Matagal na Paglilihim, Sistematikong Pananakot: Paano Nakamit ng Pamilya Canlas ang Hustisya Para kay Aliza

Sa isang liblib na bahagi ng Monica, Laguna, natagpuan ang katawan ng 20 taong gulang na si Aliza Canlas noong Abril 2014. Isang matalino at magandang dalaga, kilala si Aliza sa kanilang lugar bilang tahimik, masipag, at walang kinasangkutang anumang kahinahinalang gawain. Bagong hired lamang bilang teller sa maliit na bangko ng bayan, siya ay anak nina Oscar at Rita Canlas, na may simpleng pamumuhay at maliit na negosyo. Para sa magulang, si Aliza ang sentro ng kanilang mundo — ang kanilang pag-asa at ligaya.

Ngunit ang trahedya na yumanig sa kanilang buhay ay hindi lamang isang karaniwang krimen. Sa unang tingin, malinaw na may kakaiba sa nangyari. Iniwan si Aliza sa damuhan, tila sinadyang itago mula sa mata ng publiko. Sa kabila ng tahimik niyang personalidad, lumutang ang isang kasuklam-suklam na katotohanan: ang pagkamatay niya ay sinadyang pinlano at may malalim na ugnayan sa kapangyarihang pulitikal at impluwensya ng pamilya ng pangunahing suspek.

Ang unang tinukoy sa imbestigasyon ay si Joniso Dones Guera, 25 taong gulang, anak ng kilalang pamilya sa lugar. Ayon sa ilang kakilala, matagal na siyang nagpapakita ng interes kay Aliza, ngunit hindi ito kailanman sinagot ng dalaga. Sa mga unang araw, umaasa ang pamilya ni Aliza na mabilis na uusad ang kaso. Ngunit habang tumatagal, napansin nilang may kakaiba sa takbo ng imbestigasyon.

Ang CCTV footage sa paligid ng pinangyarihan ng krimen, na sana’y makapagbigay linaw sa huling oras ni Aliza, ay nawawala o hindi ma-access. Ang ilang blutter entry sa barangay at presinto ay biglang nagbago; may mga impormasyong nawala at mga pangalan na hindi na binanggit. Ang mga testigo ay unti-unting umurong, lumipat, o tumangging magsalita.

Sa pagkalapit ng pamilya sa mga pwersang imbestigador, natuklasan nila ang nakakatakot na ugnayan: ang kapatid ng pangunahing suspect, si Ramon Isgera, ay isang mataas na opisyal ng pulisya sa rehiyon. Ang impluwensyang ito ay malinaw na nakaapekto sa takbo ng kaso, na para sa pamilya Canlas, ay hindi lamang usapin ng pagkawala ng anak, kundi laban sa sistemang mas pinipiling manahimik kaysa ilantad ang katotohanan.

Hindi sumuko si Oscar Canlas. Ginamit niya ang ipon mula sa maliit nilang negosyo upang kumuha ng tulong mula kay Martin Alfonso, isang dating pulis at ngayon ay pribadong imbestigador. Tinanggap ni Martin ang kaso dahil sa determinasyon ng ama na makamit ang hustisya. Mula sa tahimik na pangangalap ng impormasyon, unti-unting lumutang ang mga detalye na noon ay tila tinakpan.

Isa sa mga unang nagbigay linaw ay si Antonio Cortés, dating driver ng pamilya Esgera. Inilahad niya ang kanyang takot at konsensya, na nagdala sa kanya upang ibahagi ang buong detalye ng gabing pinilit si Aliza na sumakay sa sasakyan at dinala sa abandonadong bodega, kung saan nangyari ang karahasan na nauwi sa kanyang pagkamatay. Matapos ang krimen, pinayuhang umalis si Antonio at manatiling tahimik para sa kaligtasan ng kanyang pamilya.

Sa tulong ng isang technician, na-recover ang ilang CCTV footage na nagpapatunay sa presensya ni Dioniso sa paligid ng bangko sa araw ng pangyayari. Lumantad rin ang dating pulis na si PO2 Seriano, na nagpatunay sa pressure mula sa mas mataas na opisyal upang baguhin ang mga blutter entries at pahinain ang imbestigasyon.

Unti-unti, ang magkakahiwalay na linya ng impormasyon mula sa driver, CCTV footage, at testimonya ng pulis ay nagbuo ng matibay na kaso laban sa mga responsable. Noong Nobyembre 2018, matapos ang apat na taon ng paghihintay, inilabas ng hukuman ang warrant of arrest laban kina Joniso Esgera at Mark de la Peña, na itinuturong pangunahing responsable sa pagkamatay ni Aliza. Kasabay nito, si Ramon Isgera ay sinampahan ng kaso para sa obstruction of justice at grave misconduct, na nagbunga ng preventive suspension at eventual na pagkakabilanggo.

Sa preliminary hearing, lumantad ang detalyadong salaysay ni Antonio at ang kumpirmasyon mula kay PO2 Seriano. Pinagtibay ang mga teknikal na ebidensya, kabilang ang CCTV backup at forensic findings. Makalipas ang matagal na panahon ng takot, pananakot, at tahimik na pakikipaglaban, dumating ang araw ng paghatol. Napatunayang guilty sina Joniso Esgera at Mark de la Peña, at ipinataw sa kanila ang reclusion perpetua. Samantala, si Ramon Isgera ay nahatulan sa obstruction of justice at naparusahan ng hanggang 10 taon pagkakabilanggo.

Para kina Oscar at Rita Canlas, tahimik ang tagumpay. Walang selebrasyon, walang sigawan. Ngunit sa kabila ng sakit at pagkawala, naroon ang pakiramdam na ang katotohanan ay hindi tuluyang naibabaon kasama ni Aliza. Ang kaso ay malinaw na nagpapatunay na kahit gaano man takpan ang katotohanan, may mga taong hindi sumusuko at may paraan upang mapanagot ang may sala.

Ang kwento ni Aliza Canlas ay isang matinding paalala: ang hustisya ay dumarating sa tamang panahon at ang bawat pagtatangka na takpan ang katotohanan ay maaabot ng liwanag, lalo na kung may tapang at determinasyon ang mga naiwan upang ipaglaban ang tama.