“May mga sandaling isang segundo lang ang binibigay ng mundo, pero habang-buhay mong pasan.”
Hindi ko malilimutan ang gabing iyon. Kahit ilang taon na ang lumipas, kahit ilang beses ko nang pinilit kalimutan, bumabalik pa rin ito tuwing ipipikit ko ang mga mata ko. Gabi iyon ng Bagong Taon. Gabi na dapat masaya. Gabi na dapat puno ng pag-asa. Pero para sa akin, doon natapos ang pagkabata ko.
Ako si Danika. Siyam na taong gulang lang ako noon.
Nakaupo ako sa isang sulok ng sala, ang likod ko bahagyang nakasandal sa malamig na pader. Sa kandungan ko, mahimbing na natutulog si Isabel, bunso naming kapatid. Limang buwang gulang lang siya. Magaang, halos parang hangin kapag buhat ko, pero ramdam ko ang init ng katawan niya. Mainit. Mas mainit kaysa dapat. Naririnig ko ang mahina niyang paghinga, paulit-ulit, parang sinasabi sa akin na buhay siya. Na nandiyan siya.
“Danny ka, ikaw muna.”
Naririnig ko pa rin ang boses ni mama. Parang utos na hindi pwedeng tanggihan. Ibinigay niya sa akin si Isabel na parang simpleng bagay lang na ipapasa sa iba.
“Bantayan mo kapatid mo. Ang dami kong inaasikaso.”
Gusto kong magsabi ng hindi. Gusto kong umiyak. Gusto kong tumakbo palabas at makisigaw sa mga batang naglalaro. Pero panganay ako. At sa mundo namin, sapat na dahilan na iyon para hindi tumanggi.
Habang hawak ko si Isabel, pinipilit kong huwag gumalaw. Nanginginig ang kamay ko. Pawis ang palad ko kahit malamig ang hangin. Sa labas, naririnig ko ang putukan. Tawanan. Sigawan. Countdown kahit malayo pa sa alas dose.
Isang malakas na putok.
Napapikit ako.
Isang mas malakas.
Napatalon ako.
Hindi ko namalayan ang pagpitlag ng mga kamay ko. Isang segundo lang. Isang iglap. Parang huminto ang mundo. Nawala ang init sa palad ko.
May tunog na hindi ko na kailanman makakalimutan.
Isang bagsak.
Pagmulat ko ng mata, wala na si Isabel sa kandungan ko.
Nasa sahig siya.
Hindi gumagalaw.
Hindi umiiyak.
“Isabel!”
Sigaw iyon ni mama. Sigaw iyon ng buong mundo ko na gumuho. Lumapit ang mga tao. May umagaw sa akin. May sumigaw. May nagmura. May nagsabing dalhin sa ospital.
Hindi ko alam kung paano ako huminga. Parang piniga ang dibdib ko. Parang may humawak sa lalamunan ko at hindi na binitawan.
“Mama,” umiiyak kong tawag, “nagulat po ako…”
“Bakit mo binitawan?” sigaw niya. May halong galit. May halong sakit. May halong bagay na hindi ko pa noon maintindihan.
Hindi niya ako tiningnan. Hindi niya ako niyakap. Tinulak niya lang ako palayo.
“Umalis ka. Huwag ka nang dumagdag sa problema.”
At doon nagsimula ang lahat.
Kinabukasan, nagising ako sa amoy ng kandila.
May kabaong sa sala.
Maliit. Sobrang liit.
Nandoon si Isabel.
Tahimik. Maputla. Parang natutulog, pero alam kong hindi na siya gigising.
“Mama…” mahinang tawag ko.
“Tumahimik ka,” sagot niya. “Nagdadalamhati kami.”
Ikaw ang may dahilan.
Hindi ko na narinig ang iba pa. Parang nalunod ako sa katahimikan. Sa bigat. Sa kasalanang hindi ko alam kung paano bubuhatin.
Mula noon, hindi na ako naging bata.
Lumipas ang mga taon. Lumaki ang katawan ko, pero ang puso ko, naiwan sa gabing iyon. Natutunan kong gumising nang mas maaga kaysa sa lahat. Natutunan kong magsaing, magluto, maglinis. Natutunan kong magsorry kahit wala naman akong ginawang mali.
Kapag may utos, oo agad ang sagot ko. Kapag may tahimik, mas lalo akong kumikilos. Ayaw kong maging dahilan ulit ng kahit anong masama.
“Danik, nasaan ang sapatos ni Christoph?”
“Opo, ma.”
“Huwag mong pababayaan mga kapatid mo.”
“Opo, ma.”
Paulit-ulit. Araw-araw. Parang paalala na may kasalanan akong hindi kailanman mabubura.
Minsan, narinig ko silang nag-uusap.
“Hindi ko na kayang magtiwala,” sabi ni mama. “Ayokong maulit yung nangyari kay Isabel.”
Hindi ko alam kung mas masakit ang sigaw o ang bulong.
Lumaki ako na dala ang bigat ng isang buhay na nawala. At sa bawat ngiti ko, may kasamang takot. Sa bawat tawa, may kasamang hiya. Sa bawat pangarap, may boses na nagsasabing hindi ko iyon karapatan.
Kaya nang dumating si Marcus sa buhay ko, hindi ko alam kung paano tatanggapin.
Tahimik siya. Palaging nariyan. Hindi humihingi ng kapalit. Dalawang taon siyang nanliligaw. Dalawang taon akong hindi makasagot.
At noong Araw ng mga Puso, lumuhod siya sa harap ko. May rosas. May kahon. May tanong.
“Will you go to prom with me?”
Ang una kong naisip ay hindi saya. Kundi takot.
Takot na humiling. Takot na umasa. Takot na masabing oo.
“Hindi ako sigurado,” sabi ko. “Hindi ko pa alam kung papayag sila.”
“Kung papayag sila,” tanong niya, “ako ba ang pipiliin mo?”
Tumango ako. Sa unang pagkakataon, pinili ko ang gusto ko.
At ilang araw pagkatapos, tinanong ako ng mga magulang ko.
“Gusto mo bang sumali sa prom?”
Parang may bumukas sa loob ko. Isang pinto na matagal nang nakakandado.
“Oo po,” mahina kong sagot.
Ngumiti si mama. Hindi galit. Hindi malamig.
“Sumama ka. Kaya namin.”
Sa gabing iyon, pumasok ako sa kwarto ko at umiyak. Hindi dahil sa sakit, kundi dahil sa ginhawa.
Isabel, bulong ko sa dilim, sana nakikita mo ako ngayon.
Hindi ko alam kung mapapatawad ko ang sarili ko balang araw. Pero sa unang pagkakataon, pinayagan ko ang sarili kong huminga.
At doon ko naintindihan.
May mga sugat na hindi tuluyang naghihilom. Pero hindi ibig sabihin, hindi ka na pwedeng mabuhay.
At sa bawat hakbang ko palabas ng anino ng nakaraan, dala ko pa rin si Isabel. Hindi bilang kasalanan.
Kundi bilang alaala.
At bilang dahilan para ipagpatuloy ang buhay.
