Sa pulitika, walang permanenteng kaibigan at wala ring permanenteng kaaway—ang meron lang ay interes, tiwala, at resulta. Ito ang tila malinaw na aral sa unti-unting pagbabago ng ihip ng hangin sa paligid ni Vice President Sara Duterte. Kung noon ay itinuturing siyang untouchable at solid ang suporta ng mga DDS at dating kaalyado ng kanyang ama, ngayon ay ibang kuwento na ang naririnig sa social media, sa mga political talk, at maging sa bibig ng mga taong minsang nasa pinakaloob ng kanilang hanay.
Sa unang tingin, mahirap paniwalaan. Si VP Sara, na matagal na pinanghahawakang “sure winner” sa 2028, ay biglang hinaharap ang isang realidad na hindi niya inaasahan—ang paglayo ng mga dating tagapagtanggol. Mga taong minsang handang ipaglaban siya sa anumang isyu, ngayon ay tahimik na, o mas masakit, hayagang nagsasabing hindi na siya ang sagot sa problema ng bayan.
Maraming DDS ang umamin na akala nila ay mananatiling solid ang suporta hanggang sa susunod na halalan. Ngunit habang lumilipas ang panahon, dumarami ang tanong na hindi masagot ng sigaw, loyalty, o survey numbers. Ang pinakamabigat sa lahat: ano nga ba ang nagawa?
Isa sa mga pinakamalakas na dagok sa imahe ni VP Sara ay ang persepsyon na kulang ang malinaw at konkretong nagawa niya bilang ikalawang pangulo sa loob ng ilang taon. Sa mata ng mga ordinaryong mamamayan, ang pamumuno ay nasusukat hindi sa pangalan o apelyido, kundi sa bunga. Maraming dating supporters ang nagtatanong: sapat na ba ang mga inilunsad na proyekto upang masabing may malinaw na direksyon at malasakit sa bayan?
Habang ito’y nangyayari, kapansin-pansin din ang pagbabago ng tono ng ilang dating personalidad na malapit sa Duterte camp. Isa na rito si dating Presidential Spokesperson Salvador Panelo. Sa mga pahayag niya kamakailan, mas naging bukas siya sa pagpuri sa political will ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr., lalo na sa mga sensitibong isyu tulad ng pagpapatupad ng batas laban sa makapangyarihang grupo at personalidad.
Para sa marami, ang ganitong mga pahayag ay hindi basta opinyon lamang. Ito ay senyales na may paglipat ng timbang sa loob ng political circle. Kapag ang mga dating “utak” at tagapagsalita ng isang administrasyon ay nagsisimulang kilalanin ang kakayahan ng dating itinuturing na mahina, malinaw na may nagbabago sa landscape.
Mas lalong umugong ang usapan nang magsalita si Harry Roque, na tahasang nagsabing malabong mangyari ang pagkapangulo ni VP Sara sa 2028. Ayon sa kanya, hindi sapat ang mataas na survey ratings kung hindi naman ito sinasabayan ng kakayahan at malinaw na track record. Ang pahayag na ito ay umalingawngaw, hindi dahil bago ito, kundi dahil galing ito sa isang taong matagal na nakapwesto sa loob ng Duterte administration.
Dito nagsimulang magising ang ilang DDS. Para sa kanila, ang matagal na ipinaglalaban ay unti-unting nawawalan ng bigat. Ang popularidad, napagtanto nila, ay maaaring panandalian lamang. Kapag dumating ang oras na kailangang maglatag ng konkretong nagawa at plano para sa bansa, doon nasusubok ang tunay na lider.
Samantala, habang humihina ang depensa kay VP Sara, mas lumalakas naman ang pagkilala sa ginagawa ng kasalukuyang administrasyon. Maraming dating kritiko ang napapansing tuloy-tuloy ang ilang proyektong naiwan ng nakaraang pamahalaan, kasabay ng mas maigting na kampanya laban sa ilegal na droga, POGO, at malalaking sindikato—na ginagawa umano nang mas tahimik ngunit mas sistematiko.
Ito ang nagiging mahirap ipagtanggol para sa mga vloggers at influencers na dati’y walang sawang pumupuri kay VP Sara. Sa panahon ngayon na mabilis ang impormasyon at mas mapanuri ang mga tao, hindi na sapat ang retorika. Ang tanong ng publiko ay simple ngunit mabigat: nasaan ang resulta?
Hindi rin nakatulong ang sunod-sunod na kontrobersiya at mga pahayag na itinuturing ng ilan na “walang laman” o paulit-ulit na paninisi sa halip na solusyon. Para sa mga dating tagasuporta, ito ang nagbukas ng mata sa katotohanang maaaring nagkamali sila ng inilagayang tiwala.
Isa pang sensitibong usapin ang pagdawit ng ilang organisasyon at relihiyosong grupo sa mga rally at political events. May mga kilos-protesta na umano’y nauwi sa fake news at personal na atake, dahilan upang umatras ang ilang grupo na ayaw masangkot sa gulo. Sa halip na pagkakaisa, ang nakita ng marami ay pagkakahati at ingay.
Dahil dito, unti-unting nabubuo ang isang bagong uri ng botante—mga Pilipinong hindi na basta sumusunod sa sigaw ng karamihan. Marami sa kanila ang nagsisimula nang magtanong, magkumpara, at mag-isip nang mas malalim. Hindi na sapat ang pagiging “anak ni” o ang pagiging popular sa social media.
Sa mas malalim na antas, ang pagbabagong ito ay hindi lang tungkol kay VP Sara. Isa itong salamin ng pagbabago sa kamalayan ng mga mamamayan. Ang tiwala na nakabase lamang sa personalidad ay madaling mabuwag kapag hindi sinabayan ng malinaw na direksyon at tunay na serbisyo.
May mga DDS na umamin na masakit ang proseso ng paggising. Ang iba’y tahimik na lang, ang iba’y hayagang nagsasabing panahon na para aminin ang pagkakamali. Ngunit para sa marami, ito ay hakbang patungo sa mas responsableng pakikilahok sa demokrasya.
Sa huli, ang pulitika ay hindi dapat larangan ng bulag na pagsunod. Ito ay dapat lugar ng pananagutan. Ang lider na karapat-dapat sa tiwala ng bayan ay yaong may malinaw na bunga, may kakayahang magbuklod, at may tapang na harapin ang katotohanan—kahit masakit.
Habang papalapit ang mga susunod na taon at unti-unting umiinit ang usapan sa 2028, isang bagay ang malinaw: ang suporta ay hindi na basta ibinibigay. Ito ay pinaghihirapan, pinapatunayan, at pinananatili sa pamamagitan ng tunay na serbisyo. At sa bagong yugto ng kamalayang ito, mukhang maraming Pilipino ang handa nang pumili hindi batay sa pangalan, kundi sa gawa.
