Sa pagpasok ng Bagong Taon, habang ang karamihan sa atin ay abala sa pagpapaputok at paghahanda ng media noche, isang matinding bagyo naman ang namumuo sa mundo ng pulitika. Hindi ito bagyo ng kalikasan, kundi isang bagyo ng mga kasong legal na nagbabantang tumapos sa karera ng isang kilalang mambabatas. Ang sentro ng kontrobersya? Walang iba kundi si Congressman Leandro Leviste at ang kanyang umano’y iligal at sapilitang pagkuha ng mga dokumento mula sa Department of Public Works and Highways (DPWH).

Kung akala niyo ay simpleng “political drama” lang ito na lilipas din, nagkakamali kayo. Ang mga detalyeng lumalabas ngayon ay nagtuturo sa isang seryosong sitwasyon na maaaring magresulta hindi lamang sa kanyang pagkakatanggal sa pwesto, kundi pati na rin sa kanyang pagkakulong. Himayin natin ang mga pangyayari at ang mga mabibigat na implikasyon nito, hindi lamang para kay Leviste, kundi para sa ating lahat na nagnanais ng maayos na gobyerno.

Ang “Hugas Kamay” at ang Sining ng Panlilinlang

Nagsimula ang lahat sa isang mainit na insidente kung saan inakusahan si Congressman Leviste ng “pagnanakaw” o sapilitang pagtangay ng mga files mula sa DPWH. Ito yung tinatawag nilang “Cabral Files.” Natural, bilang isang beteranong pulitiko o may mga tagapayo sa likod, hindi aaminin ni Leviste na mali ang kanyang ginawa. Sa halip, gumawa siya ng isang classic diversionary tactic.

Naglabas siya ng pahayag na nagpapasalamat sa DPWH sa pagkumpirma raw ng “authenticity” ng mga dokumento. Sa madaling salita, gusto niyang ipaling ang atensyon ng publiko mula sa paraan ng pagkuha (na iligal) patungo sa nilalaman ng dokumento. Ito ay isang uri ng “hugas kamay.” Gusto niyang palabasin na, “O, totoo naman pala yung nakuha ko eh, so okay lang na kinuha ko.”

Pero teka, hindi ganun gumagana ang batas. Ang sabi ng mga kritiko at legal observers, ito ay isang malaking pambubudol sa kaisipan ng publiko. Ang isyu dito ay hindi kung totoo ba ang nakasulat sa papel, kundi kung may karapatan ka bang kunin yun nang walang paalam at sa pamamagitan ng pwersa. Parang ganito lang yan: kung pumasok ka sa bahay ng kapitbahay mo at kinuha mo ang diary niya para patunayang may utang siya sa’yo, totoo man ang nakasulat sa diary, kaso ka pa rin ng trespassing at theft. Hindi nacucure ng “katotohanan” ang “ilegal na paraan.”

Authentic vs. Authenticated: Ang Malaking Pagkakaiba

Dito nagkakaroon ng matinding kalituhan, na tila sinasamantala ng ilang DDS vloggers at propagandista. Ipinagpipilitan nila na dahil galing sa opisina ni Cabral at sa DPWH ang mga papel, automatic na itong “authentic” at pwede nang gamiting ebidensya. “Forcibly kinuha” man daw, totoo pa rin.

Ngunit mariing pinabulaanan ito ng mga eksperto sa batas. May malaking pagkakaiba ang salitang “authentic” (totoo) sa “authenticated” (pinatunayan ayon sa proseso).

Para mas madaling intindihin, gamitin nating halimbawa ang titulo ng lupa. Pwede kang magkaroon ng photocopy ng titulo ng lupa mo. Mukhang totoo, nababasa mo yung detalye. Pero kung dadalhin mo yan sa korte, tatanggapin ba? Hindi. Ang hahanapin ng korte ay ang “Certified True Copy” mula sa Registry of Deeds. Bakit? Dahil yung Certified True Copy ay dumaan sa proseso ng “authentication.” May opisyal na tumingin sa orihinal sa archives, may selyo, at may pirma na nagpapatunay na hindi ito peke.

Ganun din sa kaso ng mga dokumentong nakuha ni Leviste. Hindi porke nakuha mo sa opisina ng gobyerno ay authenticated na ito. Ang authentication ay isang formal legal process. Kailangan itong dumaan sa tamang channels, lagyan ng seal, at sertipikahan ng custodian. Dahil sapilitang kinuha ni Leviste ang mga ito, nilaktawan niya ang prosesong ito. Kaya sa mata ng korte, ang mga papel na yan ay halos walang bigat bilang ebidensya dahil hindi ito “authenticated.” Ang masama pa, naging ebidensya pa ito laban sa kanya bilang proof ng pagnanakaw.

Ang Halimaw na Kakaharapin: Mga Posibleng Kasong Kriminal

Ngayon, dumako tayo sa pinakakakatakot na bahagi para kay Congressman Leviste. Ayon kay Attorney Palis (na kilala sa online community bilang Tweety Bird) at iba pang legal analysts, hindi lang simpleng ethics complaint ang naghihintay. Narito ang listahan ng mga posibleng kasong kriminal na tinitingnan ng gobyerno:

Obstruction of Justice Ito ay partikular na tumutukoy sa “disturbing proceedings” sa piskalya o Ombudsman. Kung ang mga dokumentong kinuha niya ay bahagi ng isang ongoing investigation, o kung ang kanyang aksyon ay nakagulo sa proseso ng hustisya, pasok na pasok siya dito. Ang parusa? Prision Correccional. Ibig sabihin, kulong ng 6 na buwan hanggang 6 na taon, plus multa. Tandaan, kapag ang parusa ay umaabot ng 6 na taon, pwedeng-pwede siyang arestuhin ng mga awtoridad, may session man ang Kongreso o wala. Hindi siya maililigtas ng kanyang parliamentary immunity sa kasong ito.

