PANIMULA: ANG MADILIM NA ANINO SA PARAISO
Sa mataas na bahagi ng Barangay Kapatagan, Digos City, Davao del Sur, kung saan humahalik ang ulap sa lupa at nararamdaman ang lamig na yakap ng Bundok Apo, may isang kwentong pilit na kinakalimutan ng hangin. Ito ay isang lugar na kilala sa matatabang lupa, sa mga sariwang gulay, at sa simpleng pamumuhay ng mga magsasaka. Tahimik. Payapa. Malayo sa gulo ng siyudad.
Ngunit noong Enero 24, 2024, ang katahimikang iyon ay binasag ng isang hiyaw na nagpabago sa kasaysayan ng kanilang lugar. Sa loob ng isang gabi, ang paraiso ay naging impyerno.
Isang pamilya ang nawasak. Isang ina ang brutal na pinatay. At isang ama ang tuluyang nilamon ng kadiliman ng kanyang sariling isipan. Ang krimen ay hindi lamang basta pagpatay; ito ay isang eksenang tila hinango sa pinaka-nakakatakot na pelikula, ngunit sa kasamaang palad, ito ay totoo. Ang biktima ay hindi lamang binawian ng buhay—siya ay nilapastangan sa paraang hindi maatim ng sikmura ng sinumang tao.
Kinain ang kanyang utak.
Ito ang malalim at detalyadong pagsasalaysay sa trahedya ng pamilya Valdez—isang kwento ng kahirapan, pagmamahal, misteryo, at ang nakakatakot na epekto ng sakit sa isip na hindi naagapan.
KABANATA 1: ANG MGA PANGARAP SA PAGITAN NG REPOLYO AT SAGING
Bago natin tahakin ang madilim na gabi ng krimen, kilalanin muna natin sila bilang isang pamilya.
Si Romy Valdez, 40 anyos, ay kilala sa kanilang lugar bilang isang masipag na padre de pamilya. Ang kanyang mga kamay ay magaspang, tanda ng ilang taong pagbubungkal ng lupa. Siya ay magsasaka ng repolyo at saging. Araw-araw, bago pa sumikat ang araw, nasa bukid na siya, nakikipagbuno sa lamig at hamog para may maiuwing pera sa kanyang pamilya.
Ang kanyang asawa, si Lena, 38 anyos, ay ang ilaw ng kanilang tahanan. Siya ang tipo ng misis na kayang pagkasyahin ang limang daang piso para sa pangangailangan ng buong pamilya sa loob ng ilang araw. Wala siyang reklamo. Ang mahalaga sa kanya ay maitaguyod nila ang kanilang dalawang anak: si Julie, 15 anyos na nasa Grade 10, at ang bunsong si Ben, 10 anyos na nasa Grade 5.
Simple lang ang kanilang buhay. Ang kanilang bahay ay yari sa light materials, nakatayo sa gilid ng bundok, malayo sa kapitbahay. Walang kuryente minsan, walang internet, pero puno ng tawanan kapag nagsasalusalo sila sa hapag-kainan, kahit pa tuyo at gulay lang ang ulam.
“Romy, mag-ingat ka sa pagbaba sa Digos,” madalas na paalala ni Lena tuwing madaling araw. “Oo, Lena. Para ito sa atin. Kapag nakabenta ako ng maganda, ibibili ko ng bagong sapatos si Julie,” sagot naman ni Romy.
Ganito sila. Puno ng pangarap. Walang makapagsasabi na sa likod ng mga ngiting iyon, may isang bombang naghihintay sumabog sa isipan ni Romy.
KABANATA 2: ANG UNANG SENYALES NG PAGBABAGO
Enero 21. Isang araw na nagsimula nang normal ngunit nagtapos sa isang desisyong magiging mitsa ng lahat.
Matapos ang maghapong trabaho, nagkayayaan ang mga magsasaka na uminom. “Pampatulog lang,” ika nga nila. Si Romy, na pagod sa pagbubuhat ng sako-sakong gulay, ay sumama. Ito ay karaniwang gawain ng mga lalaki sa baryo para mapawi ang pagod.
Umuwi siyang lasing bandang alas-onse ng gabi. Walang kakaiba dito. Inalalayan pa siya ni Lena na mahiga. “Lasing ka na naman, Romy. Matulog ka na, maaga pa tayo bukas,” sabi ni Lena.
