Isang bata ang inanod ng dagat matapos masunog ang isang barko at magising na walang alaala, ngunit ang dagat na minsang kumuha sa kanya ang siya ring tahimik na nagbabantay sa lihim ng kanyang pagkatao.
Tahimik ang umaga nang magsimula ang lahat sa alaala ko, o marahil sa mga alaala na kalaunan ko na lamang pinagsama-sama upang makabuo ng kwento ng sarili kong buhay. Sa isang maliit at payak na isla, nakaupo ako noon sa buhanginan, yakap ang aking mga tuhod, may hawak na maliit na kabibing pinulot ko kinabukasan. Pinag-aaralan ko ang mga guhit nito na para bang may lihim na kwento sa loob, isang kwentong hindi ko pa kayang basahin. Sabi ni Papa, galing daw iyon sa malalim. Mahina kong inusal sa sarili ang sinabi niya, na matagal bago ka dalhin ng alon sa pampang at makita mo ang liwanag. Ngumiti ako noon, inosente at buo ang paniniwala.
Hindi pa rin ako sanay sa salitang papa. Sa siyam na taon ng buhay ko, si Mama lang ang mundo ko. Siya ang nagturo sa akin magsulat, siyang yumayakap sa akin kapag may sakit ako, siyang kasama kong natutulog sa banig tuwing gabi. Hanggang sa ilang buwan bago ang araw na iyon, may dumating na lalaking matangkad, moreno, at may mga matang punong-puno ng luha habang nakatingin sa akin. Siya ang ama ko. Si Heime.
Carol, tawag ni Mama mula sa kubo. Halika na, kakain na tayo. Tumakbo ako papasok at nakita ko siyang nakaupo, si Nikita, may simpleng bestida at buhok na nakapusod. Ngumingiti siya ngunit palaging may bakas ng pag-aalala sa mga mata. Isang bagay na noon ay hindi ko maintindihan. Ma, tanong ko habang ngumunguya, ilang tulog na lang po bago dumating si Papa? Napangiti siya at hinaplos ang buhok ko. Isa na lang. Bukas ng hapon. Napatalon ako sa tuwa. Uuwi na siya rito sa isla. Susunduin niya kami at dadalhin sa pamilya niya.
Doon ko unang naitanong ang mga tanong na hindi ko pa kayang unawain. Bakit ngayon lang kami magkakasama ni Papa. Bakit noong baby ako, wala siya. Bakit si Mama lang. Hindi masama si Papa, sabi ni Mama. Mahal niya ako. Hindi niya lang alam na may anak siya. Itinago ako dahil akala niya mas ligtas kami kung magkalayo muna. Hindi ko na tinanong pa. Sapat na sa akin na mahal niya ako at magiging buo na kami.
Dumating si Papa kinabukasan sakay ng maliit na bangka. Tumakbo ako papalapit, hindi sigurado kung yayakap o tititig lang. Garol, anak ko, sabi niya habang nakangiti. Yumakap ako nang mahigpit, parang takot na mawala siyang muli. Doon ko naramdaman ang kakaibang saya ng may ama, ng may pamilyang buo.
Masaya ang mga sumunod na araw. Nagluluto kami sa gabi, nagtatawanan, at kinukwento ni Papa ang mga dagat na kanyang tinahak at ang mga bituing mas maliwanag sa gitna ng karagatan. Isang gabi, sinabi nila ni Mama na sasakay kami ng barko kinabukasan. Pupunta kami sa pamilya ni Papa. Magkakaroon ako ng lolo at lola. Kinabahan ako ngunit mas nangingibabaw ang saya.
Abala ang pantalan sa araw ng biyahe. Hawak ko ang kamay ni Mama habang pasakay kami sa malaking barko. Parang ang daming tao. Okay lang, sabi niya. Magkakasama tayo. Sa biyahe, natulog ako, kumain, at nakipaglaro kay Papa. Hanggang sa may sumigaw ng pangalan ni Mama. Isang babaeng nakaitim, galit ang mga mata. Rosana. Doon nagsimulang mag-iba ang mundo.
Nag-away sila. Sigawan. Mga salitang hindi ko lubos maintindihan pero ramdam ko ang bigat. Hawak ko ang braso ni Mama, nanginginig. Tinanong ko kung sino siya. Hindi pa nakakasagot si Mama nang may malakas na pagsabog. Umuga ang barko. Usok. Apoy. Sigawan. Tinulak kami ng mga tao. Carol, hawakan mo ang Mama mo, sigaw ni Papa. Bumalik siya sa amin, pero bumalik din si Rosana, may hawak na kutsilyo.
