Ang Dalawang Mukha ng 2026: Ang Pagsuko ng Dayuhan at ang Eskandalo sa Kaban ng Bayan

Sa pagpasok natin sa taong 2026, tila dalawang malalaking bagyo ang sabay na humahampas sa ating bansang Pilipinas. Sa labas, nariyan ang patuloy na panggigipit ng mga dayuhang institusyon na pilit nakikialam sa ating soberanya. Sa loob naman, sumasabog ang mga eskandalo ng pera at kapangyarihan sa mismong mga bulwagan ng ating mga mambabatas. Kung akala niyo ay tahimik na ang pulitika matapos ang ilang taon, nagkakamali kayo. Mas matindi, mas masalimuot, at mas nakakagigil ang mga kaganapan ngayon na dapat nating tutukan.

Mula sa “pagsuko” umano ng mga huwes ng International Criminal Court (ICC) hanggang sa bilyun-bilyong pisong pondo na pinag-aawayan sa Kongreso, himayin natin ang katotohanan sa likod ng mga balitang ito na yumanig sa ating bansa ngayong linggo.

Ang Pader ng Soberanya: Bakit Umatras ang ICC?

“Tila unti-unti ng humaharap sa isang malaking pader ang International Criminal Court.”

Ito ang obserbasyon ng marami matapos lumabas ang mga ulat na ang mga judge at prosecutor ng ICC ay dumadaing na sa hirap sa paghawak ng kaso laban sa Pilipinas, partikular na ang may kinalaman sa “War on Drugs” ng nakaraang administrasyon.

Bakit sila nahihirapan? Simple lang: Soberanya.

Ang matigas na paninindigan ng Pilipinas na hindi tayo pasasakop sa dikta ng mga dayuhan ay naging isang matibay na pader na hindi nila matibag-tibag. Mula pa sa panahon ni dating Pangulong Rodrigo Duterte hanggang sa ilang aspeto ng kasalukuyang administrasyon, malinaw ang mensahe: May sariling sistema ng hustisya ang Pilipinas. Gumagana ang ating mga korte. Hindi natin kailangan ng mga banyaga para litisin ang ating mga sariling lider.

Ang salitang “nahihirapan” ay naging bukambibig na sa mga koridor ng korte sa The Hague. Hindi nila inaasahan ang ganitong klaseng “resistance.” Sanay kasi sila na kapag nagsalita ang ICC, yuyuko ang mga maliliit na bansa. Pero sa kaso ng Pilipinas, nakahanap sila ng katapat. Ang sakit ng ulo ng mga banyagang judge ay patunay na kapag ang isang bansa ay nanindigan para sa kanyang dignidad, walang dayuhang pwersa ang makakapagdikta rito.

Ang Anggulo ng Sabwatan: Pulitika o Hustisya?

Ngunit sa kabila ng tagumpay na ito laban sa panghihimasok, may isang mapait na katotohanan ang ibinuhos ng mga tagamasid, kabilang na si Mocha Uson. Ayon sa kanya, bagama’t lumalaban tayo sa ICC, may mga pwersa sa loob mismo ng ating gobyerno ang posibleng nakikipagsabwatan.

Wika ni Uson: “Nakakalungkot man pero hindi pa rin pakakawalan ng ICC si FPRRD kung ang kasalukuyang pangulo mismo ng bansa na si PBBM ang nakipagsabwatan at kusang ipinadala sa Hague ang dating pangulo.”

Ito ang anggulong nakakapagpainit ng dugo. Kung totoo man na ang “totoyong dahilan” ay personal na away o pulitika lamang, napakalaking trahedya nito para sa bayan. Ginagawa bang bargaining chip ang ating soberanya para lang makaganti sa kalaban sa pulitika?

Ikinumpara ang sitwasyon ng Pilipinas sa mga bansang tulad ng Russia at Estados Unidos. Ang mga bansang ito ay hindi kailanman yumuko sa ICC. Kaya nilang sabihin na “No.” Kaya nilang magpataw ng sanctions. Tanong ng marami: “Kung ang malakas na bansa ay kayang tumanggi… bakit ang Pilipinas ay mabilis na sumunod?”

Ito ang hamon sa ating pamahalaan ngayong 2026. Ang paglaban sa ICC ay hindi dapat pakitang-tao lamang. Dapat itong maging tunay na paninindigan, hindi dahil gusto nating protektahan ang isang tao, kundi dahil gusto nating protektahan ang ating karapatan bilang isang malayang bansa na magpasya para sa sarili nating kinabukasan.

Ang Pagsabog sa Kongreso: P2 Milyong Bonus?

Habang abala tayo sa pakikipagbuno sa mga dayuhan, may “giyera” ring sumiklab sa loob ng Batasang Pambansa. At ang sandata? Pera.

Isang matapang na rebelasyon ang pinakawalan ni Representative Leandro Leviste na nagpagimbal sa lahat. Ayon sa kongresista, mayroong “Christmas Bonus” na ipinamigay sa mga mambabatas na nagkakahalaga ng P2 Milyon bawat isa.

Basahin niyo ulit: Dalawang Milyong Piso.

Sa panahon na ang ordinaryong manggagawa ay hirap na hirap pagkasyahin ang minimum wage, at ang presyo ng bilihin ay patuloy na tumataas, ang marinig ang ganitong halaga bilang “bonus” ay parang sampal sa mukha ng bawat Pilipino.

Ayon kay Leviste, “Bukod pa raw ‘yan sa Php300,000 na buwanang sahod… at Php milyong operating budget.”

Ito ay nagpapakita ng matinding disparity o agwat sa pagitan ng mga namumuno at ng mga pinamumunuan. Kung totoo ang alegasyon, lumalabas na nagpapakasasa sa pera ng bayan ang mga taong dapat sana ay naglilingkod sa atin. Saan galing ang perang ito? Sa buwis natin. Sa VAT na binabayaran natin sa bawat sardinas at noodles na binibili natin.

