Mula sa malamig na hangin ng Netherlands, isang mainit at maanghang na rebelasyon ang ibinahagi ni Congressman Paolo “Pulong” Duterte. Sa isang eksklusibong panayam na tila simpleng kumustahan lamang noong una, unti-unting lumabas ang tunay na saloobin ng pamilya Duterte sa kasalukuyang estado ng pulitika sa Pilipinas. Hindi lamang ito tungkol sa lagay ng kanyang amang si dating Pangulong Rodrigo Duterte (PRRD), kundi isang seryosong babala sa kung ano ang naghihintay sa bawat Pilipino sa taong 2026 at sa mga susunod pang panahon.

Kung akala niyo ay tahimik lang ang kampo ng mga Duterte habang nasa abroad, nagkakamali kayo. Ang kanilang katahimikan ay tila kalmado bago ang isang malakas na bagyo.

Ang Bagong “Look” at Kalagayan ni Tatay Digong
Simulan natin sa balitang siguradong inaabangan ng mga die-hard supporters: Kumusta na nga ba si Tatay Digong? Ayon kay Cong. Pulong, na pabirong inamin na “gutom na” siya habang nagpapa-interview, nasa maayos na kalagayan ang dating pangulo.

Ibinahagi niya ang isang detalye na tiyak ikagugulat ng marami—”Long hair na siya.” Isipin niyo ang imahe ng dating matapang na lider, ngayon ay relaks na relaks sa Europe, mahaba ang buhok, at tila ine-enjoy ang kanyang pribadong oras malayo sa gulo ng Maynila. Bagama’t bagong gising at hindi pa nakakapag-almusal noong panahon ng panayam, tiniyak ni Pulong na komportable ang kanyang ama.

May himig ng pamilyar na “Duterte humor” nang pag-usapan nila ang matinding lamig sa Netherlands. Ayon kay Pulong, walang problema si PRRD sa temperatura dahil kompleto sa heaters ang tinutuluyan nito. Sa kanyang istilong diretsahan at walang halong ka-plastikan, nagbiro pa ito na “pati itlog may heater,” isang patunay na hindi nawawala ang kiliti at pagiging masa ng pamilya kahit nasa ibang bansa. Ang ganitong mga kwento ay nagpapakita ng tao sa likod ng pulitika—isang amang nagpapahinga at isang anak na nangungumusta.

Ngunit ang tawanan at kwentuhan tungkol sa heaters at buhok ay mabilis na napalitan ng seryosong usapan nang madako ang diskusyon sa lagay ng bayan at ang kanilang kinakaharap na mga hamon.

Ang “Bugnaon” na Pamilya at ang Paghahanda sa Giyera
Hindi lingid sa kaalaman ng lahat na kaliwa’t kanan ang atake sa pamilya Duterte, partikular na kay Vice President Sara Duterte. Mula sa mga isyu sa budget hanggang sa mga banta ng impeachment, tila walang humpay ang panggigipit.

Nang tanungin tungkol dito, simple lang ang naging tugon ni Cong. Pulong: Handa sila. Ipinagmalaki niya ang katangian ng mga taga-Davao na pagiging “bugnaon”—isang terminong Bisaya na nangangahulugang matatag, sanay sa hirap, at hindi basta-basta natitinag ng lamig o ng init ng intriga. Ang adjustment sa klima ng Europe ay sisiw lang kumpara sa adjustment na kailangan nilang gawin sa maruming laro ng pulitika sa Pilipinas.

Isiniwalat niya na kasado na ang kanilang legal team. “Naghahanda na ang mga abogado,” aniya. Ito ay isang malinaw na mensahe sa kanilang mga detractors: Kung inaakala niyo na mapapabagsak niyo ang mga Duterte sa pamamagitan ng paninira at technicalities, naghihintay sila at handang lumaban. Hindi sila aatras, at lalong hindi sila magpapatalo nang walang laban. Ang pagbanggit sa taong 2026 ay nagpapahiwatig na nakatanaw na sila sa hinaharap—alam nilang ang mga atakeng ito ay preparasyon ng mga kalaban para sa susunod na malaking halalan.

Ang “Trilyones” na Korapsyon at ang mga “Pa-Cute” sa Kongreso
Dito na naging seryoso at mabigat ang tono ng panayam. Kung mayroon mang bagay na talagang ikinagagalit ni Cong. Pulong, ito ay ang nakikita niyang hipokrisya at matinding korapsyon sa gobyerno, lalo na sa Kongreso at Senado.

Hindi siya nagpatumpik-tumpik. Tinawag niyang “kawatan” o magnanakaw ang mga pulitikong panay ang salita tungkol sa good governance pero sila mismo ang sumisimot sa kaban ng bayan. Nakakakilabot ang kanyang binitiwang salita: “Trilyon ang gikawat karon, gidungagan trilyon ng kawatunon.” (Trilyon ang ninakaw ngayon, at dinagdagan pa ng trilyon na nanakawin).

