Sa gitna ng rumagasang baha at ang walang katapusang reklamo ng mga mamamayan tungkol sa mga proyekto ng gobyerno na tila hindi natatapos, isang pangalan ang biglang naging sentro ng usap-usapan sa buong bansa. Si Sarah Discaya, na kilala sa mundo ng malalaking konstruksyon at mga proyektong pampubliko, ay nahaharap ngayon sa isang matinding unos na hindi kayang pigilan ng anumang dike o flood control project. Marami ang nagtatanong: Totoo nga bang nakulong na siya? Ano ang kinalaman niya sa mga proyektong bilyon-bilyon ang halaga pero tila walang silbi tuwing dumating ang ulan? Ang kwentong ito ay hindi lamang tungkol sa isang negosyante; ito ay tungkol sa pondo ng bayan, sa mga kalsadang naging ilog, at sa hustisyang pilit na hinahanap ng mga taong palaging biktima ng kapabayaan.

Nagsimula ang lahat sa mga ulat tungkol sa mga flood control projects na iginawad sa mga kumpanyang may kinalaman sa pamilya Discaya. Sa loob ng maraming taon, naging usap-usapan ang bilis ng pag-angat ng kanilang negosyo sa ilalim ng iba’t ibang administrasyon. Pero kasabay ng pag-angat na ito ay ang pagdami rin ng mga katanungan. Bakit sa tuwing may bagyo, ang mga lugar na dapat ay protektado ng kanilang mga proyekto ay siya pang mas nakakaranas ng matinding pagbaha? Ang bilyon-bilyong pisong inilaan para sa flood control ay tila naglaho na parang bula, habang ang taumbayan ay nananatiling nakalubog sa dumi at panganib.

Ang isyu ng pagkakakulong o ang posibilidad na harapin ang mga kasong kriminal ay naging mitsa ng mainit na diskusyon sa social media. Sa mga naglalabasang ulat at imbestigasyon, unt-unting lumilitaw ang mga butas sa mga kontrata at ang kalidad ng mga materyales na ginamit sa mga proyekto. Maraming mga eksperto sa engineering ang naglabas ng kanilang saloobin, na nagsasabing ang mga flood control structures na itinayo ay hindi sumunod sa tamang disenyo o sadyang tinipid para sa pansariling interes. Ito ang nagtulak sa mga otoridad na mas palalimin pa ang pagsisiyasat sa mga transaksyong ito.

Ngunit higit pa sa aspetong legal, ang kwentong ito ay tungkol sa emosyon ng mga Pilipino. Isipin ninyo ang isang pamilyang nagsisikap makaipon para sa kanilang bahay, tanging para lang makitang masira ang lahat ng kanilang kagamitan dahil sa baha na dapat ay napigilan kung naging tapat lang ang mga kontraktor. Ang galit ng publiko ay hindi na mapigilan. Ang bawat sentimo ng buwis na ibinabayad ng bawat manggagawang Pilipino ay dapat mapunta sa mga proyektong magliligtas ng buhay, hindi sa bulsa ng iilan. Nang lumabas ang mga balita tungkol sa posibleng pagkakadawit ni Sarah Discaya sa mga iregularidad na ito, naging simbolo siya ng lahat ng mali sa sistema ng public works sa bansa.

Habang tumatagal, lalong nagiging kumplikado ang sitwasyon. May mga lumalabas na depensa mula sa panig ng mga Discaya, na nagsasabing sila ay biktima lamang ng pulitika at paninira. Ngunit sa mata ng mga taong nasa bubong ng kanilang mga bahay tuwing may bagyo, ang mga rason na ito ay hindi sapat. Ang hustisya ay hindi nakukuha sa magagandang salita kundi sa tunay na resulta at pananagutan. Kung may napatunayang pagkakamali o pandaraya, ang batas ay dapat pairalin nang walang kinikilingan—maliit man o malaking tao.

Ang kasong ito ay nagsisilbing babala sa lahat ng mga kontraktor at opisyal ng gobyerno. Ang panahon ng pagtatago sa likod ng malalaking pangalan at makapangyarihang koneksyon ay unt-unti nang natatapos dahil sa mapanuring mata ng publiko. Sa tulong ng social media at mga matatapang na mamamahayag, ang bawat dokumento ay madali nang nabubusisi. Ang pagkawala ng bilyon-bilyong pondo para sa flood control habang ang bansa ay patuloy na nalulunod ay isang krimen laban sa sambayanan.

Sa gitna ng ingay ng mga balita, nananatili ang panawagan para sa transparency. Nasaan na ang mga proyektong ipinangako? Bakit hindi ito naging epektibo? At kung totoo mang may mga pananagutan sa batas, kailan makikita ng taumbayan na ang mga makapangyarihang tao ay sumasailalim din sa parehong hustisya na nararanasan ng mga ordinaryong Pilipino? Ang pangalan ni Sarah Discaya ay mananatiling nakaukit sa kasaysayan ng mga flood control projects sa bansa—maaaring bilang isang inosenteng biktima ng sistema o bilang isa sa mga dahilan kung bakit hanggang ngayon ay hindi pa rin tayo natututong lumangoy palayo sa korapsyon.

Bilang mga mamamayan, tungkulin nating maging mapagmatyag. Ang ating mga boto at ang ating mga boses ang tanging sandata natin laban sa mga mapagsamantala. Ang kwento ng flood control project na ito ay paalala na sa bawat pusali at baha na ating nilalakaran, may mga kwento ng pagnanakaw na dapat nating tuldukan. Patuloy nating subaybayan ang mga susunod na kabanata ng kasong ito, dahil ang kinabukasan ng ating mga komunidad at ang kaligtasan ng ating mga pamilya ay nakasalalay sa pagpapanagot sa mga taong sumira sa tiwala ng bayan. Hindi sapat na tayo ay marunong magtiis; kailangan nating matutong maningil para sa bawat pisong nawala at bawat buhay na nanganib dahil sa kapabayaan at kasakiman.