Panimula: Ang Baha ng Kasakiman
Sa bawat patak ng ulan na lumalagpak sa ating mga bubong, may kasamang kaba sa dibdib ng bawat Pilipino. Baha. Putik. Perwisyo. Ito ang reyalidad na kinahaharap natin taon-taon. Pero sa kabila ng bilyon-bilyong pisong inilalaan ng gobyerno para sa tinatawag na “Flood Control Projects,” bakit tila lalo tayong lumulubog? Bakit parang walang nagbabago?
Ang sagot ay sumabog sa harap ng Senate Blue Ribbon Committee kamakailan lang. Hindi pala tubig ang dahilan kung bakit tayo nalulunod, kundi ang walang katapusang kasakiman at korapsyon ng mga taong pinagkatiwalaan nating magprotekta sa atin.
Ang tinaguriang “Flood Control Scam” ay hindi lamang isang simpleng isyu ng kapabayaan. Ito ay isang organisadong krimen—isang malawak na sabwatan na kinasasangkutan ng mga matataas na opisyal, mga district engineer, at mga dambuhalang kontratista na kumikita sa paghihirap ng taumbayan.
Sa isang napakahabang pagdinig na tila naging isang teleserye ng turuan at hugas-kamay, nabunyag ang mga “multo” sa gobyerno—mga proyektong binayaran pero hindi ginawa, mga tulay na sa papel lang nakatayo, at mga dike na hangin ang pundasyon.
Halina’t himay-himayin natin ang bawat detalye ng eskandalong ito. Huwag kayong kukurap, dahil ang bawat sentimo na ninakaw dito ay galing sa bulsa niyo.
Kabanata 1: Ang Pagkawala ni Usec. Cabral
Nagsimula ang tensyon sa Senado sa isang simpleng roll call. Hinahanap ng mga Senador ang isang napakahalagang personalidad: si DPWH Undersecretary Maria Catalina Cabral. Siya ang isa sa mga inaasahang magbibigay-linaw sa mga anomalya. Pero nasaan siya? Wala siya sa kwarto.
Dito na naghulog ng bomba si Secretary Vince Dizon, ang bagong pinuno na humaharap sa krisis. Aniya, “I officially accepted the courtesy resignation of Undersecretary Cabral two nights ago.”
Nag-resign. Dalawang gabi bago ang pagdinig.
Para sa ordinaryong mamamayan, ang resignation ay karaniwang bagay. Pero sa konteksto ng isang bilyong pisong imbestigasyon? Ito ay kahina-hinala. Bakit ka aalis kung wala kang itinatago? Bakit ka bibitiw kung kailan kailangan ang paliwanag mo?
Hindi ito pinalampas ni Senator Francis Tolentino at Senator Alan Peter Cayetano. Mabilis ang naging bwelta ng Senado: “I don’t think her resignation will shield her from responsibility.”
Mariing sinabi ng komite na may mga “personal questions” at mga isyu na nakadirekta sa kanya—mga text messages, mga desisyon, at mga proseso na siya ang nasa sentro. Ang resignation ay hindi “Get Out of Jail Free” card. Agad na nag-utos ang Senado na maglabas ng subpoena. Resign man o hindi, pribadong mamamayan man o opisyal, kailangan niyang humarap. Kailangan niyang magpaliwanag kung bakit bilyon-bilyon ang nawala sa ilalim ng kanyang panunungkulan.
Ito ang unang senyales na seryoso ang laban. Walang sasantuhin. Walang makakatakas.
Kabanata 2: Ang 100 Multo sa Buong Bansa
Kung akala niyo ay sa Bulacan lang may problema, maghanda kayo sa mas malaking pasabog.
Sa pagtatanong ni Senator Alan Peter Cayetano, ibinunyag ni Secretary Dizon ang lawak ng problema. Sa loob lamang ng dalawang linggo ng kanilang internal investigation at validation, nakatanggap na sila ng mahigit 100 reports ng mga anomalya.
Isipin ninyo ‘yan: 100 proyekto. Hindi isa, hindi dalawa. Isang daan.
At ano ang laman ng mga report na ito? Dalawang klase ng panloloko:
Substandard Projects: Ito yung mga proyektong ginawa pero “pwede na.” Gumamit ng murang materyales, minadali, manipis ang semento, kulang sa bakal. Ito yung mga dike na bibigay sa unang ulan pa lang. Ito yung mga kalsadang magkakabatak pagkalipas ng isang buwan.
Ghost Projects: Ito ang pinaka-garapal sa lahat. Ito yung mga proyektong “completed” daw sa papel. Bayad na ang contractor. May pirma na ng acceptance. Pero pagpunta mo sa site—damuhan. Walang hukay, walang semento, walang kahit anong istruktura. Multo. Hangin.
