“Isang batang babae ang sumagot sa isang lumang telepono at sa loob ng ilang segundo, gumuho ang buong buhay na akala kong akin.”
Ako si Fernando Mendoza at sa araw na iyon, hindi ko alam na ang bawat dokumentong hawak ko ay wala nang saysay kumpara sa isang tawag na hindi para sa akin.
Tahimik ang mansyon ko sa Santa Fe. Ang marmol na sahig ay kumikintab sa ilalim ng liwanag na pumapasok mula sa malalawak na bintana. Nasa harap ako ng aking mesa, sinusuri ang mahahalagang papeles ng aking kumpanya, pinupunasan ang aking salamin, sinusubukang ayusin ang magulong isip. Tatlong araw nang maysakit ang matagal kong kasambahay na si Maria kaya ang anak niyang si Gabriela ang dumaan upang kunin ang ilang gamit sa paaralan.
Hindi ko halos napansin ang mahihinang yapak niya sa pasilyo hanggang sa marinig ko ang malakas na pagring ng lumang dilaw na telepono na nakapatong sa makintab na mesa na yari sa mahogany. Isang lumang alaala iyon mula sa aking ampon na ama. Halos hindi na ginagamit. Pero ngayon, umalingawngaw ang tunog nito na parang may gustong magising na matagal nang natutulog sa loob ko.
“Pwede po ba akong sumagot?” mahinang tanong ni Gabriela habang papalapit sa telepono.
“Sige lang, iha,” sagot ko nang hindi man lang tumitingin. Inisip kong supplier lang iyon.
Ngunit sa sandaling kinuha niya ang receiver, may kakaibang lamig na dumaan sa hangin.
“Hello,” malinaw niyang sabi.
Mula sa kabilang linya, may boses na puno ng pagkataranta at takot. Isang wikang hindi ko agad nakilala. Mabilis. Nanginginig. Halos umiiyak.
Inakala kong ibababa ni Gabriela ang telepono o tatawagin ako. Ngunit sa halip, narinig ko ang isang bagay na hindi ko inaasahan.
“Anong wika po iyan?” tanong niya sa tumatawag, malinaw at may kumpiyansa.
At nang magsalita siyang muli, hindi na Tagalog ang lumabas sa kanyang bibig.
Napatingala ako.
Ang mga tunog na lumalabas mula sa labi ng batang iyon ay parang piraso ng isang panaginip na matagal ko nang paulit ulit na napapanaginipan ngunit hindi ko kailanman maalala paggising.
“Gabriela,” tawag ko, biglang nanuyo ang lalamunan ko, “anong wika ang sinasalita mo?”
“Arabic po, Mr. Fernando,” sagot niya nang kalmado, saka tinakpan ang receiver at tumingin sa akin. “May hinahanap po siya.”
Parang may bumagsak sa dibdib ko.
Muling bumilis ang pagsasalita ng lalaki sa kabilang linya at nakinig si Gabriela na parang natural sa kanya ang bawat salitang naririnig.
“Sabi niya ang pangalan niya ay Sheikh Abdul Rahman al Mansuri,” paliwanag ni Gabriela, “hinahanap niya raw ang nakababatang kapatid niya na nawawala ng tatlong dekada.”
Hindi ko namalayang nakahawak na ako sa gilid ng mesa.
“Gusto niyo po bang ipagpatuloy ko ang pagsasalin?” tanong niya.
Tumango ako kahit nanginginig ang buong katawan ko.
“Tanungin mo siya,” sabi ko, halos pabulong, “kung may birthmark ang kapatid niya.”
Inulit ni Gabriela ang tanong sa Arabic. Ilang segundo ang lumipas bago siya tumingala sa akin na nanlalaki ang mga mata.
“Inilalarawan niya ang hugis gasuklay na marka sa kanang balikat,” sabi niya. “Sabi niya tanging ang pamilya lang daw nila ang may ganoon.”
Walang malay na inilagay ko ang kamay ko sa sarili kong kanang balikat.
Naroon iyon.
Ang parehong marka na hindi kailanman ipinaliwanag ng aking mga ampon na magulang.
“Diyos ko,” bulong ko habang nanginghina ang tuhod ko.
“Tanungin mo siya,” sabi ko kay Gabriela habang pilit kong pinipigilan ang panginginig ng boses ko, “kung naaalala niya ang kabayong ang pangalan ay Habibi.”
Muling nagsalita si Gabriela sa Arabic.
At nang marinig ko ang sagot, parang tinamaan ako ng kidlat.
Habibi.
Ang puting kabayo sa aking mga panaginip.
Ang buhangin ng disyerto.
Ang mga tawanan na hindi ko maintindihan.
Ang pakiramdam ng pag aari na matagal ko nang hinahanap.
Tinakpan ko ang mukha ko at napaiyak.
“Fernando,” sabi ni Gabriela, “umiiyak po siya. Sabi niya hindi raw siya kailanman sumuko. Palagi raw niyang pinaniwalaan na buhay pa kayo.”
Sa sandaling iyon, alam kong ang buhay na akala kong buo ay isa lamang pala sa kalahati ng isang mas malaking kuwento.
At ang batang babae na sumagot sa telepono ang nagbukas ng pintuan patungo sa nakaraan na matagal nang naghihintay sa akin.
Hindi pa man humuhupa ang panginginig ng aking mga kamay, may isang bagay na biglang nagbago sa hangin sa silid.
Parang… may ibang nakikinig.
Si Gabriela ang unang nakaramdam.
Bigla siyang napatigil sa pagsasalin.
Namuti ang mga daliri niyang nakahawak sa receiver.
“Mr. Fernando…” pabulong niyang sabi.
“May isa pa po sa linya.”
“Isa pa?”
“Opo… parang may huminga. Hindi po siya nagsasalita, pero naririnig ko.”
Tumayo ang balahibo ko sa batok.
“Tanungin mo,” sabi ko, “sino siya.”
Nagsalita si Gabriela sa Arabic.
Tahimik ang linya sa loob ng ilang segundo.
Pagkatapos ay may bagong boses.
Mas mababa.
Mas malamig.
Parang bakal na dumudulas sa salamin.
“Sabihin mo sa kanya…”
isinalin ni Gabriela na nanginginig,
“na hindi siya dapat nakahanap sa amin.”
Nanlamig ang buong katawan ko.
“Sino ka?” sigaw ko.
Isinalin iyon ni Gabriela.
Tumawa ang boses sa kabilang linya.
