“Isang gabi sa kalsadang hindi natutulog, may babaeng umiiyak at isang lalaking walang balak umibig ang nagbanggaan ng kapalaran, at mula roon, nagbago ang takbo ng buhay ko.”
Hindi ko makakalimutan ang gabing iyon dahil doon nagsimula ang lahat, doon nagsimulang mabuo at masira ang paniniwala kong simple lang ang mundo kung magsisipag ka at magiging mabuti ka. Ako si Gelo, dalawampu’t isang taong gulang, nagmamaneho ng tricycle sa Quezon City, at sa gabing iyon akala ko ordinaryong biyahe lang ang haharapin ko, hindi pala isang desisyong babago sa buong pagkatao ko.
“Babyahe ka na naman?” tanong ni Nanay habang inaabot ko ang kupas kong jacket.
“Opo, Nay,” sagot ko habang ngumingiti kahit pagod na ang likod ko. “Sayang ang kita. May pasahero pa naman sa gabi.”
Niyakap niya ako, ramdam ko ang lambot ng yakap na parang ayaw akong pakawalan. “Mag-ingat ka, anak.”
“Teka, ang bango mo ah,” biro niya.
Tumawa ako. “Kailangan po, Nay. Baka sakaling may ma-offeran ng ngiti ang amoy kalsada.”
“Loko ka,” sabi niya sabay tapik sa balikat ko. “Sige na, umalis ka na.”
Sa labas, buhay pa rin ang kalsada kahit pasado alas-onse na ng gabi. Sanay na ako sa ganitong oras. Bata pa ako sa edad, pero parang mas matanda na ang katawan ko sa pagod. Kupas ang jacket, magaspang ang mga kamay, pero pilit kong pinananatiling maayos ang sarili ko dahil iyon na lang ang kaya kong ipagmalaki.
“Buaya ka talaga, Gelo,” biro ng mga kapwa ko driver kapag nakikita nila akong pabalik-balik.
“Kailangan eh,” sagot ko. Hindi ako nahihiya. May nanay akong may rayuma, may tatlong kapatid na nag-aaral, at may tatay na bihirang umuwi. Kapag may biyahe, kakagatin ko, hindi dahil sakim ako, kundi dahil wala akong luho sa karapatang tumanggi.
Tahimik ang looban ng barangay noong gabing iyon. Ilang ilaw lang ang bukas, may mga asong nakahiga sa gilid ng kalsada, at mga tindahang nagsasara na. Dahan-dahan kong pinatakbo ang tricycle, umaasang may huling pasaherong sasakay.
At doon ko siya nakita.
Si Rubina.
Hindi ko alam kung kailan nagsimula ang paghanga ko sa kanya. Siguro sa paraan ng paglakad niya, o sa buhok niyang laging maayos, o sa mga matang parang laging may dinadalang isip. Hindi kami magkausap, hindi kami magkabarkada. Bago lang siya sa paupahan ni Aling Murley, pero palagi ko siyang napapansin.
Tahimik ang ganda niya. Hindi yung tipong humihingi ng pansin, pero kapag napansin mo na, hindi mo na makakalimutan.
Bigla kong narinig ang sigawan.
“Hindi mo ba naiintindihan?” sigaw ni Rubina sa lalaking nasa loob ng kotse.
“Sumakay ka na,” sagot ng lalaki. “Pag-usapan natin.”
“Pag-usapan?” tawa ni Rubina, mapait. “Ilang beses na natin ‘tong pinag-usapan.”
Huminto ako sa di kalayuan. Hindi ko intensyong makialam, pero rinig na rinig ko ang bawat salita. Pinipilit siya ng lalaki sa mga bagay na malinaw niyang ayaw. Ramdam ko ang init ng ulo ko kahit hindi ako ang kausap.
“Bastos,” bulong ko sa sarili ko nang umalis ang kotse at iniwan si Rubina sa gitna ng kalsada.
Nakatayo lang siya roon, nakayuko, hanggang sa gumalaw ang balikat niya at tuluyan siyang umiyak. May kung anong kumirot sa dibdib ko. Hindi ko alam kung awa o galit o paghanga.
Dahan-dahan kong inilapit ang tricycle.
“Miss,” maingat kong tawag.
Lumingon siya, namumula ang mata, puno ng galit. “Ano?”
“Kung… kung gusto mo pong sumakay,” sabi ko, nanginginig ang boses ko.
“Kayong mga lalaki,” sabay iling niya. “Pare-pareho lang kayo.”
Hindi ako sumagot. Tinanggap ko ang mga salitang iyon kahit hindi ko alam kung bakit ako kasama sa galit niya.
“Sige,” bigla niyang sabi. “Sasakay ako.”
Nagulat ako pero agad kong pinaandar ang tricycle. Tahimik ang biyahe sa unang minuto, tanging ingay ng makina at hikbi niya ang maririnig.
