Sa pagpasok ng taong 2026, tila hindi maawat ang sunod-sunod na yanig na tumatama sa administrasyon at sa pulitika ng Pilipinas. Hindi pa man tayo nakakalahati sa taon, sunod-sunod na ang mga bombang sumasabog—hindi literal na bomba, kundi mga rebelasyon at pangyayaring nagpapayanig sa pundasyon ng pamahalaan at ng ating lipunan. Mula sa loob ng kampo militar kung saan ang katapatan ay dapat na absolute, hanggang sa mga korte kung saan ang katotohanan ay tila nagiging flexible, at sa mga tahanang nawasak dahil sa ideolohiyang kumikitil ng pangarap, tila nasa isang kritikal na sangang-daan ang ating bayan.
Ang artikulong ito ay hihimay sa tatlong malalaking isyu na kasalukuyang pinag-uusapan sa bawat kanto, opisina, at social media feed: ang hayagang pagbawi ng suporta ng isang mataas na opisyal ng militar sa Pangulo, ang nakagugulat na pagbaligtad ng isang susing testigo sa isang malaking kaso ng katiwalian, at ang walang humpay na pagtangis ng mga magulang na nawalan ng anak dahil sa mapanlinlang na recruitment ng mga makakaliwang grupo.
Ang Unang Yanig: Ang Pagbawi ng Suporta sa Commander-in-Chief
Nagsimula ang lahat sa isang post sa social media na mabilis kumalat at naging usap-usapan hindi lang ng mga sibilyan kundi lalo na sa loob ng Armed Forces of the Philippines (AFP). Si Colonel Audi Mongao, isang respetadong opisyal na may hawak na sensitibong posisyon bilang Commander ng Training Support Group at Training Development Center, ay gumawa ng isang hakbang na bihira nating makita sa kasaysayan ng modernong militar.
Sa isang matapang at direktang pahayag, inanunsyo ni Colonel Mongao ang kanyang pag-withdraw ng personal na suporta kay Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. Hindi ito simpleng pagpuna; ito ay isang direktang hamon sa “moral ascendancy” o moral na karapatan ng Pangulo na pamunuan ang Sandatahang Lakas bilang Commander-in-Chief. Ayon sa kumalat na impormasyon, binigyang-diin ng opisyal na ang Pangulo ay nawalan na ng kredibilidad para mamuno sa bayan at sa militar.
Ang ganitong klase ng pahayag mula sa isang active duty officer ay itinuturing na “cardinal sin” sa ilalim ng Articles of War. Ang militar ay inaasahang maging apolitical at laging tapat sa Chain of Command. Ngunit ang tanong ng marami: Ano ang nagtulak sa isang beteranong sundalo, na may mahigit tatlong dekada na sa serbisyo at nasa posisyong humuhulma sa kaisipan ng mga bagong sundalo, na isugal ang kanyang karera at kalayaan?
Agad na kumilos ang liderato ng AFP. Si Colonel Mongao ay tinanggal sa pwesto at kasalukuyang sumasailalim sa imbestigasyon. Ayon kay Major General Mike Logico, ang Commander ng AFP Training Center, ang aksyon ay kinakailangan habang iniimbestigahan ang insidente. Sinubukan ng liderato na “i-downplay” o paliitin ang isyu. Pinalalabas na maaaring ito ay dulot ng “mental health issues,” “frustration” dahil sa hindi pagka-promote, o matinding pagod at kawalan ng tulog. Sinabi pa ni Gen. Logico na boluntaryong sumuko si Mongao at nakikipagtulungan na sa imbestigasyon.
Subalit, hindi maiaalis sa isipan ng publiko at ng mga analyst ang posibilidad na si Colonel Mongao ay hindi nag-iisa. Siya ba ay “tip of the iceberg” lamang? Mayroon bang namumuong sentimyento sa loob ng hanay ng militar na hindi lang maibulalas dahil sa takot sa parusa? Ang kanyang posisyon bilang taga-training ay kritikal—siya ang nagtuturo ng disiplina at prinsipyo. Kung ang guro mismo ay nawalan na ng tiwala sa pinuno, paano na ang kanyang mga estudyante?
Ang pahayag ng liderato na ito ay isang “isolated case” o “one-off” ay tinitingnan ng marami bilang damage control. Sa kasaysayan ng Pilipinas, mula sa Oakwood Mutiny hanggang sa mga withdrawal of support noong panahon ni dating Pangulong Arroyo, ang mga ganitong pangyayari ay madalas nagsisimula sa paisa-isang boses na kalaunan ay nagiging koro ng diskuntento. Ang tanong ngayon: Maririnig pa ba natin ang ibang boses, o matatahimik na sila dahil sa nangyari kay Colonel Mongao? Ang sigurado, ang “lindol” na ito sa loob ng AFP ay nag-iwan ng lamat na mahirap nang tapalan ng simpleng press release.