“Ako ang taong nag-ayos ng pagkaligaw ng batang iyon sa paliparan tatlumpung taon na ang nakalipas.”
Parang may humampas sa ulo ko.
“Anong ibig mong sabihin?”
Mabilis na nagsalin si Gabriela, nanginginig ang boses.
Ang sagot ay parang kutsilyong dahan-dahang ibinabaon sa alaala ko.
“Ang pamilya ni Khalil—ang tunay niyang pamilya—ay may kayamanan at impluwensiya na masyadong malaki.
May mga taong gustong maglaho ang isang tagapagmana.
At ang isang batang nawala sa kaguluhan… ay napakadaling burahin.”
Nanlabo ang paningin ko.
“Sinadya ninyo…” bulong ko, “ang pagkawala ko?”
“Hindi pagkawala.
Isang paglipat.
At naging perpekto ito.
Lumaki kang ligtas, malayo, hindi alam kung sino ka.
Hanggang sa isang batang babae ang sumagot sa maling telepono.”
Napatingin ako kay Gabriela.
Namumuo ang luha sa kanyang mga mata.
“Mr. Fernando…” sabi niya, “kilala ko po ang boses.”
“Paano?”
“May lalaking ganito ang boses na dumating sa amin dati.
Noong may sakit ang mama ko.
Sinabi niyang tutulong siya.
Ngunit nagtanong siya ng kung anu-ano tungkol sa inyo.”
Biglang nag-click ang lahat.
Hindi aksidente ang tawag.
Hindi aksidente si Gabriela.
“Kung babalik ka sa Dubai,” patuloy ng boses,
“bubuksan mo muli ang isang pinto na dapat ay nanatiling sarado.
At hindi lang ikaw ang mawawala.
Kasama ang batang iyon.”
“Layuan mo siya!” sigaw ko.
Tumawa ang boses.
“Huli na.
Dahil mula sa sandaling sumagot siya sa telepono…
kasama na siya sa kuwento mo.”
At saka—
Click.
Naputol ang linya.
Tahimik ang silid.
Naririnig ko lang ang sariling tibok ng puso ko…
at ang mabagal na paghinga ni Gabriela.
“Mr. Fernando…” pabulong niya,
“ano po ang gagawin natin?”
Tumingin ako sa kanya.
Sa batang naging susi ng aking nakaraan…
at ngayon ay posibleng biktima nito.
“Hindi na ito tungkol sa paghahanap ng pamilya,” sabi ko.
“Isa na itong laban para sa buhay natin.”
At sa sandaling iyon, alam ko—
ang tawag na nagbalik ng aking pagkatao
ay maaaring siya ring tawag
na magdadala ng kapahamakan.
“Isang batang babae ang sumagot sa isang lumang telepono at sa loob ng ilang segundo, gumuho ang buong buhay na akala kong akin.”
Hindi pa rin umaalis sa isip ko ang mga salitang iyon habang nakaupo ako sa madilim kong silid sa mansyon. Nasa tabi ko si Gabriela, tahimik, hawak ang lumang telepono na para bang isa itong buhay na bagay na maaaring tumawag muli anumang sandali.
Ramdam ko ang takot niya kahit hindi siya nagsasalita. Bata pa siya, pero nadamay siya sa isang larong hindi niya pinili.
“Gabriela,” mahinahon kong sabi, “makinig ka sa akin. Anuman ang mangyari, hindi kita pababayaan.”
Tumingin siya sa akin, pilit na matapang.
“Natakot po ako, Mr. Fernando. Pero ayokong may masaktan dahil sa akin.”
“Hindi dahil sa’yo ito,” sagot ko. “May mga taong matagal nang nagtatago ng katotohanan. Ikaw lang ang nagbukas ng pinto.”
Tumayo ako at naglakad patungo sa bintana. Sa labas, tahimik ang Santa Fe. Ngunit sa loob ko, may bagyong nagaganap.
Kung totoo ang sinabi ng boses, kung talagang may mga taong sinadya ang pagkawala ko… ibig sabihin, hindi pa tapos ang kuwento.
At kung buhay pa ang kapatid kong si Abdul Rahman, baka nasa panganib din siya.
Muli kong kinuha ang telepono.
“Gabriela,” sabi ko, “subukan mong tawagan siya ulit.”
Nanlaki ang mga mata niya.
“Yung lalaki po o yung kapatid ninyo?”
“Ang kapatid ko.”
Tumango siya at marahang pinindot ang huling numero sa memorya ng telepono.
Ilang segundo ng kaba.
Pagkatapos ay isang pamilyar na boses.
“Khalil? Ikaw ba yan?”
Napaupo ako sa upuan.
“Abdul Rahman… may problema.”
Mabilis na isinalin ni Gabriela ang lahat. Habang nagsasalita siya, kitang kita ko kung paanong nag-iba ang tono ng boses sa kabilang linya.
“Hindi ako nagulat,” sabi ni Abdul Rahman sa Arabic. “May mga taong ayaw talaga na bumalik ka. Matagal na naming hinala iyon.”
“Bakit ngayon lang sila kumilos?” tanong ko.
“Dahil ngayon lang nila nalaman na natagpuan mo na ang sarili mo,” sagot niya. “Ang lalaking iyon… bahagi siya ng lumang network na nagkontrol sa mga galaw ng ating ama.”
Napahigpit ang hawak ko sa telepono.
“Alam mo ba kung sino siya?”
“Oo,” sagot ni Abdul Rahman. “Si Rashid Al-Karim. Siya ang taong nag-asikaso ng ‘kaguluhan’ sa paliparan noon.”
Parang may sumabog sa dibdib ko.
“Gusto niyang saktan si Gabriela,” sabi ko.
Tumahimik ang linya.
Pagkatapos ay mariing boses ang narinig ko.
“Kung ganoon, kailangang ilayo mo siya. Agad. At kailangan mong pumunta rito. Mas ligtas ka dito kaysa diyan.”
Tumingin ako kay Gabriela.
Sa kanyang mga mata, nakita ko ang tapang na hindi ko inaasahan sa isang bata.
“Mr. Fernando,” sabi niya, “kung kailangan po nating pumunta, sasama ako.”
At sa sandaling iyon, alam kong wala na kaming balikan.
Ang tawag sa telepono ay hindi lang nagbalik ng aking nakaraan.
Binuksan nito ang isang laban na kailangang tapusin.
At ang susunod na hakbang namin
ay magdadala sa amin
sa gitna ng katotohanang
mas mapanganib kaysa sa anumang panaginip.