Ito ay hindi basta alegasyon lamang; ito ay galing sa isang insider, isang nakaupong Congressman na nakakakita sa galaw sa loob. Para sa kanya, ang mga hearing at imbestigasyon na napapanood natin sa telebisyon ay kadalasang palabas lang. Binatikos niya ang mga kasamahan sa Kongreso na “pa-cute” lang sa mga committee hearings. Sila yung mga nag-iingay, nagtatanong ng mga walang kwentang bagay para lang mapansin, at nagkokontra sa budget para magpapogi, pero sa totoo lang ay wala namang naitutulong sa pag-angat ng buhay ng mga Pilipino.

Ang punto ni Pulong ay malinaw: Ang oras na ginugugol nila sa pamumulitika at pagpapaganda ng imahe ay oras na ninanakaw mula sa serbisyo publiko. At habang nagpapaligsahan sila sa media, ang pera ng taumbayan ay naglalaho.

Ang Babala: “Mas Mapait na Buhay”
Marahil ang pinaka-tumatak na bahagi ng kanyang pahayag ay ang kanyang forecast o hula para sa taong 2026. Sa halip na magbigay ng false hope o magandang pangako, pinili niyang sabihin ang masakit na katotohanan.

“Mas ah mapait ang inyong kinabuhi,” babala niya sa mga Pilipino. Mas magiging mapait ang buhay natin. Bakit? Dahil sa “greed” o kasakiman ng mga nasa kapangyarihan. Ang walang katapusang pagnanakaw at ang prayoridad na ibinibigay sa pansariling interes ng mga pulitiko ay magreresulta sa lalong paghirap ng bansa.

Ito ay isang wake-up call. Sinasabi niya na kung hindi natin imumulat ang ating mga mata sa nangyayaring nakawan, tayo rin ang magdurusa. Ang kahirapan, ang kakulangan sa serbisyo, ang mataas na presyo ng bilihin—lahat ng ito ay bunga ng trilyones na nawawala sa korapsyon.

Hinamon niya ang taumbayan: Okay lang ba sa inyo ang ganitong sistema? Kuntento na ba kayo na ninanakawan kayo nang harap-harapan habang ang mga magnanakaw ay nagpapanggap na mga bayani sa TV? May halong pagbabanta ang kanyang tono—hindi sa taumbayan, kundi para sa taumbayan. Binalaan niya ang mga nananahimik na kung hindi tayo kikilos o magsasalita, baka tayo ang “mamaak” o manakit/mapahamak sa huli. Tayo ang kakagatin ng sarili nating kawalang-bahala.

Serbisyo Lang, Walang Drama
Sa kabila ng lahat ng ingay sa nasyonal na pulitika, idiniin ni Cong. Pulong na ang focus niya ay manatili sa Davao. Ipinagmalaki niya na siya ay nagbibigay ng tapat na serbisyo sa kanyang nasasakupan. Ito ang kaibahan niya sa mga tinatawag niyang “pa-cute” sa Maynila.

Para sa kanya, ang tunay na sukatan ng isang lider ay hindi sa galing magsalita sa hearing o sa dami ng press release, kundi sa actual na serbisyong nararamdaman ng tao. Ang Davao ay nananatiling balwarte hindi dahil sa takot, kundi dahil sa gawa. At ito ang modelong gusto niyang makita sa buong bansa, ngunit tila nilalamon na ng sistema ng korapsyon ang institusyon ng gobyerno.

Ang pagbanggit niya sa impeachment at eleksyon bilang paraan ng pagbabago ay may halong pagdududa. Tila sinasabi niya na kahit magpalit-palit ng mukha, kung ang sistema ay bulok at ang mga nakaupo ay “kawatan,” walang mangyayari. Kinukwestyon niya ang pagiging epektibo ng mga prosesong ito kung ang ugat ng problema—ang greed—ay hindi natatanggal.

Konklusyon: Ang Hamon sa Bawat Pilipino
Ang panayam kay Cong. Pulong sa Netherlands ay hindi lang simpleng update mula sa bakasyon. Ito ay isang pagsisiwalat ng totoong estado ng ating bansa mula sa pananaw ng isang taong nasa loob mismo ng laro ngunit piniling lumayo muna para makita ang “big picture.”

Ang imahe ni PRRD na may mahabang buhok at nagpapahinga ay simbolo ng isang kabanatang tapos na. Ngunit ang babala tungkol sa “mapait na kinabukasan” ay ang kabanatang kasalukuyan nating sinusulat. Ang hamon ni Pulong ay nasa ating mga kamay: Hahayaan ba nating magpatuloy ang mga “pa-cute” at “kawatan” sa pagsira sa ating kinabukasan?

Sa 2026, at sa mga darating na taon, alalahanin natin ang babalang ito. Ang trilyones na nawawala ay hindi lang numero; ito ay pagkain sa mesa, gamot sa ospital, at eskwelahan para sa mga bata. Kung totoo ang sinabi ni Cong. Pulong, may malaking bagyo na parating, at kailangan nating maging “bugnaon”—matatag at handang lumaban para sa katotohanan. Dahil kung hindi, tayo rin ang luluha sa huli.

Ang laban ng mga Duterte ay hindi lang para sa kanilang pamilya; sa tono ni Pulong, mukhang ito ay laban para gisingin ang natutulog na diwa ng mga Pilipinong sawang-sawa na sa pangakong napapako at kaban ng bayang ninanakaw.