Sa mundo ng pulitika at hustisya, madalas nating marinig ang kasabihang “Ang batas ay para sa lahat.” Pero sa mga nagdaang kaganapan, tila nag-iiba ang ihip ng hangin. Nagiging malinaw na ang batas ay nagiging sandata na lamang ng mga makapangyarihan, at ang hustisya ay nagiging laro ng “unahan” at “gantihan.”

Nitong mga nakaraang araw, isang balita ang pilit na ibinabaon ng mga mainstream media—isang balitang kung tawagin ng marami ay “game changer” para sa kaso ni dating Pangulong Rodrigo Duterte. Ito ang balitang yumanig sa mga pasilyo ng Malacañang at nagbigay ng matinding kaba sa mga opisyal ng International Criminal Court (ICC) sa The Hague.

Ang Russia, sa pamumuno ni Pangulong Vladimir Putin, ay gumawa ng isang hakbang na nagpabale-wala sa kapangyarihan ng ICC. At sa gitna ng sigalot na ito, lumutang ang isang nakakagimbal na teorya: ang diumano’y “kidnapping” kay Tatay Digong na isinagawa ng kasalukuyang administrasyon.

Ang “Good News” na Ayaw Ibalita

Bakit nga ba tahimik ang mga major networks? Bakit tila walang kumikibo sa Senado at Kamara? Ito ay dahil ang balitang ito ay isang malaking sampal sa mukha ng mga nagsusulong na ipakulong ang dating Pangulo sa dayuhang korte.

Ang balita: Hinatulan ng Russia ang mga prosecutor at hukom ng ICC.

Oo, tama ang inyong nabasa. Ang mga taong nag-isyu ng warrant of arrest laban kay Putin ay siya ngayong wanted sa batas ng Russia. Ito ay dahil sa prinsipyong “jurisdiction.” Tulad ng Pilipinas, ang Russia ay hindi miyembro ng ICC. Ang Amerika at China ay hindi rin miyembro. Kaya’t sa mata ng Russia, ang ginawang pag-usig ng ICC kay Putin ay isang iligal na akto—isang “grave coercion” at panghihimasok sa soberanya ng isang malayang bansa.

Dahil dito, ang mga hukom ng ICC ay nahatulan in absentia. Ibig sabihin, sa oras na tumapak sila sa teritoryo ng Russia, o sa mga bansang kaalyado nito, o kung sakaling “magawan ng paraan” ng Russia na makuha sila, direcho sila sa kulungan.

Dito pumapasok ang matinding koneksyon sa sitwasyon ni dating Pangulong Duterte.

Ang “Kidnapping” kay Tatay Digong

Ayon sa mga matatapang na pagsusuri, ang kasalukuyang sitwasyon ni Duterte ay hindi isang simpleng legal process. Tinatawag itong “kidnapping” ng mga kritiko ng administrasyong Marcos Jr.

Ang teorya ay ganito: Dahil walang valid na warrant na dumaan sa tamang proseso ng mga lokal na korte (dahil gumagana naman ang ating hustisya), at dahil bumitiw na ang Pilipinas sa ICC, ang tanging paraan para makuha ng ICC si Duterte ay sa pamamagitan ng iligal na paraan. Diumano, ang administrasyon, sa kagustuhang mawala ang tinik sa kanilang lalamunan, ay nakipagsabwatan o “pumikit” habang isinasagawa ang pwersahang pagkuha sa dating Pangulo.

Sinasabing ito ay ginawa nang palihim, posibleng sa madaling araw, upang hindi na makahabol ng anumang legal remedy tulad ng Writ of Amparo o Habeas Corpus sa Korte Suprema. Ito ay isang direktang paglabag sa Article 54 ng ICC charter na nagsasabing dapat muna itong dumaan sa lokal na proseso.

Pero bakit malakas ang loob ng ICC na tanggapin ang isang “kidnapped” na akusado?

Ang Madilim na Kasaysayan ng Hurisdiksyon

Upang maintindihan natin ang laro, kailangan nating balikan ang kasaysayan. May tinatawag na prinsipyong legal na tila sinusunod ng mga makapangyarihang bansa: “It doesn’t matter how you were brought to the court, as long as you are given a fair trial.”

Sa madaling salita, “Bale-wala kung kinidnap ka, basta nandito ka na, lilitisin ka namin.”

Dalawang malaking halimbawa ang binanggit sa kasaysayan:

Ang US Sheriff Case (1800s): Noong ika-19 na siglo, may isang wanted sa Amerika na tumakas patungong Latin America. Dahil walang extradition treaty, nagpadala ang US ng sheriff, kinidnap ang suspek, at dinala pabalik sa US. Nang kuestiyunin ito sa US Supreme Court, ang hatol nila: Hindi isyu ang kidnapping, ang isyu ay ang kaso niya. Legal ang paglilitis kahit iligal ang paghuli.

Ang Kaso ni Adolf Eichmann (1960s): Si Eichmann ay isang Nazi na responsable sa Holocaust. Tumakas siya at nagtago sa Argentina. Nalaman ito ng Mossad (intelligence agency ng Israel). Dahil alam nilang hindi ibibigay ng Argentina si Eichmann, dinukot nila ito. Inabangan sa kanto, tinurukan ng pampatulog, isinakay sa eroplano, at dinala sa Israel. Doon siya nilitis at binitay. Muli, ang depensa ng Israel Supreme Court: Ang hurisdiksyon ay nakuha dahil nasa kustodiya na nila ang akusado, paano man siya nakarating doon.