“Isang batang babae ang sumagot sa isang lumang telepono at sa loob ng ilang segundo, gumuho ang buong buhay na akala kong akin.”
Ako si Fernando Mendoza at sa araw na iyon, hindi ko alam na ang bawat dokumentong hawak ko ay wala nang saysay kumpara sa isang tawag na hindi para sa akin.
Tahimik ang mansyon ko sa Santa Fe. Ang marmol na sahig ay kumikintab sa ilalim ng liwanag na pumapasok mula sa malalawak na bintana. Nasa harap ako ng aking mesa, sinusuri ang mahahalagang papeles ng aking kumpanya, pinupunasan ang aking salamin, sinusubukang ayusin ang magulong isip. Tatlong araw nang maysakit ang matagal kong kasambahay na si Maria kaya ang anak niyang si Gabriela ang dumaan upang kunin ang ilang gamit sa paaralan.
Hindi ko halos napansin ang mahihinang yapak niya sa pasilyo hanggang sa marinig ko ang malakas na pagring ng lumang dilaw na telepono na nakapatong sa makintab na mesa na yari sa mahogany. Isang lumang alaala iyon mula sa aking ampon na ama. Halos hindi na ginagamit. Pero ngayon, umalingawngaw ang tunog nito na parang may gustong magising na matagal nang natutulog sa loob ko.
“Pwede po ba akong sumagot?” mahinang tanong ni Gabriela habang papalapit sa telepono.
“Sige lang, iha,” sagot ko nang hindi man lang tumitingin. Inisip kong supplier lang iyon.
Ngunit sa sandaling kinuha niya ang receiver, may kakaibang lamig na dumaan sa hangin.
“Hello,” malinaw niyang sabi.
Mula sa kabilang linya, may boses na puno ng pagkataranta at takot. Isang wikang hindi ko agad nakilala. Mabilis. Nanginginig. Halos umiiyak.
Inakala kong ibababa ni Gabriela ang telepono o tatawagin ako. Ngunit sa halip, narinig ko ang isang bagay na hindi ko inaasahan.
“Anong wika po iyan?” tanong niya sa tumatawag, malinaw at may kumpiyansa.
At nang magsalita siyang muli, hindi na Tagalog ang lumabas sa kanyang bibig.
Napatingala ako.
Ang mga tunog na lumalabas mula sa labi ng batang iyon ay parang piraso ng isang panaginip na matagal ko nang paulit ulit na napapanaginipan ngunit hindi ko kailanman maalala paggising.
“Gabriela,” tawag ko, biglang nanuyo ang lalamunan ko, “anong wika ang sinasalita mo?”
“Arabic po, Mr. Fernando,” sagot niya nang kalmado, saka tinakpan ang receiver at tumingin sa akin. “May hinahanap po siya.”
Parang may bumagsak sa dibdib ko.
Muling bumilis ang pagsasalita ng lalaki sa kabilang linya at nakinig si Gabriela na parang natural sa kanya ang bawat salitang naririnig.
“Sabi niya ang pangalan niya ay Sheikh Abdul Rahman al Mansuri,” paliwanag ni Gabriela, “hinahanap niya raw ang nakababatang kapatid niya na nawawala ng tatlong dekada.”
Hindi ko namalayang nakahawak na ako sa gilid ng mesa.
“Gusto niyo po bang ipagpatuloy ko ang pagsasalin?” tanong niya.
Tumango ako kahit nanginginig ang buong katawan ko.
“Tanungin mo siya,” sabi ko, halos pabulong, “kung may birthmark ang kapatid niya.”
Inulit ni Gabriela ang tanong sa Arabic. Ilang segundo ang lumipas bago siya tumingala sa akin na nanlalaki ang mga mata.
“Inilalarawan niya ang hugis gasuklay na marka sa kanang balikat,” sabi niya. “Sabi niya tanging ang pamilya lang daw nila ang may ganoon.”
Walang malay na inilagay ko ang kamay ko sa sarili kong kanang balikat.
Naroon iyon.
Ang parehong marka na hindi kailanman ipinaliwanag ng aking mga ampon na magulang.
“Diyos ko,” bulong ko habang nanginghina ang tuhod ko.
“Tanungin mo siya,” sabi ko kay Gabriela habang pilit kong pinipigilan ang panginginig ng boses ko, “kung naaalala niya ang kabayong ang pangalan ay Habibi.”
Muling nagsalita si Gabriela sa Arabic.
At nang marinig ko ang sagot, parang tinamaan ako ng kidlat.
Habibi.
Ang puting kabayo sa aking mga panaginip.
Ang buhangin ng disyerto.
Ang mga tawanan na hindi ko maintindihan.
Ang pakiramdam ng pag aari na matagal ko nang hinahanap.
Tinakpan ko ang mukha ko at napaiyak.
“Fernando,” sabi ni Gabriela, “umiiyak po siya. Sabi niya hindi raw siya kailanman sumuko. Palagi raw niyang pinaniwalaan na buhay pa kayo.”
Sa sandaling iyon, alam kong ang buhay na akala kong buo ay isa lamang pala sa kalahati ng isang mas malaking kuwento.
At ang batang babae na sumagot sa telepono ang nagbukas ng pintuan patungo sa nakaraan na matagal nang naghihintay sa akin.
Hindi pa man humuhupa ang panginginig ng aking mga kamay, may isang bagay na biglang nagbago sa hangin sa silid.
Parang… may ibang nakikinig.
Si Gabriela ang unang nakaramdam.
Bigla siyang napatigil sa pagsasalin.
Namuti ang mga daliri niyang nakahawak sa receiver.
“Mr. Fernando…” pabulong niyang sabi.
“May isa pa po sa linya.”
“Isa pa?”
“Opo… parang may huminga. Hindi po siya nagsasalita, pero naririnig ko.”
Tumayo ang balahibo ko sa batok.
“Tanungin mo,” sabi ko, “sino siya.”
Nagsalita si Gabriela sa Arabic.
Tahimik ang linya sa loob ng ilang segundo.
Pagkatapos ay may bagong boses.
Mas mababa.
Mas malamig.
Parang bakal na dumudulas sa salamin.
“Sabihin mo sa kanya…”
isinalin ni Gabriela na nanginginig,
“na hindi siya dapat nakahanap sa amin.”
Nanlamig ang buong katawan ko.
“Sino ka?” sigaw ko.
Isinalin iyon ni Gabriela.
Tumawa ang boses sa kabilang linya.
