Sa gitna ng pagdiriwang ng Bagong Taon ngayong 2026, tila isang malakas na paputok ang sumabog sa loob ng Mababang Kapulungan ng Kongreso. Hindi ito tungkol sa selebrasyon, kundi isang seryosong akusasyon na nagmumula mismo sa hanay ng mga mambabatas. Ang bida sa usaping ito ay walang iba kundi si Batangas 1st District Representative Leandro Leviste, na lalong nagmatapang sa kanyang paglalantad ng mga sensitibong detalye mula sa tinaguriang “Cabral Files.”
Ang rebelasyong ito ay hindi lamang basta tsismis; ito ay isang lantarang pag-kanta tungkol sa kung paano umano pinaghahatian ng mga mambabatas ang bilyon-bilyong pisong pondo na nakatago sa ilalim ng “insertion budgets” at “allocables.”
Ang isyung ito ay nag-ugat sa pagkamatay ni dating DPWH Undersecretary Maria Catalina “Cathy” Cabral noong Disyembre 2025. Bago ang trahedya, nakuha umano ni Leviste ang mga digital records at ledgers na naglalaman ng mga listahan ng mga proyekto at ang mga mambabatas na nakinabang dito. Ayon kay Leviste, ang mga files na ito ang nagpapatunay na mayroong “parametric formula” na ginagamit upang matiyak na bawat kaalyado ay may “share” sa pondo ng bayan, partikular na sa mga flood control projects na madalas ay hindi naman nararamdaman ng taumbayan.
Binigyang-diin ni Leviste na ang nakakalulang halaga na P401.3 bilyon para sa taong 2025 ay hinati-hati umano sa mga distrito, ngunit ang mas masakit, may mga “proponents” o mga taong nasa likod ng mga request na hindi naman taga-distrito. Binanggit niya ang mga codes na “OP (ES/SAP)” na tila tumutukoy sa mga matataas na opisyal sa Malacañang. “Ikinakanta ko na ito dahil hindi tama na habang nalulunod ang mga Pilipino sa baha, may mga taong nalulunod naman sa pera mula sa flood control budget,” ani Leviste sa isang panayam.
Dahil sa pasabog na ito, nagkanya-kanya na ng depensa ang mga mambabatas sa Kamara at Senado. Marami ang nagagalit kay Leviste at tinatawag siyang “traydor” sa kanilang hanay, habang ang iba naman ay nananahimik at tila naghihintay kung kailan lalabas ang kanilang mga pangalan sa publiko.
Ang Cabral Files ay naging isang sumpa para sa mga politikong nasanay sa lumang sistema ng “pork barrel.” Sa bawat pahina na nilalantad ni Leviste, unt-unting nabubura ang tiwala ng publiko sa institusyon na dapat sana ay nagpoprotekta sa kanilang pondo.
Ang mas matindi pa rito, idinetalye ni Leviste ang mga proyektong “ghost” o hindi naman talaga naitatayo, gayundin ang mga overpriced na solar streetlights na umaabot sa P233,000 bawat isa—isang halaga na kayang bumili ng limang beses na dami ng ilaw kung dadaan sa tamang proseso.
Ang lohika ni Leviste ay simple: kung wala kayong itinatago, bakit kayo takot na mabuksan ang Cabral Files? Ang kanyang katapangan ngayong Bagong Taon ay nagbigay ng bagong pag-asa sa mga grupong nagsusulong ng transparency, ngunit nagdala rin ito ng panganib sa kanyang sariling seguridad.
Habang papalapit ang 2026 elections, ang usaping ito ng insertion budget ang inaasahang magiging sentro ng kampanya. Ang mga mambabatas na mapatutunayang dawit sa listahan ni Usec. Cabral ay tiyak na mahaharap sa matinding paghatol ng publiko.
Sa huli, ang “pag-kanta” ni Leviste ay hindi lamang tungkol sa pagsisiwalat ng krimen; ito ay tungkol sa pagpapanagot sa mga taong pinagkatiwalaan ng bayan ngunit mas piniling unahin ang sariling bulsa. Ang laban na ito ay simula pa lamang, at sa bawat araw na lumilipas, mas lumalakas ang sigaw ng mamamayan para sa katotohanan.
