si Colonel Audi Monggao ay hindi basta-bastang opisyal. Bago ang kontrobersya, siya ang Commander ng Training Support Group at Training Development Center ng Philippine Army.
Sa madaling salita, siya ang taong responsable sa paghuhulma ng kaisipan, disiplina, at doktrina ng mga sundalo. Ang kanyang biglaang pahayag na wala nang “moral ascendancy” ang Pangulo bilang Commander-in-Chief ay nagdulot ng matinding alarma sa liderato ng militar.
Ayon kay Major General Mike Loh, ang aksyon ni Monggao ay isang “serious departure from military discipline.” Bagama’t may mga pahiwatig na ang kanyang pagkadismaya ay nag-ugat sa pagkaka-“pass over” sa kanyang career advancement, hindi maikakaila na ang kanyang mga salita ay tumagos sa damdamin ng mga ordinaryong kawal.
Boluntaryong sumuko si Monggao at kasalukuyang nasa ilalim ng imbestigasyon, ngunit ang tanong na naiiwan sa balana ay ito: Ilan pa kaya ang mga katulad niya na tahimik na nagmamasid at naghihintay ng tamang pagkakataon?
Ang Anino ng Oakwood at ang Banta ng Court Martial
Hindi maiwasang ikumpara ang ginawa ni Monggao sa mga nakaraang insidente ng pag-aaklas sa militar, tulad ng Oakwood Mutiny noong 2003 at ang pag-atras ng suporta nina Col. Ariel Querubin at Gen. Danny Lim noong 2006.
Ang bawat kasaysayang ito ay nagsimula sa isang spark ng pagkadismaya hanggang sa maging ganap na apoy ng rebelyon. Sa ilalim ng Articles of War, partikular ang Article 63 (Disrespect for the President) at Article 64 (Disrespect towards a Superior Officer), nahaharap si Monggao sa panganib na matanggal sa serbisyo o makulong sa pamamagitan ng court-martial.
Gayunpaman, sa mata ng ilang kritiko at mga retiradong opisyal tulad ni retired General Romeo Pokis, ang ginawa ni Monggao ay isang kabayanihan. Ang pagkalat ng kanyang mensahe sa social media ay tinitingnan bilang simula ng posibleng pagguho ng pundasyon ng suporta ng AFP kay Marcos.
Ang prediksyon ng marami—na posibleng mapatalsik o mapilitang bumaba sa pwesto ang Pangulo bago ang 2026—ay tila nagkakaroon ng laman sa bawat araw na lumilipas.
Katiwalian at ang Pagbaligtad ng Testimonya sa Flood Control
Habang nahaharap ang administrasyon sa problema sa loob ng militar, lalo pang nabaon ang kredibilidad nito dahil sa mga isyu ng korapsyon.
Kamakailan, nagdulot ng galit ang pagbaligtad ni Henry Alcantara, isang dating Bulacan District Engineer ng DPWH, sa kanyang testimonya hinggil sa multibillion flood control scandal.
Sa kanyang bagong counter-affidavit, itinanggi ni Alcantara ang anumang kinalaman sa kickback scheme at itinuro ang kanyang mga tauhan, isang hakbang na tinawag ng mga kritiko bilang tahasang pagsisinungaling o perjury para protektahan ang mas matataas na opisyal.
Ang ganitong uri ng talamak na korapsyon sa gitna ng nararanasang hirap ng mga Pilipino sa baha at kalamidad ang isa sa mga dahilan kung bakit nawawalan ng tiwala ang mga opisyal na katulad ni Col. Monggao. Kapag ang mga nasa itaas ay nagpapakasasa sa kaban ng bayan, ang moralidad ng buong organisasyon ay unti-unting nadudurog.
Ang Trahedya ng Kabataan at ang Panawagan para sa Hustisya
Sa kabilang panig ng gulo, hindi rin mawala ang usapin tungkol sa recruitment ng mga kabataan ng mga makakaliwang grupo. Ang pagkamatay ni Jerlin Doydora, isang estudyanteng narekrut sa Occidental Mindoro, ay nagbukas muli ng sugat para sa maraming pamilyang Pilipino.
Ang emosyonal na apela ng kanyang mga magulang laban sa mga grupong tulad ng Kabataan Party-list ay nagsisilbing babala sa panganib na kinakaharap ng susunod na henerasyon.
Ang kawalan ng maayos na direksyon ng bansa, ang gulo sa loob ng militar, at ang talamak na katiwalian ay lumilikha ng isang “perfect storm” na maaaring humantong sa isang malaking pagbabago sa politika ng Pilipinas. Ang kaso ni Col.
Monggao ay hindi lamang isang “isolated case” gaya ng nais palabasin ng AFP; ito ay isang repleksyon ng malalim na sugat sa lipunang Pilipino na humihingi ng katarungan at tunay na pamumuno.
Mananatili ba si Marcos sa pwesto hanggang 2026? O ang boses ni Monggao ang magsisilbing unang hudyat ng muling pagbangon ng taumbayan at ng mga kawal na pagod na sa sistemang bulok? Ang kasaysayan ang magiging huling hurado, ngunit sa ngayon, ang bawat mata ay nakatuon sa bawat hakbang ng mga nakasuot ng uniporme.