“Ako ang taong nag-ayos ng pagkaligaw ng batang iyon sa paliparan tatlumpung taon na ang nakalipas.”
Parang may humampas sa ulo ko.
“Anong ibig mong sabihin?”
Mabilis na nagsalin si Gabriela, nanginginig ang boses.
Ang sagot ay parang kutsilyong dahan-dahang ibinabaon sa alaala ko.
“Ang pamilya ni Khalil—ang tunay niyang pamilya—ay may kayamanan at impluwensiya na masyadong malaki.
May mga taong gustong maglaho ang isang tagapagmana.
At ang isang batang nawala sa kaguluhan… ay napakadaling burahin.”
Nanlabo ang paningin ko.
“Sinadya ninyo…” bulong ko, “ang pagkawala ko?”
“Hindi pagkawala.
Isang paglipat.
At naging perpekto ito.
Lumaki kang ligtas, malayo, hindi alam kung sino ka.
Hanggang sa isang batang babae ang sumagot sa maling telepono.”
Napatingin ako kay Gabriela.
Namumuo ang luha sa kanyang mga mata.
“Mr. Fernando…” sabi niya, “kilala ko po ang boses.”
“Paano?”
“May lalaking ganito ang boses na dumating sa amin dati.
Noong may sakit ang mama ko.
Sinabi niyang tutulong siya.
Ngunit nagtanong siya ng kung anu-ano tungkol sa inyo.”
Biglang nag-click ang lahat.
Hindi aksidente ang tawag.
Hindi aksidente si Gabriela.
“Kung babalik ka sa Dubai,” patuloy ng boses,
“bubuksan mo muli ang isang pinto na dapat ay nanatiling sarado.
At hindi lang ikaw ang mawawala.
Kasama ang batang iyon.”
“Layuan mo siya!” sigaw ko.
Tumawa ang boses.
“Huli na.
Dahil mula sa sandaling sumagot siya sa telepono…
kasama na siya sa kuwento mo.”
At saka—
Click.
Naputol ang linya.
Tahimik ang silid.
Naririnig ko lang ang sariling tibok ng puso ko…
at ang mabagal na paghinga ni Gabriela.
“Mr. Fernando…” pabulong niya,
“ano po ang gagawin natin?”
Tumingin ako sa kanya.
Sa batang naging susi ng aking nakaraan…
at ngayon ay posibleng biktima nito.
“Hindi na ito tungkol sa paghahanap ng pamilya,” sabi ko.
“Isa na itong laban para sa buhay natin.”
At sa sandaling iyon, alam ko—
ang tawag na nagbalik ng aking pagkatao
ay maaaring siya ring tawag
na magdadala ng kapahamakan.
“Isang batang babae ang sumagot sa isang lumang telepono at sa loob ng ilang segundo, gumuho ang buong buhay na akala kong akin.”
Hindi pa rin umaalis sa isip ko ang mga salitang iyon habang nakaupo ako sa madilim kong silid sa mansyon. Nasa tabi ko si Gabriela, tahimik, hawak ang lumang telepono na para bang isa itong buhay na bagay na maaaring tumawag muli anumang sandali.
Ramdam ko ang takot niya kahit hindi siya nagsasalita. Bata pa siya, pero nadamay siya sa isang larong hindi niya pinili.
“Gabriela,” mahinahon kong sabi, “makinig ka sa akin. Anuman ang mangyari, hindi kita pababayaan.”
Tumingin siya sa akin, pilit na matapang.
“Natakot po ako, Mr. Fernando. Pero ayokong may masaktan dahil sa akin.”
“Hindi dahil sa’yo ito,” sagot ko. “May mga taong matagal nang nagtatago ng katotohanan. Ikaw lang ang nagbukas ng pinto.”
Tumayo ako at naglakad patungo sa bintana. Sa labas, tahimik ang Santa Fe. Ngunit sa loob ko, may bagyong nagaganap.
Kung totoo ang sinabi ng boses, kung talagang may mga taong sinadya ang pagkawala ko… ibig sabihin, hindi pa tapos ang kuwento.
At kung buhay pa ang kapatid kong si Abdul Rahman, baka nasa panganib din siya.
Muli kong kinuha ang telepono.
“Gabriela,” sabi ko, “subukan mong tawagan siya ulit.”
Nanlaki ang mga mata niya.
“Yung lalaki po o yung kapatid ninyo?”
“Ang kapatid ko.”
Tumango siya at marahang pinindot ang huling numero sa memorya ng telepono.
Ilang segundo ng kaba.
Pagkatapos ay isang pamilyar na boses.
“Khalil? Ikaw ba yan?”
Napaupo ako sa upuan.
“Abdul Rahman… may problema.”
Mabilis na isinalin ni Gabriela ang lahat. Habang nagsasalita siya, kitang kita ko kung paanong nag-iba ang tono ng boses sa kabilang linya.
“Hindi ako nagulat,” sabi ni Abdul Rahman sa Arabic. “May mga taong ayaw talaga na bumalik ka. Matagal na naming hinala iyon.”
“Bakit ngayon lang sila kumilos?” tanong ko.
“Dahil ngayon lang nila nalaman na natagpuan mo na ang sarili mo,” sagot niya. “Ang lalaking iyon… bahagi siya ng lumang network na nagkontrol sa mga galaw ng ating ama.”
Napahigpit ang hawak ko sa telepono.
“Alam mo ba kung sino siya?”
“Oo,” sagot ni Abdul Rahman. “Si Rashid Al-Karim. Siya ang taong nag-asikaso ng ‘kaguluhan’ sa paliparan noon.”
Parang may sumabog sa dibdib ko.
“Gusto niyang saktan si Gabriela,” sabi ko.
Tumahimik ang linya.
Pagkatapos ay mariing boses ang narinig ko.
“Kung ganoon, kailangang ilayo mo siya. Agad. At kailangan mong pumunta rito. Mas ligtas ka dito kaysa diyan.”
Tumingin ako kay Gabriela.
Sa kanyang mga mata, nakita ko ang tapang na hindi ko inaasahan sa isang bata.
“Mr. Fernando,” sabi niya, “kung kailangan po nating pumunta, sasama ako.”
At sa sandaling iyon, alam kong wala na kaming balikan.
Ang tawag sa telepono ay hindi lang nagbalik ng aking nakaraan.
Binuksan nito ang isang laban na kailangang tapusin.
At ang susunod na hakbang namin
ay magdadala sa amin
sa gitna ng katotohanang
mas mapanganib kaysa sa anumang panaginip.