Saan galing ang mga ito? Nabanggit ni Sec. Dizon na kalat ito sa buong kapuluan. May mga reports mula sa La Union, Oriental Mindoro, Nueva Vizcaya, Eastern Samar, at Mindanao. Ibig sabihin, hindi ito isolated case. Ito ay isang “national epidemic” ng korapsyon sa DPWH.
Kabanata 3: Ang “Bulacan Cartel” at ang 20 Opisyal
Pinaka-tinutukan sa pagdinig ang nangyari sa First District ng Bulacan. Dito nakita ang isa sa pinaka-konkretong ebidensya ng sabwatan.
Kinumpirma ni Sec. Dizon na nagsampa na sila ng kaso sa Ombudsman laban sa 26 na indibidwal. Ang nakakagulat? Sa 26 na ito, 20 ang opisyal at empleyado ng DPWH mula sa iisang district engineering office!
Isipin ninyo ang scenario: Isang buong opisina, mula sa District Engineer hanggang sa mga inspectors at project engineers, ay sangkot sa pag-aapruba ng mga ghost projects. Paano nangyari ‘yon?
Simple lang ang modus: Ang contractor, magsusumite ng billing para sa isang “tapos na” proyekto. Ang inspector ng DPWH, pipirma na “oo, tapos na, nakita ko.” Ang District Engineer, aaprubahan ang bayad. Ang pondo, ilalabas. Ang pera, paghahatian. Ang proyekto? Wala.
Ito ang tinatawag ni Senator Cayetano na “collusion” o sabwatan. Hindi ito magagawa ng contractor nang mag-isa. Hindi makakapagnakaw ang contractor kung walang kasabwat sa loob na pipirma sa mga papeles. Ito ay isang sindikato sa loob ng gobyerno.
Kabanata 4: Ang Mga Kontratistang Pinangalanan
Hindi pwedeng walang pangalan ang mga multo. Sa pagdinig, isa-isang tinukoy ang mga kumpanyang sangkot sa mga maanomalyang transaksyon.
SYMS Construction: Ito ang kontratista sa proyektong binisita mismo ng Pangulo sa Baliwag, Bulacan. Isipin niyo ang kahihiyan—pumunta ang Presidente para inspeksyunin ang flood control, tapos ghost project pala o substandard? Ito ay sampal sa mukha ng administrasyon.
Wawa Builders: Ito ang may pinaka-kakatawang (kung hindi lang nakakagalit) kwento. Ayon sa imbestigasyon, ang proyekto ng Wawa Builders ay idineklara nang “completed” noong nakaraang taon pa. Bayad na. Tapos na dapat. Pero nang magkaroon ng imbestigasyon, bigla silang nagpadala ng mga tao sa site tatlong linggo pa lang ang nakakaraan para magtrabaho ulit! Para silang estudyanteng nahuling hindi gumawa ng assignment kaya nagmamadaling gumawa habang kinokolekta na ng teacher ang papel. “Hinahabol” nila ang trabaho para pagtakpan na ghost project ito dati. Huli sa akto!
St. Timothy Construction: Pamilyar ba ang pangalan? Ito ay iniuugnay sa pamilyang Discaya, na ilang beses nang nabanggit sa mga nakaraang pagdinig. Sila ang nakakuha ng bilyon-bilyong kontrata. Ayon sa findings ng DPWH, sangkot din sila sa mga kasong isinampa. Ang matindi, sa kanilang sworn statement o sinumpaang salaysay, sinabi nilang wala silang ghost project. Pero ang ebidensya ng DPWH ay nagsasabing nagsisinungaling sila.
Kabanata 5: Ang Turuan ng GPPB at PCAB (Sino ang May Sala?)
Dito uminit ang ulo ng mga Senador. Kung garapalan ang nakawan, nasaan ang mga “pulis” ng construction industry? Nasaan ang GPPB (Government Procurement Policy Board) at ang PCAB (Philippine Contractors Accreditation Board)?
Tinanong ni Senator Cayetano ang GPPB: “Bakit hindi niyo bina-blacklist ang mga contractor na may ‘Poor’ o ‘Unsatisfactory’ performance?”
Ang sagot ng GPPB representative: “Hindi po kami ang nagba-blacklist. Ang nagba-blacklist po ay ang Procuring Entity (DPWH).”
Hugas-kamay.
Binalingan naman ang PCAB. Sila ang nagbibigay ng lisensya sa mga contractors. Tanong ng Senador: “Bakit tuloy-tuloy ang lisensya ng mga ito kahit palpak gumawa?” Sagot ng PCAB Chair: “We act only when there is a complaint forwarded to us.”
