Sa pagbubukas ng taong 2026, isang malakas na pasabog ang nanggaling mismo sa loob ng pamilya Marcos. Si Senator Imee Marcos, na kilala sa kanyang pagiging kritikal sa ilang polisiya ng kasalukuyang administrasyon, ay naglabas ng matitinding salita laban sa kapapasa pa lamang na 2026 National Budget.
Sa kanyang mapanuring pagsusuri, tinawag niya ang pambansang pondo bilang isang “giniling budget”—isang mataba at puno ng pork barrel na sadyang tinadtad upang maging “sneaky” o hindi madaling mahalata ng publiko.
Ang Konsepto ng “Giniling na Pork”
Ayon kay Senator Imee, ang stratehiya ng administrasyon sa taong ito ay hango sa konsepto ng karneng giniling. “Ang pondo parang karne yan. Tinatadtad, pinaparte-parte… Pag malalaki ang tipa, mahirap isilid.
Kaya ang ginagawa para hindi halata, para mas madaling sibain,” paliwanag ng senadora. Sa madaling salita, ang malalaking lump-sum funds na dating madaling punahin ay hinati-hati na ngayon sa mas maliliit na alokasyon sa iba’t ibang ahensya upang magmukhang lehitimong mga programa.
Pagsakripisyo sa Transportasyon at Imprastraktura
Ang isa sa pinaka-nakababahalang punto na itinaas ni Imee ay ang malaking kaltas sa mga “high impact projects” na pinopondohan ng mga foreign loans.
Binanggit niya ang Department of Transportation (DOTr) kung saan ang orihinal na alokasyon na 121.5 bilyon ay bumagsak sa 49 bilyon na lamang—isang bawas na aabot sa 72.33 bilyon.
Dahil dito, tila nawalan na ng pag-asa ang mga proyektong inaasahan ng mga commuter gaya ng Metro Manila Subway at ang North-South Commuter Railway (NSCR). Maging ang Department of Public Works and Highways (DPWH) ay hindi nakaligtas; mula sa 70 bilyon para sa mga foreign-assisted projects, ito ay naging 17 bilyon na lamang.
Kinuwestyon ng senadora kung bakit ang mga proyektong magbibigay ng pangmatagalang ginhawa sa baha at trapiko ay kinaltasan pabor sa mga programang madaling gamitin sa patronage politics.
“Farm-to-Pocket Roads” at Political Ayuda
Habang kinaltasan ang mga malalaking proyekto, laking gulat ng senadora sa paglobo ng pondo para sa mga programang “ayuda.” Binansagan niya ang ilang proyekto bilang “Farm-to-Pocket Roads” matapos lumundag ang budget nito mula 16 bilyon patungong 33 bilyon.
Bukod dito, tinawag din niyang “jackpot” ang pondo para sa AKAP (Ayuda sa Kapos ang Kita Program) ng DSWD na umabot sa 63.895 bilyon, at ang MAIP (Medical Assistance to Indigent Patients) ng DOH na nasa 51.647 bilyon.
Bagaman maganda ang layunin ng mga ito, naniniwala ang senadora na ang ganitong kalaking pondo na hawak ng mga mambabatas ay madaling magamit para sa darating na halalan at iba pang politikal na agenda.
Ang “Peach” Budget at ang Impeachment kay VP Sara
Isang matapang na pasaring din ang binitawan ni Imee tungkol sa kulay na “peach” na iniuugnay sa impeachment.
Naniniwala siya na ang 2026 budget ay inihanda bilang isang “goodie bag” para sa mga congressman na susuporta sa planong impeachment laban kay Vice President Sara Duterte pagdating ng Pebrero.
“Pinaghahandaan yung impeachment kaya damukal na naman yung mga ayuda na ipamumudmod sa mga congressman na boboto,” pahayag niya.
Kritisismo sa “Token Vetos”
Hindi rin nakaligtas sa banat ni Imee ang kanyang kapatid na si Pangulong Bongbong Marcos. Ayon sa kanya, ang mga ginawang line-item veto ng Pangulo ay “token vetos” o pakitang-tao lamang.
Iginiit niya na ang mga binitawan ng Pangulo ay mga unprogrammed funds lamang, at wala ni isang mahalagang programa o proyekto na kabilang sa “pork giniling” ang tunay na tinanggal. Para sa senadora, ang pag-claim na ito ang “cleanest budget” ay madaling pasinungalingan kung susuriin ang mga insertion na sumulpot lamang sa Bicameral Conference Committee.
Ang Hamon ng Pagbabantay
Sa huli, isinalaysay ni Sen. Imee ang hirap ng pagbabantay sa pondo dahil sa tila “bulungan” sa pagitan ng mga makapangyarihang lider gaya nina Speaker Martin Romualdez (na tinawag niyang “Bonjing Tambaloslos”) at iba pang malalapit sa Palasyo.
Ang 2026 National Budget ay nananatiling isang malaking hamon sa integridad ng gobyerno, at ayon kay Imee Marcos, ang taumbayan ang huling biktima ng giniling na pondo na imbes na mapunta sa riles ng tren at flood control, ay tila napupunta lamang sa bulsa ng iilan.