“Isang batang babae ang sumagot sa isang lumang telepono at sa loob ng ilang segundo, gumuho ang buong buhay na akala kong akin.”
Ako si Fernando Mendoza at sa araw na iyon, hindi ko alam na ang bawat dokumentong hawak ko ay wala nang saysay kumpara sa isang tawag na hindi para sa akin.
Tahimik ang mansyon ko sa Santa Fe. Ang marmol na sahig ay kumikintab sa ilalim ng liwanag na pumapasok mula sa malalawak na bintana. Nasa harap ako ng aking mesa, sinusuri ang mahahalagang papeles ng aking kumpanya, pinupunasan ang aking salamin, sinusubukang ayusin ang magulong isip. Tatlong araw nang maysakit ang matagal kong kasambahay na si Maria kaya ang anak niyang si Gabriela ang dumaan upang kunin ang ilang gamit sa paaralan.
Hindi ko halos napansin ang mahihinang yapak niya sa pasilyo hanggang sa marinig ko ang malakas na pagring ng lumang dilaw na telepono na nakapatong sa makintab na mesa na yari sa mahogany. Isang lumang alaala iyon mula sa aking ampon na ama. Halos hindi na ginagamit. Pero ngayon, umalingawngaw ang tunog nito na parang may gustong magising na matagal nang natutulog sa loob ko.
“Pwede po ba akong sumagot?” mahinang tanong ni Gabriela habang papalapit sa telepono.
“Sige lang, iha,” sagot ko nang hindi man lang tumitingin. Inisip kong supplier lang iyon.
Ngunit sa sandaling kinuha niya ang receiver, may kakaibang lamig na dumaan sa hangin.
“Hello,” malinaw niyang sabi.
Mula sa kabilang linya, may boses na puno ng pagkataranta at takot. Isang wikang hindi ko agad nakilala. Mabilis. Nanginginig. Halos umiiyak.
Inakala kong ibababa ni Gabriela ang telepono o tatawagin ako. Ngunit sa halip, narinig ko ang isang bagay na hindi ko inaasahan.
“Anong wika po iyan?” tanong niya sa tumatawag, malinaw at may kumpiyansa.
At nang magsalita siyang muli, hindi na Tagalog ang lumabas sa kanyang bibig.
Napatingala ako.
Ang mga tunog na lumalabas mula sa labi ng batang iyon ay parang piraso ng isang panaginip na matagal ko nang paulit ulit na napapanaginipan ngunit hindi ko kailanman maalala paggising.
“Gabriela,” tawag ko, biglang nanuyo ang lalamunan ko, “anong wika ang sinasalita mo?”
“Arabic po, Mr. Fernando,” sagot niya nang kalmado, saka tinakpan ang receiver at tumingin sa akin. “May hinahanap po siya.”
Parang may bumagsak sa dibdib ko.
Muling bumilis ang pagsasalita ng lalaki sa kabilang linya at nakinig si Gabriela na parang natural sa kanya ang bawat salitang naririnig.
“Sabi niya ang pangalan niya ay Sheikh Abdul Rahman al Mansuri,” paliwanag ni Gabriela, “hinahanap niya raw ang nakababatang kapatid niya na nawawala ng tatlong dekada.”
Hindi ko namalayang nakahawak na ako sa gilid ng mesa.
“Gusto niyo po bang ipagpatuloy ko ang pagsasalin?” tanong niya.
Tumango ako kahit nanginginig ang buong katawan ko.
“Tanungin mo siya,” sabi ko, halos pabulong, “kung may birthmark ang kapatid niya.”
Inulit ni Gabriela ang tanong sa Arabic. Ilang segundo ang lumipas bago siya tumingala sa akin na nanlalaki ang mga mata.
“Inilalarawan niya ang hugis gasuklay na marka sa kanang balikat,” sabi niya. “Sabi niya tanging ang pamilya lang daw nila ang may ganoon.”
Walang malay na inilagay ko ang kamay ko sa sarili kong kanang balikat.
Naroon iyon.
Ang parehong marka na hindi kailanman ipinaliwanag ng aking mga ampon na magulang.
“Diyos ko,” bulong ko habang nanginghina ang tuhod ko.
“Tanungin mo siya,” sabi ko kay Gabriela habang pilit kong pinipigilan ang panginginig ng boses ko, “kung naaalala niya ang kabayong ang pangalan ay Habibi.”
Muling nagsalita si Gabriela sa Arabic.
At nang marinig ko ang sagot, parang tinamaan ako ng kidlat.
Habibi.
Ang puting kabayo sa aking mga panaginip.
Ang buhangin ng disyerto.
Ang mga tawanan na hindi ko maintindihan.
Ang pakiramdam ng pag aari na matagal ko nang hinahanap.
Tinakpan ko ang mukha ko at napaiyak.
“Fernando,” sabi ni Gabriela, “umiiyak po siya. Sabi niya hindi raw siya kailanman sumuko. Palagi raw niyang pinaniwalaan na buhay pa kayo.”
Sa sandaling iyon, alam kong ang buhay na akala kong buo ay isa lamang pala sa kalahati ng isang mas malaking kuwento.
At ang batang babae na sumagot sa telepono ang nagbukas ng pintuan patungo sa nakaraan na matagal nang naghihintay sa akin.
Hindi pa man humuhupa ang panginginig ng aking mga kamay, may isang bagay na biglang nagbago sa hangin sa silid.
Parang… may ibang nakikinig.
Si Gabriela ang unang nakaramdam.
Bigla siyang napatigil sa pagsasalin.
Namuti ang mga daliri niyang nakahawak sa receiver.
“Mr. Fernando…” pabulong niyang sabi.
“May isa pa po sa linya.”
“Isa pa?”
“Opo… parang may huminga. Hindi po siya nagsasalita, pero naririnig ko.”
Tumayo ang balahibo ko sa batok.
“Tanungin mo,” sabi ko, “sino siya.”
Nagsalita si Gabriela sa Arabic.
Tahimik ang linya sa loob ng ilang segundo.
Pagkatapos ay may bagong boses.
Mas mababa.
Mas malamig.
Parang bakal na dumudulas sa salamin.
“Sabihin mo sa kanya…”
isinalin ni Gabriela na nanginginig,
“na hindi siya dapat nakahanap sa amin.”
Nanlamig ang buong katawan ko.
“Sino ka?” sigaw ko.
Isinalin iyon ni Gabriela.
Tumawa ang boses sa kabilang linya.