Mabilis ang lahat. Isang sigaw. Isang saksak. Bumagsak si Mama. Isang putok. Tumama sa dibdib ni Papa. Ang mundo ko ay gumuho sa loob ng ilang segundo. Lumuhod ako, umiiyak, hindi makahinga. Gumapang si Mama papunta sa akin, duguan ngunit pilit na ngumiti. Isinuot niya sa akin ang life jacket. Tumakbo ka, mabuhay ka. Huwag kang lilingon.
Hindi ko alam kung paano ako tumakbo. May sumabog muli. May bumangga sa akin. Tumama ang ulo ko sa bakal. Ang huli kong narinig ay ang boses ni Mama at pagkatapos ay ang yakap ng malamig na dagat.
Malamig ang unang pakiramdam ko nang magising ako. Asul ang paligid. Dagat. Walang lupa. Walang tao. Life jacket lang ang dahilan kung bakit hindi ako lumulubog. Tinawag ko si Mama. Si Papa. Walang sumagot. Hanggang sa may narinig akong boses. May bata rito. Isang anino ang tumakip sa araw. Hinila ako paitaas. Pagkatapos ay dilim na naman.
Nagising ako sa tunog ng manok at sa kisame na hindi ko kilala. Masakit ang ulo ko. Isang babae ang lumapit, may hawak na basang bimpo. Huwag kang matakot, sabi niya. Ako si Aling Rosa. Wala akong maalala. Hindi ko alam kung sino ako. Isang pangalan lang ang pumasok sa isip ko. Carol.
Narinig ko ang usapan nila ng asawa niya kinagabihan. May barkong sumabog. Baka isa ako sa mga pasahero. Kung may maghanap, ibabalik nila ako. Kung wala, aalagaan nila ako. Hindi ako umiyak. Parang may bumubulong na manatili. Na magiging okay ang lahat.
Lumipas ang mga araw, buwan, at taon. Lumipat kami ng isla. Inampon nila ako. Nagkaroon ako ng bagong apelyido. May anak sila, si Pancho, na malamig at galit sa presensya ko. Sinabi niyang hindi niya ako kapatid. Tinanggap ko iyon. Wala naman akong ibang mapupuntahan.
Marami kaming away. Marami akong iyak. Hanggang sa isang araw, muntik niya akong malunod sa dagat sa galit. Doon bumigay ang pader niya. Umiyak siya. Humingi ng tawad. Simula noon, hindi na niya ako itinaboy. Pinrotektahan niya ako. Tinuruan akong lumangoy. Tinuruan akong harapin ang dagat na minsang kumuha sa lahat sa akin.
Lumaki ako. Natutong tumawa muli. Natutong mangarap. Naging labing-anim na taong gulang ako na marunong nang sumabay sa alon. Hindi na ako natatakot sa laot. Ang dagat ay hindi na bangungot kundi paalala ng aking pinanggalingan.
Isang gabi, habang nakaupo ako sa duyan, sinabi ko kay Pancho na gusto kong mag-college. Gusto kong hanapin ang mga sagot sa mga tanong ko. Hindi niya gusto ang ideya. Natatakot siyang mawala ako. Pero ngumiti lang ako at sinabing hindi ako aalis para tumakas, aalis ako para bumalik na buo.
Hanggang sa isang hapon, may isang binatang naghatid sa akin pauwi. Nico ang pangalan niya. Hindi ko alam noon na ang simpleng araw na iyon ang magsisimula ng muling pagbukas ng mga pintuan ng nakaraan. Sa gilid ng daan, may nadaanan kaming balita sa radyo ng tindahan. Isang pangalan ang binanggit. Isang barkong sumabog taon na ang nakalipas. Isang batang nawawala.
Nanlamig ang katawan ko. Parang may humila sa alaala ko palabas ng dagat. Sa gabing iyon, nanaginip ako. Isang babae. Isang lalaki. Isang yakap. Isang putok. Isang alon. Pagmulat ko, umiiyak ako. Alam kong oras na.
Hindi ko man nahanap ang mga bangkay ng aking mga magulang, natagpuan ko ang katotohanan. Ang pangalan ko. Ang kwento ko. At sa pagbabalik ko sa isla kung saan ako iniligtas, niyakap ako ni Aling Rosa at Mang Iso. Nakatayo si Pancho sa gilid, tahimik ngunit may luha sa mata.
Hindi ako iniwan ng dagat. Hindi rin ako iniwan ng mga taong pinili akong mahalin. At doon ko naintindihan ang sinabi ni Papa noon. Mula sa malalim, matagal bago ka dalhin ng alon sa pampang. Pero kapag dumating ka, dala mo na ang liwanag.