Grave Coercion Kung totoo ang mga ulat na gumamit ng pwersa, pananakot, o intimidasyon si Leviste at ang kanyang mga kasama para makuha ang mga dokumento, ito ay malinaw na Grave Coercion. Pinilit niya ang mga empleyado ng DPWH na ibigay o hayaan siyang kunin ang mga bagay na labag sa kanilang kalooban. Tulad ng Obstruction, ang parusa nito ay Prision Correccional din.

Usurpation of Authority or Official Function Bilang kongresista, ang trabaho ni Leviste ay gumawa ng batas (legislative), hindi ang mag-imbestiga ala-NBI o pulis (executive/law enforcement) at mangumpiska ng ebidensya. Sa ginawa niyang pag-akto na parang may karapatan siyang mag-seize ng documents, inako niya ang kapangyarihang hindi naman sa kanya. Ito ay isang seryosong paglabag sa separation of powers at may kaakibat na kulong na hanggang 6 na taon.

Violation of the Anti-Graft and Corrupt Practices Act Ito ang pinakamabigat. Ang RA 3019 ay may probisyon tungkol sa “persuading or inducing another public officer to perform an act constituting a violation of rules.” Sa pamamagitan ng pagpilit sa mga taga-DPWH na ilabas ang dokumento nang labag sa protocol, pasok siya sa bangang ito. Bakit ito nakakatakot? Dahil ang parusa dito ay hindi biro: 1 hanggang 10 taong pagkakakulong. Pero higit sa kulong, ang pinakamasakit para sa isang pulitiko ay ang Perpetual Disqualification from Public Office. Ibig sabihin, kapag nahatulan siya, hindi na siya makakatakbo kahit barangay tanod habambuhay. Goodbye political career. Plus, kumpiskado pa ang anumang unexplained wealth o related assets.

Violation of Data Privacy Act & Theft Huwag nating kalimutan ang Data Privacy Act. Ang mga dokumento ng gobyerno, lalo na kung may mga pangalan ng pribadong indibidwal o sensitibong impormasyon, ay protektado ng batas. Ang hindi awtorisadong pagkuha at pagpapalabas nito ay krimen. Idagdag pa ang simpleng kaso ng “Theft” o pagnanakaw. Kinuha mo ang pag-aari ng gobyerno (ang pisikal na papel at folder) nang walang paalam. Sa batas, pagnanakaw yun.

Ang Epekto ng “Disqualification”

Sa dami ng kasong nabanggit, ang Violation of Anti-Graft and Corrupt Practices Act ang pinakamataas na banta. Kapag sinabing “Perpetual Disqualification,” tapos ang boksing. Wala nang comeback. Wala nang “I shall return.” Ito ang dahilan kung bakit marami ang naniniwala na ang katahimikan ni Leviste nitong mga nakaraang araw—lalo na noong January 1 kung saan sinabi niyang mananahimik na siya—ay hindi dahil sa kapayapaan, kundi dahil sa takot.

Alam ng kanyang mga abogado na mabigat ang kalaban. Hindi ito simpleng iringan sa plenaryo kung saan pwedeng mag-sorry at tapos na. Ito ay mga kasong kriminal na didirinigin sa korte, kung saan ebidensya at batas ang maghahari, hindi ang lakas ng boses o dami ng followers.

Bakit Kailangang Managot?

Marami ang magtatanong, “Bakit kailangang palakihin? Dokumento lang naman yan.”

Ngunit ayon sa nagsasalita sa video, at sa opinyon ng maraming legal experts, kailangang maparusahan si Leviste upang magtakda ng precedent. Kung hahayaan nating makalusot ang isang kongresista sa ganitong klase ng asal—yung tipong susugod sa ahensya, mananakot, at mangungupit ng dokumento—ano na lang ang pipigil sa iba pang opisyal na gawin din ito?

Magiging “Wild West” ang ating gobyerno. Bawat opisyal na may gustong makuha, manunugod na lang at gagamit ng dahas dahil alam nilang “okay lang” naman pala kay Leviste. Ang pananagutan ni Leviste ay hindi lang para sa kanya; ito ay para protektahan ang institusyon ng gobyerno mula sa anarkiya. Sabi nga nila, “Mali ho yung ginawa na yun. Hindi ho dapat nangyayari yun.” Kahit anong political color mo pa, dilaw, pula, o pink, ang mali ay mali.

Konklusyon: Ang Simula ng Wakas?

Ang inakala ni Congressman Leviste na isang matapang na hakbang para magpa-bida o magbunyag ng “katiwalian” ay tila naging isang bitag na siya mismo ang pumasok. Sa kagustuhang maging bida, baka siya pa ang maging kontrabida sa sarili niyang kwento.

Habang umuusad ang mga araw at nagsisimulang gumulong ang imbestigasyon, asahan natin na mas lalong iinit ang isyung ito. Hindi na ito tungkol sa DPWH files. Ito ay tungkol na sa survival ni Leviste bilang isang pulitiko at bilang isang malayang mamamayan. Bakal na rehas o ang malamig na bakal ng posas—alinman sa dalawa ang posibleng kahinatnan kung mapatutunayang nagkasala siya.

Isang bagay ang sigurado: ang Bagong Taon na ito ay hindi magiging masaya para kay Congressman Leviste. Ito ay magiging taon ng pagtutuos. At sa pagkakataong ito, hindi uubra ang palusot, hindi uubra ang diversion, at lalong hindi uubra ang pagiging kongresista. Ang batas ay batas, at walang sinuman ang dapat na mas mataas dito.