Ito ang “precedent” o basehan na pinanghahawakan ng ICC ngayon. Kung nagawa ng Amerika, at nagawa ng Israel, pwede ring gawin sa Pilipinas. At mukhang ito ang landas na tinahak ng administrasyong Marcos—ang ibigay ang ulo ni Duterte sa pamamagitan ng pamamaraang “Eichmann style.”

Ang “Golden Rule” at ang Bangungot ng ICC

Ngunit dito nagkakamali ang ICC at ang administrasyong Marcos. Nakalimutan nila na ang mundo ay bilog. Nakalimutan nila ang “Golden Rule”: Huwag mong gawin sa iba ang ayaw mong gawin sa iyo.

Dahil tinanggap ng ICC ang kaso ni Putin (kahit hindi sila miyembro) at pinipilit nilang makuha si Duterte (kahit hindi na tayo miyembro), binuksan nila ang pinto para sa Russia na gawin din ang parehong bagay.

Isipin niyo ito nang mabuti: Dalawa sa mga hukom na humahawak sa kaso ni Duterte ay kabilang sa mga hinatulan ng Russia. Sila ay wanted ngayon sa mata ng batas ng Russia.

Kung ang ICC ay tatanggap ng hurisdiksyon kay Duterte base sa “kidnapping” o “illegal rendition,” mawawalan sila ng moral authority o karapatang magreklamo kung sakaling dukutin sila ng mga ahente ng Russia.

Paano kung isang araw, habang nagbabakasyon ang prosecutor ng ICC sa ibang bansa, ay bigla na lang siyang mawala at magising na nasa kulungan na sa Moscow? Paano kung dukutin sila at sabihin ng Russia: “Wala kaming pakialam kung paano ka nakarating dito. Ang importante, nilitis ka namin nang patas base sa batas ng Russia.”

Ano ang isasagot ng ICC? Wala. Dahil iyon mismo ang ginagawa nila kay Duterte. Iyon mismo ang prinotektahan nilang sistema. Sila ang gumawa ng sarili nilang bitag.

Tinawag itong “International Colonial Court” ng mga kritiko dahil namimili lang sila ng aapiin—mga bansang sa tingin nila ay mahihina. Pero ngayong Russia na ang kalaban nila, at ginagamit ng Russia ang sarili nilang lohika laban sa kanila, nanginginig na ang kanilang mga tuhod.

Ang Panawagan: Palayain si Duterte

Ito ngayon ang sentro ng argumento. Para hindi tuluyang magmukhang katawa-tawa at mawalan ng proteksyon ang mga taga-ICC, kailangan nilang bitawan si Duterte.

Kailangan nilang sabihin: “Wala kaming hurisdiksyon dahil ang Pilipinas ay hindi na miyembro, at ang pagkakadala sa kanya dito ay labag sa batas at sa karapatang pantao.”

Kapag ginawa nila ito, magkakaroon sila ng “moral high ground” para sabihin sa Russia na “Respetuhin niyo ang due process.” Pero habang hawak nila si Duterte na nakuha sa kahina-hinalang paraan, para silang magnanakaw na nagrereklamo na ninakawan sila.

Sinasabi sa video na ito ang dahilan kung bakit takot na takot ang mga hukom ng ICC. Alam nilang seryoso si Putin. Alam nilang hindi nagbibiro ang Russia. At alam nilang ang “kidnapping precedent” na ginamit nila kay Duterte ay pwedeng-pwedeng gamitin sa kanila—a taste of your own medicine.

Ang Trahedya ng Pilipinas

Sa huli, ang pinakamasakit na bahagi ng kwentong ito ay hindi ang tunggalian ng Russia at ICC. Ang pinakamasakit ay ang katotohanang ang sariling gobyerno ng Pilipinas ang diumano’y nagkanulo sa sarili nitong dating Pangulo.

Ang administrasyong nangako ng pagkakaisa, ang administrasyong dapat sana ay poprotekta sa soberanya ng bansa, ay siya pang itinuturong pasimuno ng “illegal extraction” na ito. Tinatawag ng vlogger na “bangag” ang mga nakaupo—hindi lang dahil sa pisikal na anyo, kundi dahil sa “bangag” na desisyon na ibenta ang sariling kababayan sa mga dayuhan.

Ang sistema ng hustisya sa Pilipinas ay gumagana. Mayroon tayong mga korte. Mayroon tayong proseso. Ang pagsuko kay Duterte sa ICC ay pag-amin na walang kwenta ang ating Supreme Court at ang ating Konstitusyon.

Ang babala ay malinaw: Ang ginawa nila kay Tatay Digong ay pwedeng mangyari sa kahit sino. Kung ang dating Pangulo ay pwedeng “i-kidnap” at ibigay sa mga dayuhan, paano pa kaya ang ordinaryong Pilipino?

Huwag tayong pumayag na maging pawn lang sa laro ng mga makapangyarihan. Ang laban ni Duterte ay laban din para sa soberanya ng Pilipinas. At sa mga taga-ICC, tandaan niyo ang babala: Ang Russia ay nanonood. Ang karma ay digital na, at minsan, ito ay dumarating sakay ng isang eroplano galing Moscow.