“Ako ang taong nag-ayos ng pagkaligaw ng batang iyon sa paliparan tatlumpung taon na ang nakalipas.”
Parang may humampas sa ulo ko.
“Anong ibig mong sabihin?”
Mabilis na nagsalin si Gabriela, nanginginig ang boses.
Ang sagot ay parang kutsilyong dahan-dahang ibinabaon sa alaala ko.
“Ang pamilya ni Khalil—ang tunay niyang pamilya—ay may kayamanan at impluwensiya na masyadong malaki.
May mga taong gustong maglaho ang isang tagapagmana.
At ang isang batang nawala sa kaguluhan… ay napakadaling burahin.”
Nanlabo ang paningin ko.
“Sinadya ninyo…” bulong ko, “ang pagkawala ko?”
“Hindi pagkawala.
Isang paglipat.
At naging perpekto ito.
Lumaki kang ligtas, malayo, hindi alam kung sino ka.
Hanggang sa isang batang babae ang sumagot sa maling telepono.”
Napatingin ako kay Gabriela.
Namumuo ang luha sa kanyang mga mata.
“Mr. Fernando…” sabi niya, “kilala ko po ang boses.”
“Paano?”
“May lalaking ganito ang boses na dumating sa amin dati.
Noong may sakit ang mama ko.
Sinabi niyang tutulong siya.
Ngunit nagtanong siya ng kung anu-ano tungkol sa inyo.”
Biglang nag-click ang lahat.
Hindi aksidente ang tawag.
Hindi aksidente si Gabriela.
“Kung babalik ka sa Dubai,” patuloy ng boses,
“bubuksan mo muli ang isang pinto na dapat ay nanatiling sarado.
At hindi lang ikaw ang mawawala.
Kasama ang batang iyon.”
“Layuan mo siya!” sigaw ko.
Tumawa ang boses.
“Huli na.
Dahil mula sa sandaling sumagot siya sa telepono…
kasama na siya sa kuwento mo.”
At saka—
Click.
Naputol ang linya.
Tahimik ang silid.
Naririnig ko lang ang sariling tibok ng puso ko…
at ang mabagal na paghinga ni Gabriela.
“Mr. Fernando…” pabulong niya,
“ano po ang gagawin natin?”
Tumingin ako sa kanya.
Sa batang naging susi ng aking nakaraan…
at ngayon ay posibleng biktima nito.
“Hindi na ito tungkol sa paghahanap ng pamilya,” sabi ko.
“Isa na itong laban para sa buhay natin.”
At sa sandaling iyon, alam ko—
ang tawag na nagbalik ng aking pagkatao
ay maaaring siya ring tawag
na magdadala ng kapahamakan.
“Isang batang babae ang sumagot sa isang lumang telepono at sa loob ng ilang segundo, gumuho ang buong buhay na akala kong akin.”
Hindi pa rin umaalis sa isip ko ang mga salitang iyon habang nakaupo ako sa madilim kong silid sa mansyon. Nasa tabi ko si Gabriela, tahimik, hawak ang lumang telepono na para bang isa itong buhay na bagay na maaaring tumawag muli anumang sandali.
Ramdam ko ang takot niya kahit hindi siya nagsasalita. Bata pa siya, pero nadamay siya sa isang larong hindi niya pinili.
“Gabriela,” mahinahon kong sabi, “makinig ka sa akin. Anuman ang mangyari, hindi kita pababayaan.”
Tumingin siya sa akin, pilit na matapang.
“Natakot po ako, Mr. Fernando. Pero ayokong may masaktan dahil sa akin.”
“Hindi dahil sa’yo ito,” sagot ko. “May mga taong matagal nang nagtatago ng katotohanan. Ikaw lang ang nagbukas ng pinto.”
Tumayo ako at naglakad patungo sa bintana. Sa labas, tahimik ang Santa Fe. Ngunit sa loob ko, may bagyong nagaganap.
Kung totoo ang sinabi ng boses, kung talagang may mga taong sinadya ang pagkawala ko… ibig sabihin, hindi pa tapos ang kuwento.
At kung buhay pa ang kapatid kong si Abdul Rahman, baka nasa panganib din siya.
Muli kong kinuha ang telepono.
“Gabriela,” sabi ko, “subukan mong tawagan siya ulit.”
Nanlaki ang mga mata niya.
“Yung lalaki po o yung kapatid ninyo?”
“Ang kapatid ko.”
Tumango siya at marahang pinindot ang huling numero sa memorya ng telepono.
Ilang segundo ng kaba.
Pagkatapos ay isang pamilyar na boses.
“Khalil? Ikaw ba yan?”
Napaupo ako sa upuan.
“Abdul Rahman… may problema.”
Mabilis na isinalin ni Gabriela ang lahat. Habang nagsasalita siya, kitang kita ko kung paanong nag-iba ang tono ng boses sa kabilang linya.
“Hindi ako nagulat,” sabi ni Abdul Rahman sa Arabic. “May mga taong ayaw talaga na bumalik ka. Matagal na naming hinala iyon.”
“Bakit ngayon lang sila kumilos?” tanong ko.
“Dahil ngayon lang nila nalaman na natagpuan mo na ang sarili mo,” sagot niya. “Ang lalaking iyon… bahagi siya ng lumang network na nagkontrol sa mga galaw ng ating ama.”
Napahigpit ang hawak ko sa telepono.
“Alam mo ba kung sino siya?”
“Oo,” sagot ni Abdul Rahman. “Si Rashid Al-Karim. Siya ang taong nag-asikaso ng ‘kaguluhan’ sa paliparan noon.”
Parang may sumabog sa dibdib ko.
“Gusto niyang saktan si Gabriela,” sabi ko.
Tumahimik ang linya.
Pagkatapos ay mariing boses ang narinig ko.
“Kung ganoon, kailangang ilayo mo siya. Agad. At kailangan mong pumunta rito. Mas ligtas ka dito kaysa diyan.”
Tumingin ako kay Gabriela.
Sa kanyang mga mata, nakita ko ang tapang na hindi ko inaasahan sa isang bata.
“Mr. Fernando,” sabi niya, “kung kailangan po nating pumunta, sasama ako.”
At sa sandaling iyon, alam kong wala na kaming balikan.
Ang tawag sa telepono ay hindi lang nagbalik ng aking nakaraan.
Binuksan nito ang isang laban na kailangang tapusin.
At ang susunod na hakbang namin
ay magdadala sa amin
sa gitna ng katotohanang
mas mapanganib kaysa sa anumang panaginip.