“Saan po kayo, Miss?” tanong ko.
“Sa beer house,” sagot niya.
Napakunot ang noo ko. “Gabi na po kasi… baka mas mabuti pong umuwi na lang.”
“Huwag mo akong pangaralan,” sagot niya.
Huminga ako ng malalim. Hindi ako sanay makipagtalo sa pasahero, lalo na kung siya. Huminto kami sa isang maliit na beer house na may malakas na tugtog at iilang umiinom.
Muntik na siyang matumba pagbaba pa lang. Agad ko siyang inalalayan.
“Bitiwan mo ako,” sabi niya.
“Pasensya na,” sagot ko. “Baka madapa ka.”
Tinitigan niya ako. “Sino ka ba?”
“Ako si Gelo,” sagot ko. “Nakatira rin ako sa looban. Hindi kita iiwan dito.”
Pumasok siya sa loob. Hindi ko alam kung aalis ba ako o mananatili. Pero may bumigat sa dibdib ko kaya pumasok din ako.
Umorder siya ng maraming bote. Nakatayo lang ako sa harap ng lamesa.
“Hindi ka ba uuwi?” tanong niya.
“Hihintayin kita,” sagot ko. “Ako na maghahatid sa’yo.”
“Gusto mo ba ako?” bigla niyang tanong.
Nanlaki ang mga mata ko. “Hindi… hindi ganun.”
“Talaga?” sabi niya na may ngiting mapang-asar.
Hindi ko alam kung bakit ako nanatili roon. Siguro dahil sa unang pagkakataon, may nakikinig ako sa isang babaeng sugatan ang puso. Ikinuwento niya ang mga lalaking dumaan sa buhay niya, ang pagod, ang galit, ang takot na masaktan.
“Hindi lahat ng lalaki ganon,” mahina kong sabi.
“Talaga?” sagot niya. “At nasaan sila?”
Wala akong naisagot. Alam kong kasama ako sa mundong kinaiinisan niya, kahit hindi ko ginusto.
“Naniniwala ka ba sa pag-ibig?” tanong niya.
“Opo,” sagot ko. “Kahit mahirap.”
Tumawa siya. “Ikaw? Tricycle driver?”
Ngumiti ako. “Oo. Pero marunong akong mangarap.”
Tumingin siya sa akin ng matagal, parang sinusukat ang katotohanan ng mga salita ko. Sa gabing iyon, sa gitna ng usok at alak, may nabuo sa pagitan namin na hindi ko maipaliwanag.
Hindi ko alam na ang gabing iyon pala ang simula ng pinakamahabang biyahe ng buhay ko.
At doon nagtatapos ang unang bahagi ng kwento ko, bago pa tuluyang bumilis ang tibok ng puso ko at masubok ang lahat ng pinaniniwalaan ko.
Hindi ko inakalang ang gabing iyon ay hahaba pa, na parang ayaw kaming pakawalan ng tadhana sa gitna ng kalituhan at init ng damdamin. Matapos ang mahabang katahimikan sa beer house, bigla siyang tumingin sa akin na parang may hinahanap na sagot na hindi niya makita sa sarili niya.
“Naniniwala ka talaga sa pag-ibig?” tanong ni Rubina, bahagyang namamaos ang boses.
“Oo,” sagot ko nang walang pag-aalinlangan. “Kahit mahirap.”
Tumawa siya nang mahina. Hindi yung masaya, kundi yung pagod na pagod na. “Ang tapang mo magsalita.”
“Hindi tapang,” sabi ko. “Pag-asa lang.”
Tahimik kaming dalawa. Pinagmamasdan ko siyang uminom, bawat lagok ay parang may binubura at may binubuo sa kanya. Sa bawat minutong lumilipas, mas ramdam ko ang bigat ng responsibilidad ko. Ayokong may mangyaring pagsisisihan niya. Ayokong maging katulad ng lalaking iniwan siya kanina.
Maya-maya, sumandal siya sa upuan, nakapikit. “Pagod na ako,” sabi niya.
“Hatid na kita,” sagot ko agad.
Hindi na siya tumutol. Lumabas kami ng beer house, malamig ang hangin, tahimik na ang paligid. Sa tapat ng tricycle, bigla siyang huminto at tumingin sa akin nang diretso.
“Gelo,” tawag niya.
“Oo?”
“Bakit ka ba mabait?”
Natahimik ako. Hindi ko alam kung anong isasagot. “Ganito lang talaga ako,” sabi ko sa huli.
Hindi ko namalayan kung paano niya hinila ang kuwelyo ng jacket ko. Bigla niyang inilapat ang labi niya sa akin. Nanigas ang buong katawan ko. Pakiramdam ko huminto ang mundo, nawala ang ingay ng kalsada, nawala ang lahat ng iniisip ko.