Ngunit kinabukasan, Enero 22, bandang alas-singko ng umaga, nagising si Lena sa isang malamig na higaan. Wala si Romy.
Hinanap niya ito sa kusina. Wala. Sa banyo sa labas. Wala. Sa taniman. Wala.
Naiwan ang cellphone ni Romy sa mesa. Naiwan ang kanyang mga gamit sa pagsasaka. Imposibleng umalis siya papuntang palengke nang hindi dala ang mga ito. Dito na nagsimulang kabahan si Lena.
Ang buong araw ng Enero 22 ay ginugol nila sa paghahanap. Tinawag nila ang ate ni Romy na si Erlinda. Tinawag ang mga tanod. Hinalughog nila ang gubat. Sumapit ang gabi, pero walang Romy na bumalik.
Ang mga bata ay nagsimulang mag-alala. “Ma, nasaan si Papa? Iniwan na ba niya tayo?” tanong ni Ben. “Huwag kang mag-isip ng ganyan, anak. Baka naligaw lang o may pinuntahan,” sagot ni Lena, bagama’t siya mismo ay nanginginig na sa takot.
KABANATA 3: ANG PAGBABALIK NG ISANG “IBANG TAO”
Enero 23, ala-una ng hapon. Mahigit 24 oras na mula nang mawala si Romy.
Ang kapatid ni Romy na si Romeo ay naglakas-loob na umakyat sa mas mataas at liblib na bahagi ng bundok. Doon, sa isang luma at abandonadong kubo na halos lamunin na ng gubat, nakita niya ang kanyang kapatid.
Nakaupo si Romy sa sahig. Walang sapatos. Puno ng galos ang braso at binti. Madungis.
“Kuya! Diyos ko, andito ka lang pala!” sigaw ni Romeo.
Pero nang lumingon si Romy, iba ang kanyang mga mata. Blangko. Walang emosyon. Parang nakatingin siya tumagos kay Romeo.
“Umuwi na tayo, Kuya. Nag-aalala na sila Lena,” yaya ni Romeo. Pero ang sagot ni Romy ay nagpatindig sa balahibo ng kanyang kapatid.
“Nandito na sila… Papunta na ang lakas,” bulong ni Romy.
Inakay siya pababa. Pagdating sa bahay, sinalubong siya ng yakap ni Lena at ng mga bata. Pero hindi yumakap pabalik si Romy. Para siyang estatwa. Pumasok siya sa bahay, umupo sa sulok, at tumitig sa pader.
Hindi siya kumain. Hindi siya uminom. At nang magsimula siyang magsalita, ang mga salita niya ay tila galing sa ibang dimensyon.
“May powers ako,” sabi niya kay Julie. “Nakikita mo ba? Lalakas ito kapag maraming tao. Mayaman na tayo. Puno ng pera ang bahay. Karton-karton na pera.”
Kinilabutan si Lena. Alam niyang hindi ito ang asawang nakilala niya. Ang Romy na kilala niya ay praktikal, hindi naniniwala sa pamahiin, at lalong hindi nagsasalita ng tungkol sa “powers.”
KABANATA 4: ANG BABALA NG KADILIMAN
Enero 24. Ang araw ng trahedya.
Mula umaga, hindi mapakali si Romy. Paikot-ikot siya sa bahay. Kinakausap ang hangin. Kinakausap ang puno ng saging sa labas. Para siyang may kausap na hindi nakikita ng iba.
Dahil sa takot, tumawag si Lena ng albularyo, si Maribel. Sa probinsya, kapag ang isang tao ay nagkakaganyan galing sa bundok, ang unang hinala ay “nanuno” o sinapian ng masamang espiritu.
Pero nang subukan siyang gamutin ni Maribel, nagwala si Romy. Kumuha siya ng kahoy at hinabol ang albularyo. “Layuan niyo ako! Sinasabotahe niyo ang powers ko!” sigaw niya.
Tumakbo ang albularyo. Nakita ito ng mga kapitbahay at ng Barangay Captain. Sinubukan nilang kausapin si Romy, pero pati sila ay naging target ng kanyang aggression.