“Isang batang babae ang sumagot sa isang lumang telepono at sa loob ng ilang segundo, gumuho ang buong buhay na akala kong akin.”
Ako si Fernando Mendoza at sa araw na iyon, hindi ko alam na ang bawat dokumentong hawak ko ay wala nang saysay kumpara sa isang tawag na hindi para sa akin.
Tahimik ang mansyon ko sa Santa Fe. Ang marmol na sahig ay kumikintab sa ilalim ng liwanag na pumapasok mula sa malalawak na bintana. Nasa harap ako ng aking mesa, sinusuri ang mahahalagang papeles ng aking kumpanya, pinupunasan ang aking salamin, sinusubukang ayusin ang magulong isip. Tatlong araw nang maysakit ang matagal kong kasambahay na si Maria kaya ang anak niyang si Gabriela ang dumaan upang kunin ang ilang gamit sa paaralan.
Hindi ko halos napansin ang mahihinang yapak niya sa pasilyo hanggang sa marinig ko ang malakas na pagring ng lumang dilaw na telepono na nakapatong sa makintab na mesa na yari sa mahogany. Isang lumang alaala iyon mula sa aking ampon na ama. Halos hindi na ginagamit. Pero ngayon, umalingawngaw ang tunog nito na parang may gustong magising na matagal nang natutulog sa loob ko.
“Pwede po ba akong sumagot?” mahinang tanong ni Gabriela habang papalapit sa telepono.
“Sige lang, iha,” sagot ko nang hindi man lang tumitingin. Inisip kong supplier lang iyon.
Ngunit sa sandaling kinuha niya ang receiver, may kakaibang lamig na dumaan sa hangin.
“Hello,” malinaw niyang sabi.
Mula sa kabilang linya, may boses na puno ng pagkataranta at takot. Isang wikang hindi ko agad nakilala. Mabilis. Nanginginig. Halos umiiyak.
Inakala kong ibababa ni Gabriela ang telepono o tatawagin ako. Ngunit sa halip, narinig ko ang isang bagay na hindi ko inaasahan.
“Anong wika po iyan?” tanong niya sa tumatawag, malinaw at may kumpiyansa.
At nang magsalita siyang muli, hindi na Tagalog ang lumabas sa kanyang bibig.
Napatingala ako.
Ang mga tunog na lumalabas mula sa labi ng batang iyon ay parang piraso ng isang panaginip na matagal ko nang paulit ulit na napapanaginipan ngunit hindi ko kailanman maalala paggising.
“Gabriela,” tawag ko, biglang nanuyo ang lalamunan ko, “anong wika ang sinasalita mo?”
“Arabic po, Mr. Fernando,” sagot niya nang kalmado, saka tinakpan ang receiver at tumingin sa akin. “May hinahanap po siya.”
Parang may bumagsak sa dibdib ko.
Muling bumilis ang pagsasalita ng lalaki sa kabilang linya at nakinig si Gabriela na parang natural sa kanya ang bawat salitang naririnig.
“Sabi niya ang pangalan niya ay Sheikh Abdul Rahman al Mansuri,” paliwanag ni Gabriela, “hinahanap niya raw ang nakababatang kapatid niya na nawawala ng tatlong dekada.”
Hindi ko namalayang nakahawak na ako sa gilid ng mesa.
“Gusto niyo po bang ipagpatuloy ko ang pagsasalin?” tanong niya.
Tumango ako kahit nanginginig ang buong katawan ko.
“Tanungin mo siya,” sabi ko, halos pabulong, “kung may birthmark ang kapatid niya.”
Inulit ni Gabriela ang tanong sa Arabic. Ilang segundo ang lumipas bago siya tumingala sa akin na nanlalaki ang mga mata.
“Inilalarawan niya ang hugis gasuklay na marka sa kanang balikat,” sabi niya. “Sabi niya tanging ang pamilya lang daw nila ang may ganoon.”
Walang malay na inilagay ko ang kamay ko sa sarili kong kanang balikat.
Naroon iyon.
Ang parehong marka na hindi kailanman ipinaliwanag ng aking mga ampon na magulang.
“Diyos ko,” bulong ko habang nanginghina ang tuhod ko.
“Tanungin mo siya,” sabi ko kay Gabriela habang pilit kong pinipigilan ang panginginig ng boses ko, “kung naaalala niya ang kabayong ang pangalan ay Habibi.”
Muling nagsalita si Gabriela sa Arabic.
At nang marinig ko ang sagot, parang tinamaan ako ng kidlat.
Habibi.
Ang puting kabayo sa aking mga panaginip.
Ang buhangin ng disyerto.
Ang mga tawanan na hindi ko maintindihan.
Ang pakiramdam ng pag aari na matagal ko nang hinahanap.
Tinakpan ko ang mukha ko at napaiyak.
“Fernando,” sabi ni Gabriela, “umiiyak po siya. Sabi niya hindi raw siya kailanman sumuko. Palagi raw niyang pinaniwalaan na buhay pa kayo.”
Sa sandaling iyon, alam kong ang buhay na akala kong buo ay isa lamang pala sa kalahati ng isang mas malaking kuwento.
At ang batang babae na sumagot sa telepono ang nagbukas ng pintuan patungo sa nakaraan na matagal nang naghihintay sa akin.
Hindi pa man humuhupa ang panginginig ng aking mga kamay, may isang bagay na biglang nagbago sa hangin sa silid.
Parang… may ibang nakikinig.
Si Gabriela ang unang nakaramdam.
Bigla siyang napatigil sa pagsasalin.
Namuti ang mga daliri niyang nakahawak sa receiver.
“Mr. Fernando…” pabulong niyang sabi.
“May isa pa po sa linya.”
“Isa pa?”
“Opo… parang may huminga. Hindi po siya nagsasalita, pero naririnig ko.”
Tumayo ang balahibo ko sa batok.
“Tanungin mo,” sabi ko, “sino siya.”
Nagsalita si Gabriela sa Arabic.
Tahimik ang linya sa loob ng ilang segundo.
Pagkatapos ay may bagong boses.
Mas mababa.
Mas malamig.
Parang bakal na dumudulas sa salamin.
“Sabihin mo sa kanya…”
isinalin ni Gabriela na nanginginig,
“na hindi siya dapat nakahanap sa amin.”
Nanlamig ang buong katawan ko.
“Sino ka?” sigaw ko.
Isinalin iyon ni Gabriela.
Tumawa ang boses sa kabilang linya.
