Sa pagsisimula ng bagong taon, imbes na katahimikan ang bumungad sa Kongreso, mas matinding ingay at tensyon ang sumalubong sa publiko. Sa gitna ng mga alegasyon ng pananakot, ethics complaint, at pagtatangkang patahimikin, mas lalong tumapang si Batangas Representative Leandro “Levis” Leviste. Sa halip na umatras, hayagan niyang hinarap ang kanyang mga kritiko at mas pinalakas pa ang kanyang paninindigan: ilalabas niya ang lahat ng alam niya tungkol sa umano’y talamak na katiwalian sa loob mismo ng Kamara.
Sa isang serye ng panayam at pahayag, iginiit ni Leviste na ang tunay na problema ay hindi ang paraan ng pagkakakuha niya ng mga dokumento na tinaguriang “Cabral Files,” kundi ang nilalaman ng mga ito. Para sa kanya, malinaw na may sinisikap ilihis ang atensyon ng publiko—mula sa bilyon-bilyong pisong budget insertions patungo sa teknikalidad ng pagkuha ng ebidensya.
Ayon kay Leviste, matagal na niyang napapansin na hindi seryoso ang Kongreso sa pagsugpo ng korupsyon, lalo na sa usapin ng flood control projects. Aniya, halos lahat ng mambabatas ay may nakikinabang sa sistema kaya natural lang na pilitin nilang kontrolin ang imbestigasyon. “Gusto nilang palabasin na may ginagawa sila, pero ang totoo, gusto lang nilang siguraduhin na hindi lalabas ang mga pangalan,” pahayag niya.
Isa sa mga pangyayaring lalo umanong nagpatibay sa kanyang hinala ay ang insidente kung saan tinangka niyang magbigay ng privilege speech sa plenaryo. Sa halip na bigyan siya ng pagkakataon, pinatay umano ang mikropono at agad na in-adjourn ang sesyon sa loob ng wala pang isang minuto. Para kay Leviste, malinaw itong senyales na ayaw siyang marinig ng kanyang mga kasamahan. Kaya naman, imbes na matakot sa banta ng ethics complaint, tinanggap niya ito bilang oportunidad.
“Mas gusto ko pa nga na i-ethics nila ako,” giit niya. “Dahil doon, may pagkakataon akong magsalita nang magsalita at ilantad ang lahat ng nalalaman ko tungkol sa mga nangyayari sa Kongreso.”
Sa gitna ng kontrobersiya, isa sa mga pinaka-sensitibong isyung binuksan ni Leviste ay ang umano’y laganap na budget insertions. Ayon sa kanya, hindi lang ito limitado sa iilang proyekto o distrito. Aniya, may mga party-list group na may daan-daang insertions sa isang taon. Bilang halimbawa, binanggit niya ang umano’y 150 insertions sa 2025 budget ng isang party-list, kabilang ang dalawang road project na tig-75 milyong piso. Mayroon pa raw karagdagang insertions na isinusulong para sa 2026, dahil halos lahat ng mambabatas ay hinihingan ng listahan ng hindi bababa sa 150 proyekto.
Sa ganitong sistema, paliwanag ni Leviste, nagiging malinaw kung bakit maraming nagagalit tuwing binabanggit niya ang mga numerong ito. Hindi raw dahil mali ang datos, kundi dahil nabubulgar ang pinanggagalingan ng kanilang kinikita. Gayunman, nilinaw niya na ang pagkakaroon ng insertion ay hindi awtomatikong nangangahulugang may ginawang krimen ang isang mambabatas. Ang mas kahina-hinala, ayon sa kanya, ay ang pagtatago ng mga listahan at ang matinding pagtutol sa pagbubunyag ng mga proponent ng proyekto.
Sentro rin ng usapin ang kontrobersyal na Cabral Files—mga dokumentong umano’y naglalaman ng listahan ng mga mambabatas at matataas na opisyal na tumatanggap ng milyon-milyong piso mula sa budget insertions. Ipinaliwanag ni Leviste kung bakit naging mahalaga para sa kanya na makuha ang mga dokumentong ito mula kay dating DPWH Undersecretary Cabral bago pa ito umalis sa ahensya. Sa kanyang pananaw, napakalaki ng posibilidad ng cover-up at manipulasyon kapag ang mga sensitibong dokumento ay naiwan sa kamay ng mga taong may interes na baguhin ang mga ito.