Ibig sabihin, kung walang magrereklamo, kahit alam nilang palpak, dedma lang? Sabi pa ng PCAB, hindi daw sila binibigyan ng kopya ng report ng CPES (evaluation system). Pero sabi ng GPPB, nasa website naman at galing sa CIAP (na konektado sa PCAB).
Nagkaturuan. Nagka-lokohan.
Ang lumabas na katotohanan: Ang sistema ay bulok. Ang mga ahensya na dapat nagbabantay ay nagbubulag-bulagan o sadyang inutil. Ang requirement na maging contractor ang mga miyembro ng PCAB Board ay tinawag ni Senator Cayetano na “Conflict of Interest.” Parang pinagbantay mo ang pusa sa daing. Paano nila tatanggalan ng lisensya ang kapwa nila contractor at kaibigan?
Kabanata 6: Ang “Mushroom Projects” at ang Nawalang Boses ng LGU
Isa sa pinakamabigat na rebelasyon ay ang pagtanggal sa papel ng mga Local Government Units (LGUs) sa proseso.
Dati, ayon kay Sec. Dizon at sa kasaysayan ng DPWH, bago ideklarang tapos ang isang proyekto, kailangan ng “Acceptance” mula sa LGU (Mayor o Governor). Sila kasi ang nakatira doon. Sila ang nakakaalam kung may ginawa ba talaga o wala.
Pero natuklasan ng Pangulo (sa kanyang pagbisita sa Baguio at pakikipag-usap kay Mayor Magalong) at ng bagong leadership ng DPWH na TINANGGAL na pala ang requirement na ito.
Sino ang nagtanggal? Hindi pa masabi ni Sec. Dizon kung kaninong termino ito nangyari, pero nangako siyang aalamin ito.
Ang epekto ng pagtanggal na ito ay malubha. Naging “Centralized Corruption.” Ang mga proyekto ay sumusulpot na lang parang “kabute” (mushroom) sa mga bayan nang hindi alam ng Mayor o Governor.
Binanggit ang halimbawa sa Oriental Mindoro. Si Governor Bonz Dolor mismo ang nagsabi na nagulat siya na may flood control project pala sa sarili niyang bayan na Naujan. Sumulpot na lang, tapos sira agad o hindi tapos. Dahil walang “check and balance” mula sa LGU, malayang nakakapag-magic ang mga district engineer at contractor. Wala nang nagtatanong, “Uy, bakit wala pa ring hukay?”
Kabanata 7: Ang Kinabukasan ng Imbestigasyon
Ang pagdinig na ito ay hindi ang katapusan. Ito ay simula pa lamang.
Bumuo na ang Pangulo ng ICI (Independent Commission for Infrastructure) para tutukan ito, kasama si Mayor Benjie Magalong bilang special advisor. Ang objective: Habulin ang bawat pisong nawala at ipakulong ang mga salarin.
Nangako si Sec. Dizon na tuloy-tuloy ang kanilang “case buildup.” Hindi lang sa Bulacan. Iikutin nila ang La Union, Mindoro, Vizcaya, Samar, at Mindanao.
Ang hamon ng Senado: Huwag hayaang ningas-kugon lang ito. Sabi ni Senator Cayetano, “Is corruption normal in this country?” Ang sagot dapat ay HINDI. Pero sa nakikita natin ngayon, naging normal na ito dahil sa tagal ng panahon na pinabayaan.
Konklusyon: Ang Hamon sa Taumbayan
Mga Kabayan, ang baha ay hindi lang gawa ng kalikasan. Ang baha ay pinalalala ng mga taong nagnanakaw ng pondo para sa dike, pumping stations, at dredging. Kapag bumaha sa inyong lugar, huwag lang ulan ang sisihin niyo. Isipin niyo rin ang mga opisyal na pumirma sa “Ghost Projects.”
Ang 20 opisyal na kinasuhan sa Bulacan ay “small fry” pa lang kung tutuusin. Ang tanong ng bayan: Sino ang mga “Big Fish”? Sino ang nag-utos? Sino ang nakinabang sa bilyon-bilyong pondo sa itaas?
Si Usec. Cabral ay nag-resign, pero hindi pa tapos ang laban. Ang mga contractor na sina Discaya, SYMS, at Wawa Builders ay nasa hot seat.
Huwag tayong pumayag na matabunan ito ng ibang balita. Ang perang ninakaw nila ay pera para sa kaligtasan ng pamilya mo. Pera para hindi maanod ang bahay mo. Pera para hindi mamatay ang mga kababayan natin tuwing may bagyo.
Manmanan natin ang susunod na kabanata. Dahil sa laban na ito, ang taya ay ang buhay at kinabukasan ng bawat Pilipino.