“Ako ang taong nag-ayos ng pagkaligaw ng batang iyon sa paliparan tatlumpung taon na ang nakalipas.”
Parang may humampas sa ulo ko.
“Anong ibig mong sabihin?”
Mabilis na nagsalin si Gabriela, nanginginig ang boses.
Ang sagot ay parang kutsilyong dahan-dahang ibinabaon sa alaala ko.
“Ang pamilya ni Khalil—ang tunay niyang pamilya—ay may kayamanan at impluwensiya na masyadong malaki.
May mga taong gustong maglaho ang isang tagapagmana.
At ang isang batang nawala sa kaguluhan… ay napakadaling burahin.”
Nanlabo ang paningin ko.
“Sinadya ninyo…” bulong ko, “ang pagkawala ko?”
“Hindi pagkawala.
Isang paglipat.
At naging perpekto ito.
Lumaki kang ligtas, malayo, hindi alam kung sino ka.
Hanggang sa isang batang babae ang sumagot sa maling telepono.”
Napatingin ako kay Gabriela.
Namumuo ang luha sa kanyang mga mata.
“Mr. Fernando…” sabi niya, “kilala ko po ang boses.”
“Paano?”
“May lalaking ganito ang boses na dumating sa amin dati.
Noong may sakit ang mama ko.
Sinabi niyang tutulong siya.
Ngunit nagtanong siya ng kung anu-ano tungkol sa inyo.”
Biglang nag-click ang lahat.
Hindi aksidente ang tawag.
Hindi aksidente si Gabriela.
“Kung babalik ka sa Dubai,” patuloy ng boses,
“bubuksan mo muli ang isang pinto na dapat ay nanatiling sarado.
At hindi lang ikaw ang mawawala.
Kasama ang batang iyon.”
“Layuan mo siya!” sigaw ko.
Tumawa ang boses.
“Huli na.
Dahil mula sa sandaling sumagot siya sa telepono…
kasama na siya sa kuwento mo.”
At saka—
Click.
Naputol ang linya.
Tahimik ang silid.
Naririnig ko lang ang sariling tibok ng puso ko…
at ang mabagal na paghinga ni Gabriela.
“Mr. Fernando…” pabulong niya,
“ano po ang gagawin natin?”
Tumingin ako sa kanya.
Sa batang naging susi ng aking nakaraan…
at ngayon ay posibleng biktima nito.
“Hindi na ito tungkol sa paghahanap ng pamilya,” sabi ko.
“Isa na itong laban para sa buhay natin.”
At sa sandaling iyon, alam ko—
ang tawag na nagbalik ng aking pagkatao
ay maaaring siya ring tawag
na magdadala ng kapahamakan.
“Isang batang babae ang sumagot sa isang lumang telepono at sa loob ng ilang segundo, gumuho ang buong buhay na akala kong akin.”
Hindi pa rin umaalis sa isip ko ang mga salitang iyon habang nakaupo ako sa madilim kong silid sa mansyon. Nasa tabi ko si Gabriela, tahimik, hawak ang lumang telepono na para bang isa itong buhay na bagay na maaaring tumawag muli anumang sandali.
Ramdam ko ang takot niya kahit hindi siya nagsasalita. Bata pa siya, pero nadamay siya sa isang larong hindi niya pinili.
“Gabriela,” mahinahon kong sabi, “makinig ka sa akin. Anuman ang mangyari, hindi kita pababayaan.”
Tumingin siya sa akin, pilit na matapang.
“Natakot po ako, Mr. Fernando. Pero ayokong may masaktan dahil sa akin.”
“Hindi dahil sa’yo ito,” sagot ko. “May mga taong matagal nang nagtatago ng katotohanan. Ikaw lang ang nagbukas ng pinto.”
Tumayo ako at naglakad patungo sa bintana. Sa labas, tahimik ang Santa Fe. Ngunit sa loob ko, may bagyong nagaganap.
Kung totoo ang sinabi ng boses, kung talagang may mga taong sinadya ang pagkawala ko… ibig sabihin, hindi pa tapos ang kuwento.
At kung buhay pa ang kapatid kong si Abdul Rahman, baka nasa panganib din siya.
Muli kong kinuha ang telepono.
“Gabriela,” sabi ko, “subukan mong tawagan siya ulit.”
Nanlaki ang mga mata niya.
“Yung lalaki po o yung kapatid ninyo?”
“Ang kapatid ko.”
Tumango siya at marahang pinindot ang huling numero sa memorya ng telepono.
Ilang segundo ng kaba.
Pagkatapos ay isang pamilyar na boses.
“Khalil? Ikaw ba yan?”
Napaupo ako sa upuan.
“Abdul Rahman… may problema.”
Mabilis na isinalin ni Gabriela ang lahat. Habang nagsasalita siya, kitang kita ko kung paanong nag-iba ang tono ng boses sa kabilang linya.
“Hindi ako nagulat,” sabi ni Abdul Rahman sa Arabic. “May mga taong ayaw talaga na bumalik ka. Matagal na naming hinala iyon.”
“Bakit ngayon lang sila kumilos?” tanong ko.
“Dahil ngayon lang nila nalaman na natagpuan mo na ang sarili mo,” sagot niya. “Ang lalaking iyon… bahagi siya ng lumang network na nagkontrol sa mga galaw ng ating ama.”
Napahigpit ang hawak ko sa telepono.
“Alam mo ba kung sino siya?”
“Oo,” sagot ni Abdul Rahman. “Si Rashid Al-Karim. Siya ang taong nag-asikaso ng ‘kaguluhan’ sa paliparan noon.”
Parang may sumabog sa dibdib ko.
“Gusto niyang saktan si Gabriela,” sabi ko.
Tumahimik ang linya.
Pagkatapos ay mariing boses ang narinig ko.
“Kung ganoon, kailangang ilayo mo siya. Agad. At kailangan mong pumunta rito. Mas ligtas ka dito kaysa diyan.”
Tumingin ako kay Gabriela.
Sa kanyang mga mata, nakita ko ang tapang na hindi ko inaasahan sa isang bata.
“Mr. Fernando,” sabi niya, “kung kailangan po nating pumunta, sasama ako.”
At sa sandaling iyon, alam kong wala na kaming balikan.
Ang tawag sa telepono ay hindi lang nagbalik ng aking nakaraan.
Binuksan nito ang isang laban na kailangang tapusin.
At ang susunod na hakbang namin
ay magdadala sa amin
sa gitna ng katotohanang
mas mapanganib kaysa sa anumang panaginip.