Pinuntahan niya ang kapitbahay na si Fred. “Pahiram ng pera! Kapag binigyan mo ako, lalakas din ang power mo!” Nang tumanggi si Fred, nagbanta si Romy. “Pagsisisihan mo ‘to.”
Maging ang ate niyang si Erlinda ay muntik na niyang saktan. Hinila niya ito nang marahas. “Sumama ka sa akin! Kailangan ko ng kasama para lumabas ang power ko!”
Buti na lang at nakawala si Erlinda.
Sa puntong ito, malinaw na sa lahat: Hindi lang ito simpleng pagkalasing. Nawawala na sa sarili si Romy. Pero dahil mahirap lang sila at malayo sa bayan, walang nakaisip na dalhin siya sa mental hospital agad-agad. Inisip nila na lilipas din ito.
Isang pagkakamali na pagbabayaran nila ng buhay.
KABANATA 5: ANG MGA HULING SANDALI
Gabi. Enero 24. Bumaba ang dilim sa Kapatagan. Ang hangin ay malamig, pero sa loob ng bahay ng mga Valdez, ang hangin ay mabigat at nakakasakal.
Nasa loob sina Lena, Julie, at Ben. Si Romy ay nasa labas kanina, kinakausap ang mga puno, pero pumasok na rin ito.
Dumiretso si Romy sa kusina at kumuha ng itak—ang itak na ginagamit niya sa pag-aani ng saging. Matalas. Makintab.
“Romy, anong gagawin mo diyan?” nanginginig na tanong ni Lena. “Ibalik mo ‘yan.”
“Huwag mo akong pakialaman,” sagot ni Romy, ang boses ay mababa at may halong banta. “Kailangan ko ‘to.”
Tinulak niya si Lena. Napaupo ang asawa sa sahig. Ang mga bata ay nagtatago sa pinto ng kwarto, umiiyak nang tahimik.
Narinig ng mga kapitbahay ang sigawan. “Romy, maawa ka!” “Tama na!” Pero walang nangahas pumasok. Sanay na sila sa away-mag-asawa. Inisip nila, lasing lang ulit si Romy. Inisip nila, bukas okay na sila.
Walang nakialam. At iyon ang pinakamasakit na bahagi ng trahedya.
Tumahimik si Romy sandali. Umupo sa silya, hawak ang itak. Nakatitig sa kawalan. Si Lena, sa pagnanais na protektahan ang mga anak at pakalmahin ang asawa, ay lumapit muli.
“Matulog na tayo, Romy. Pagod lang ‘yan.”
Tumayo si Romy. Hindi siya sumagot. Naglakad siya papunta sa kwarto. Sumunod si Lena.
KABANATA 6: ANG KARUMAL-DUMAL NA KRIMEN
Bandang alas-siyete ng gabi.
Sa loob ng kwarto, hinarap ni Romy si Lena. Sa isip ni Romy, na nilamon na ng psychosis at schizophrenia, ang nasa harap niya ay marahil hindi na ang kanyang asawa. Marahil ay nakikita niya ito bilang hadlang sa kanyang “powers.”
Walang babala. Itinaas niya ang itak at itinarak sa dibdib ni Lena.
“Ahhh!” Ang sigaw ni Lena ay umalingawngaw sa buong bahay.
Bumagsak si Lena. Duguan. Pero hindi tumigil si Romy. Ang demonyo sa kanyang isipan ay nagdikta ng mas malagim na utos.
Habang nakahandusay at humihinga pa ang kanyang asawa, biniyak ni Romy ang bungo nito gamit ang itak. Ang tunog ng pagbasag ng buto ay narinig ng kanyang anak na si Julie na tumatakbo papunta sa kwarto.
Ang sumunod na eksena ay tila galing sa impyerno.
Lumuhod si Romy sa tabi ng bangkay. Kinuha niya ang bahagi ng utak ng kanyang asawa. At sa harap ng kanyang anak na kakarating lang sa pinto… kinain niya ito.
Ngumunguya siya habang duguan ang mukha. Ang paniniwala niya sa kanyang baliw na isipan: Ang pagkain sa utak ay magbibigay sa kanya ng kapangyarihan.
“Papa… Mama…” Ang tanging nasambit ni Julie bago siya tumakbo palabas, sumisigaw, humihingi ng tulong, habang ang imahe ng kanyang amang kumakain ng laman ng kanyang ina ay habambuhay nang nakatatak sa kanyang isipan.