Ang Misteryo ng MOOE: Secret Funds at Troll Armies

Pero hindi lang bonus ang isyu. Mas malalim ang hukay na binuksan ni Leviste tungkol sa Maintenance and Other Operating Expenses o MOOE.

Sa proposed budget ng Kamara para sa 2026 na nagkakahalaga ng P27.7 Billion, ibinunyag ni Leviste na P18.6 Billion dito ay napupunta sa MOOE. Sinasabi niyang ito ang nagsisilbing “secret funds” ng Kongreso.

Bakit “secret”? Dahil ayon sa kanya, hindi ito dumadaan sa masusing liquidation na may resibo gaya ng ibang ahensya ng gobyerno.

Ang mas nakakakilabot na akusasyon ni Leviste ay ang posibleng pinaggagamitan nito: “Lumalabas parang itong confidential intelligence fund na ‘yung pambayad sa mga social media trolls ay nanggagaling sa mga sinesikretong mga funds katulad ng MOOE na ito.”

Ito ang connect-the-dots na kailangan nating makita. Kung totoo na ang pera ng bayan ay ginagamit para magbayad ng “troll armies” na siyang naninira sa mga kritiko at nagpapakalat ng fake news, ito ay dobleng trahedya. Binabayaran mo na nga sila para maglingkod, ginagamit pa nila ang pera mo para lokohin ka.

Ang MOOE ay dapat para sa kuryente, tubig, supplies, at lehitimong gastos ng opisina. Pero kung bilyun-bilyon ang halaga nito at walang transparency, napakadaling itago ang korupsyon sa likod ng terminong “operating expenses.”

Ang Depensa ng Kamara: “I Vehemently Deny That”

Siyempre, hindi nagpatalo ang liderato ng Kamara. Agad na sumagot si House Committee on Appropriations Chairperson Mikaela Suansing. Ang kanyang sagot ay mabilis, matigas, at walang halong pag-aalinlangan.

“I vehemently deny that. I don’t want to speak ill of anyone especially my colleagues in the house. But that is… there is no truth to that at all,” pahayag ni Suansing.

Para sa liderato, ang mga alegasyon ni Leviste ay purong kasinungalingan at paninira lamang. Ang depensa nila: Walang suhulan. Walang secret funds. Ang lahat ng pondo ay dumaan sa tamang proseso at para sa operasyon ng institusyon.

Ito ngayon ang malaking tanong: Sino ang nagsasabi ng totoo?

Sa pulitika, madalas na ang katotohanan ay nasa gitna. Posibleng may mga pondo talagang inilalaan para sa operasyon, pero posible ring may mga “excesses” na hindi naipapaliwanag nang maayos. Ang mabilisang pagtanggi ni Suansing ay inaasahan, dahil tungkulin niyang protektahan ang imahe ng institusyon. Pero sapat ba ang “denial” para mapawi ang hinala ng taumbayan?

Ang Mabilisang Ratipikasyon: Bakit Nagmamadali?

Para lalong magduda ang publiko, tinalakay din sa video ang naging proseso ng pagpasa sa 2026 General Appropriations Bill. Nagpahayag ng pagkadismaya sina Rep. Antonio Tinio at Rep. Edgar Erise dahil sa tila “railroading” o pagmamadali sa pagpasa ng budget.

Ang reklamo nila: Kakulangan ng transparency at ang pagkakaroon ng unprogrammed funds.

Kapag ang budget ay minamadali, nawawalan ng pagkakataon ang mga mambabatas na busisiin ang bawat sentimo. Bakit kailangang madaliin kung walang tinatago? Ang power of the purse o kapangyarihan sa pondo ay isa sa pinakasagradong tungkulin ng Kongreso. Kung ito ay gagawin nang bara-bara, ang taumbayan ang talo.

Ang pagkakaroon ng bilyun-bilyong unprogrammed funds ay parang pagbibigay ng blankong tseke sa ehekutibo. Pwede itong gamitin sa kung saan-saan nang hindi dumadaan sa masusing pagsusuri. Ito ang ugat ng korupsyon—ang kawalan ng accountability.

Konklusyon: Maging Mata ng Bayan sa 2026

Ang mga kaganapang ito—ang hirap ng ICC at ang gulo sa pondo ng Kongreso—ay magkakaugnay sa iisang tema: Accountability at Transparency.

Sa kaso ng ICC, ipinaglalaban natin na tayo ang may karapatang magbigay ng hustisya sa sarili nating bansa. Pero paano tayo maniniwala sa sarili nating hustisya kung ang mga gumagawa ng batas ay inaakusahan ng katiwalian?

Kung totoo ang sinasabi ng gobyerno na gumagana ang ating sistema, dapat nating makita na ang mga alegasyon ni Leviste ay iniimbestigahan, hindi lang dine-deny. Kung totoo na may P2 milyong bonus, dapat itong isauli o ipaliwanag. Kung totoo ang troll farms, dapat itong buwagin.

Bilang mga mamamayan, huwag tayong maging passive observers o taga-nood lang. Ang 2026 ay hamon sa atin na maging mas mapanuri. Huwag tayong pasisilaw sa mga matatamis na salita ng soberanya kung sa likod nito ay may personal na interes. Huwag tayong padadala sa mga “denial” kung ang ebidensya ng karangyaan ay nasa harap na ng ating mga mata.

Ang pera ng bayan ay para sa bayan. Ang hustisya ng Pilipinas ay para sa Pilipino. At sa labanang ito, ang katotohanan lang ang ating kakampi. Manatiling gising, Pilipinas!