“Rubina,” bulong ko, pilit na humihiwalay.
“Pagod na akong maging tama,” sagot niya. “Pagod na akong pigilan ang sarili ko.”
Nagkatitigan kami. Kita ko ang takot sa mga mata niya, pero mas malinaw ang pagnanais na makaramdam, kahit sandali lang, na may taong handang manatili.
“Hindi kita sasaktan,” sabi ko, halos pabulong. “At hindi kita lolokohin.”
Hindi ko alam kung sapat ang mga salitang iyon, pero parang may nabunot sa dibdib niya. Hinawakan niya ang braso ko, marahan, nanginginig.
“Halika,” sabi niya.
Hindi ko na alam kung paano kami napunta sa loob ng tricycle. Siksik ang espasyo, halos magkadikit ang mga tuhod namin. Ramdam ko ang init ng katawan niya, ang mabilis na tibok ng puso niya na parang katulad ng akin.
“Ang sikip,” biro niya, pilit na tumatawa.
“Pasensya na,” sagot ko. “Ito lang ang meron ako.”
“Totoo ka nga,” sabi niya. “Walang arte.”
Pinilit kong magpigil. “Lasing ka,” sabi ko. “At ayokong pagsisihan mo ‘to.”
“Hindi ako magsisisi,” sagot niya. “Mas magsisisi ako kung palalampasin ko.”
Huminga ako nang malalim. Sa sandaling iyon, malinaw sa akin ang isang bagay. Kung tutuloy kami, hindi ito basta-basta. Hindi ito laro. Pananagutan ko ang lahat.
“Kung bukas,” sabi ko, nanginginig ang boses, “bukas na bukas mag-aasikaso ako. Pakakasalan kita.”
Napatingin siya sa akin, parang hindi makapaniwala. “Talaga?”
“Oo,” sagot ko. “Kahit mahirap, kahit ngayon lang tayo nagkakilala. Hindi kita iiwan.”
Matagal siyang tumahimik. Akala ko tatawa siya, o magagalit, pero sa halip ay ngumiti siya, malungkot pero totoo.
“Ang corny mo,” sabi niya. “Pero… baby, pwede ba kitang tawaging baby?”
Namula ako. “Kung gusto mo,” sagot ko.
Tumawa siya at muling inilapat ang labi niya sa akin. Sa loob ng tricycle na iyon, sa gitna ng dilim at ingay ng mundo, pareho naming ibinigay ang sarili namin nang may takot at pag-asa.
Hanggang sa bigla kaming natigil.
“May narinig ka?” bulong niya.
Parang may humihilik.
Sumilip ako sa gilid at nakita ko ang isang pulubing mahimbing na natutulog sa bangketa, walang pakialam sa amin. Nagkatinginan kami at sabay na nagtawanan, parang mga batang nahuling may ginagawang kalokohan.
“Ang labo,” sabi niya.
“Oo,” sagot ko. “Pero totoo.”
Nagpasya kaming umalis doon. Hindi na namin itinuloy sa tricycle. Hindi ko alam kung paano, pero bigla na lang kaming nasa kwarto na niya. Tahimik, simple, walang dekorasyon. Umupo siya sa gilid ng kama at tumingin sa akin.
“Hindi mo ako iiwan?” tanong niya.
“Hinding-hindi,” sagot ko.
Sa gabing iyon, ibinigay namin ang mga bagay na matagal naming pinanghahawakan. Hindi perpekto, hindi planado, pero puno ng pangako sa isip ko.
Bago siya makatulog, isinandal niya ang ulo sa balikat ko. “Matagal na kitang napapansin,” bulong niya. “Akala ko hindi mo ako napapansin.”
“Palagi kitang nakikita,” sagot ko. “Hindi lang ako marunong magsalita.”
Napapikit ako, yakap siya, iniisip ang kinabukasan. Kinabukasan na akala ko sabay naming haharapin.
Hindi ko alam na paggising ko, wala na siya.
At doon nagsimula ang ikalawang yugto ng sakit na hindi ko inaasahan.
Nagising ako sa katahimikan na parang may mali. Hindi yung ordinaryong katahimikan ng umaga, kundi yung klase ng katahimikan na mabigat sa dibdib. Dahan-dahan kong iminulat ang mga mata ko. Walang Rubina sa tabi ko. Walang init ng katawan niya. Walang amoy ng buhok niyang kagabi lang ay yakap ko.
Umupo ako agad. “Rubina?” tawag ko.
Walang sumagot.
Mabilis akong bumangon, tumingin sa paligid ng maliit niyang kwarto. Maayos ang kama. Wala ang mga damit niya. Parang walang nangyari kagabi. Parang panaginip lang lahat. Kumakabog ang dibdib ko habang lumalabas ako ng kwarto, umaasang baka nasa labas lang siya, baka nagtitimpla ng kape, baka bumili lang ng almusal.