KABANATA 7: ANG PAGTAKAS AT PAGSUSUKO
Nagkagulo ang baryo. Dumating ang mga kapitbahay, dala ang mga ilaw. Nakita nila ang karumal-dumal na sinapit ni Lena. Ang kwarto ay puno ng dugo.
Natauhan si Romy—o marahil ay natakot sa dami ng tao. Tumakbo siya. Mabilis. Tumakas siya papunta sa bahay ng kanyang kumpare sa kabilang kanto.
Pagdating doon, kumuha siya ng kutsilyo. Sa harap ng kanyang kumpare, sinaksak niya ang kanyang sariling tiyan ng tatlong beses.
Gusto niyang magpakamatay? O bahagi pa rin ito ng ritwal sa kanyang isip? Walang nakakaalam.
Dumating ang mga pulis mula sa Digos City Police Station. Naabutan nila si Romy sa ilalim ng puno, duguan, nakahawak sa tiyan. Wala na siyang lakas manlaban.
Isinugod si Lena sa ospital, pero Dead on Arrival (DOA) na ito. Wala nang maisasalba. Si Romy naman ay ginamot at milagrosong nakaligtas sa mga saksak sa sarili.
KABANATA 8: SA LOOB NG BILANGGUAN AT ANG KASUNDUAN NG ISIP
Kinasuhan si Romy ng Parricide. Ito ang pinakamabigat na kaso para sa pagpatay sa kapamilya.
Pero sa loob ng kulungan, hindi natapos ang kanyang pagkabaliw. Ilang linggo matapos makulong, sinubukan niyang magbigti gamit ang mosquito net. Naagapan lang siya ng mga jail guard.
Dito na pumasok ang mga eksperto. Isinailalim siya sa masusing mental at psychiatric evaluation.
Ang diagnosis: Schizophrenia at Severe Psychosis.
Ang taong pumatay kay Lena ay wala sa tamang pag-iisip noong ginawa niya ang krimen. Ang kanyang realidad ay iba sa realidad natin. Nakakarinig siya ng boses, nakakakita ng mga bagay na wala naman, at naniniwala sa mga delusyon ng kapangyarihan.
Dahil dito, ang korte ay nagbaba ng desisyon: Insanity Defense.
Hindi siya ikukulong bilang isang ordinaryong kriminal. Sa halip, inutos ng korte na ilipat siya sa Psychiatric Ward ng New Bilibid Prison o sa isang mental institution para sa habambuhay na gamutan at confinement.
Hindi siya malaya, pero hindi rin siya sa ordinaryong selda nababagay. Siya ay isang bilanggo ng sarili niyang isipan.
PANGWAKAS: ANG MGA NAIWAN SA PAANAN NG BUNDOK
Lumipas ang panahon. Ang bahay ng mga Valdez sa Kapatagan ay iniwan na. Binalot na ito ng damo at baging. Wala nang nangahas tumira doon. Ang mga dingding na dating saksi sa tawanan ay naging saksi sa pinakamadugong gabi ng kanilang buhay.
Sina Julie at Ben ay kinupkop ng kanilang Tita Erlinda. Lumaki silang may bitbit na mabigat na trauma.
Nakatapos si Julie ng pag-aaral, at naging binata na si Ben. Pero may isang bagay silang hindi ginawa: Hindi na nila dinalaw ang kanilang ama.
Para sa kanila, ang amang si Romy ay namatay noong gabing mawala ito sa bundok. Ang taong pumatay sa kanilang ina at kumain ng utak nito ay isang halimaw na nilikha ng sakit.
Ang trahedya ni Romy at Lena ay isang masakit na paalala sa ating lipunan. Ang mental health ay hindi biro. Ang depresyon, stress, at psychosis ay maaaring umatake kahit sa pinakasimpleng tao sa bukid. Kung naagapan sana, kung nadala sana siya sa doktor noong una pa lang na nagpakita siya ng senyales, marahil ay buhay pa si Lena ngayon. Marahil ay may pamilya pa sila.
Ngunit sa huli, ang tanging naiwan ay ang kwento. Isang kwentong magpapaalala sa atin na sa pinakatahimik na lugar, minsan nagkukubli ang pinakamaingay na demonyo.