Hindi raw niya inakala na ang pag-alis ni Cabral sa DPWH ay mauuwi sa mas malungkot na pangyayari—ang pagpanaw nito. Ngunit bago pa man iyon, nakuha na raw niya ang mga dokumento, isang hakbang na ngayon ay tinutuligsa ng ilan bilang ilegal. Para kay Leviste, ironikal ang mga akusasyong ito. Aniya, kung hindi tunay at hindi galing sa DPWH ang mga dokumento, bakit raw may pagkakatugma ang mga ito sa iba pang records? At bakit mas nakatuon ang ilan sa kung paano nakuha ang files kaysa sa laman ng mga ito?
Dagdag pa niya, ang pagkakaroon ng maraming kopya ng parehong dokumento ay nagsisilbing proteksyon laban sa posibleng pagbabago ng impormasyon. Kung sakaling may ilabas na ibang bersyon ng mga file, madaling makikita kung alin ang na-alter at alin ang orihinal. Sa ganitong paraan, ayon kay Leviste, nagkakaroon ng check and balance—isang bagay na tila kulang sa kasalukuyang sistema.
Pinuna rin niya ang mga pahayag ng ilang opisyal na nagsasabing hindi raw maaaring gamiting ebidensya sa korte ang kanyang hawak na mga dokumento. Para sa kanya, malinaw na diversion tactic ito. “Kung talagang priority ang pagsugpo ng korupsyon, bakit hindi ang laman ng files ang pag-usapan?” tanong niya. “Bakit parang mas abala sila sa pagdiskuwalipika ng ebidensya kaysa sa pagbusisi ng mga pangalan at proyektong nakalista rito?”
Sa usapin ng authentication ng mga dokumento, iginiit ni Leviste na hindi na kailangan pang personal na kumpirmahin ni dating Undersecretary Cabral ang mga ito, lalo’t umalis na ito sa DPWH. May mga staff at opisyal pa rin umano sa ahensya na kayang magpatunay sa factual na detalye ng budget at sa mga nakalistang proponent ng proyekto. Aniya, kung gugustuhin talaga ng pamahalaan, maraming paraan upang beripikahin ang katotohanan.
Hindi rin niya pinalampas ang mga pahayag ng ilang opisyal ng DPWH na nagsasabing wala raw silang ina-authenticate na dokumentong hawak niya. Para kay Leviste, nakapagtataka ito lalo’t matagal na niyang inilalabas ang mga dokumento sa social media. Aniya, kung seryoso ang ahensya, matagal na sana nilang sinuri ang mga ito. Sa halip, tila may pag-aatubili—isang pag-aatubiling mas lalo raw nagpapalakas ng hinala ng publiko.
Ayon pa kay Leviste, noong mga nakaraang buwan ay may mga nagbubulong sa kanya na huwag munang ilabas ang mga dokumento dahil maraming pangalan ang masisira. Ngunit para sa kanya, hindi dapat manaig ang takot sa posibleng backlash kung kapalit naman ay ang katotohanan. Sa kanyang pananaw, mas delikado para sa demokrasya ang pananahimik kaysa sa pagsasabi ng totoo.
Sa kabuuan, ang isyung ito ay hindi na lamang tungkol kay Leviste o sa Cabral Files. Ito ay naging simbolo ng mas malawak na problema sa loob ng sistemang pampulitika—isang sistemang, ayon sa kanya, matagal nang pinahihintulutan ang mga gawaing dapat sana’y tinuldukan na. Sa kabila ng mga banta at akusasyon, malinaw ang kanyang mensahe: hindi siya titigil.
Habang patuloy na umiinit ang diskusyon at dumarami ang reaksyon ng publiko, isang tanong ang nananatiling nakabitin: Sa huli, sino ang tunay na papanagutin—ang nagbunyag ng mga dokumento, o ang mga pangalang nakalista sa loob nito?