Pagbukas ko ng pinto, si Aling Murley ang bumungad.
“Ay, gising ka na pala,” sabi niya, parang walang kakaiba.
“Opo,” sagot ko, pilit na kalmado. “Nasaan po si Rubina?”
Umiling siya. “Umalis na.”
“Po?” Parang may humampas sa ulo ko. “Umalis… saan po?”
“Hindi ko alam. Matagal na niyang plano ‘yon. Inuubos na lang niya ‘yung binayad niya sa upa. Kanina pa madaling-araw umalis. Mga damit lang ang dala.”
Nanlamig ang buong katawan ko. “Hindi po ba siya may iniwang mensahe?”
“Wala,” sagot niya. “Pero mukhang nagmamadali.”
Hindi na ako nakapagsalita. Lumabas ako ng paupahan na parang nawalan ng kaluluwa. Umupo ako sa tricycle ko, hawak ang manibela, pero hindi ko alam kung saan pupunta. Paulit-ulit sa isip ko ang mukha niya, ang ngiti niya, ang tawag niyang baby, ang mga pangakong binitiwan ko nang buong-buo.
Rubina, bakit?
Umuwi akong parang bangkay na naglalakad. Mabagal ang takbo ng tricycle, parang ayaw ng makina na umusad. Pagdating ko sa bahay, bukas ang pinto. Amoy sinangag at tuyo. Normal ang lahat, pero ako hindi.
“Kain na!” sigaw ng bunso kong kapatid.
Umupo ako sa bangkong kahoy, tahimik. Lumapit si Nanay, may hawak na sandok. “Gelo, anong nangyari sa’yo? Para kang binugbog ng buhay.”
Hindi ko napigilan. Tumulo ang luha ko sa plato. Nanginig ang kamay ko. Bumagsak ang kutsara.
“Nay,” hikbi ko. “Iniwan niya po ako.”
Nanahimik ang kusina. Umupo si Nanay sa tabi ko, hinaplos ang likod ko. “Sino, anak?”
“Si Rubina po.”
Natawa ang isa kong kapatid. “Kuya, bakit parang ikaw pa ‘yung nabuntis?”
Mas lalo akong umiyak. “Hindi niyo naiintindihan.”
“Gelo,” mahinahon sabi ni Nanay. “Anong iniisip mo ngayon?”
“Paano kung buntis siya?” halos pabulong kong sabi. “Nangako po ako, Nay. Pakakasalan ko siya.”
Napabuntong-hininga si Nanay. “Anak, hindi lahat ng dumadaan sa buhay natin ay nakatakdang manatili.”
Umiling ako. “Hahanapin ko po siya.”
Lumipas ang mga araw na parang wala akong direksyon. Bumabyahe pa rin ako, pero iba na. Sa bawat babaeng nakikita ko sa kalsada, hinahanap ko ang anino niya. Sa bawat beer house na madaanan ko, bumabalik ang gabing iyon.
Hanggang isang gabi, may sumakay sa tricycle ko. Isang babae, tahimik, may bitbit na bag. Paglingon ko sa salamin, huminto ang mundo ko.
Si Rubina.
“Rubina,” halos hindi lumabas ang boses ko.
Tumingin siya sa akin. Nagulat. “Gelo.”
Huminto ako sa gilid ng kalsada. “Bakit?” tanong ko. “Bakit ka umalis?”
Huminga siya ng malalim. “Natakot ako.”
“Sa akin?”
“Sa sarili ko,” sagot niya. “Hindi ako sanay sa lalaking hindi nananakit.”
Tahimik kami. Umiilaw ang streetlight sa pagitan namin.
“Buntis ka ba?” nanginginig kong tanong.
Umiling siya. “Hindi.”
Parang may gumaan sa dibdib ko, pero may kirot pa rin. “Bakit bumalik ka?”
Ngumiti siya, mahina. “Dahil sa kabila ng takot ko, ikaw pa rin ang hinahanap ko.”
Hindi ko alam kung anong sinabi ko. Basta alam ko lang, niyakap ko siya. Sa gitna ng kalsadang iyon, sa gitna ng ingay ng lungsod, bumalik ang tibok ng puso ko.
“Mahirap lang ako,” sabi ko.
“Alam ko,” sagot niya. “Pero marunong kang magmahal.”
Sa gabing iyon, hindi kami nagmadali. Hindi na kailangan. May takot pa rin, may duda, pero may desisyon.
Ngayon, tuwing bumibiyahe ako sa gabi, hindi na lang ako naghahanap ng pasahero. May hinahatid na akong pangarap. At sa bawat ikot ng manibela, alam kong minsan, sa gitna ng kalsadang hindi natutulog, may pag-ibig talagang marunong bumalik.