Ang Ikalawang Yanig: Ang Pagbaligtad ng ‘Star Witness’
Habang umiinit ang isyu sa militar, isa namang malaking iskandalo ang yumanig sa sektor ng hustisya at paglaban sa katiwalian. Ang inaasahang “smoking gun” laban sa mga tinaguriang “BGC Boys” at sa mga alegasyon ng katiwalian sa flood control projects sa Bulacan ay biglang naging basang paputok.
Si District Engineer Henry Alcantara, na noong Setyembre 2025 ay emosyonal na humarap sa Senado at nagbunyag ng detalyadong kwento tungkol sa mga kickback, ghost projects, at paghahatid ng pera sa mga makapangyarihang tao, ay biglang kumambyo. Sa kanyang pinakabagong counter-affidavit na isinumite sa Department of Justice (DOJ), binawi niya ang halos lahat ng kanyang naunang sinabi.
Mula sa pag-amin na siya ang nagde-deliver ng pera sa mga tauhan ng mga pulitiko sa mga hotel at subdibisyon, ngayon ay sinasabi na niyang wala siyang kinalaman sa anumang iregularidad. Wala raw siyang alam sa mga ghost projects dahil itinago ito ng kanyang mga tauhan. Wala raw ebidensya na siya ay tumanggap o nagbigay ng suhol. Ang dating matapang na “whistleblower” na nagsabing “para sa bayan” at “para sa kaligtasan ng pamilya” ang kanyang pagsasalita, ngayon ay nagsasabing inosente siya at biktima lamang ng kapabayaan ng kanyang mga subordinate.
Ang ganitong “flip-flopping” o pagbaligtad ay nagdulot ng matinding pagkadismaya at galit sa publiko. Paano nangyari na ang isang tao na nagbigay ng detalyadong salaysay—kumpleto sa petsa, lugar, at pangalan—ay biglang sasabihing wala siyang alam? Ito ba ay kaso ng “perjury” o pagsisinungaling sa sinumpaang salaysay? May naganap bang “areglohan” sa likod ng tabing? O sadyang natakot lang siya sa mga taong kanyang binangga?
Ang implikasyon nito ay malawak. Kung ang pangunahing testigo ay bumaligtad, paano na ang kaso laban sa mga matataas na opisyal na sangkot umano sa bilyon-bilyong pisong proyekto na dapat sana ay pumipigil sa baha sa Bulacan? Ang pagbaligtad ni Alcantara, kasama na ang iba pang engineer na sina Price Hernandez at JP Mendoza, ay nagpapakita kung gaano karupok ang ating sistema ng hustisya. Kapag ang testigo ay umurong, ang katotohanan ay madalas na nababaon sa limot, at ang taongbayan—na syang lumulubog sa baha at nagbabayad ng buwis—ang laging talo.
Ang pangyayaring ito ay nagpapatibay sa paniniwala ng marami na sa Pilipinas, ang hustisya ay mailap, lalo na kapag malalaking tao ang sangkot. Ang “script” ng pagbaligtad ay gasgas na, pero epektibo pa rin para makalusot ang mga may sala.
Ang Ikatlong Yanig: Ang Tangis ng mga Magulang at ang “Terror Grooming”
Sa gitna ng kaguluhan sa pulitika at korupsyon, may isang uri ng sakit na mas personal at mas tumatagos sa puso—ang pagdadalamhati ng mga magulang na nawalan ng anak dahil sa armadong pakikibaka.
Muling nabuksan ang usapin tungkol sa operasyon ng Communist Party of the Philippines – New People’s Army (CPP-NPA) at ang kanilang mga legal fronts umano, matapos ang magkakasunod na engkwentro sa Occidental Mindoro. Dalawang pangalan ang naging mukha ng trahedyang ito: si Jerlin Doydora, na nasawi sa bakbakan, at si Shantal Annie Kush, na na-rescue ng militar.
Ang kwento ni Jerlin ay kwento ng libu-libong kabataang Pilipino. Anak ng isang Overseas Filipino Worker (OFW), ipinadala siya sa Maynila para mag-aral at magkaroon ng magandang kinabukasan. Ang kanyang ina, si Aling Merlinda, ay nagpakahirap sa ibang bansa para matustusan ang pag-aaral ng anak, sa pag-aakalang nasa ligtas itong kalagayan. Ang hindi niya alam, ang kanyang anak ay unti-unti nang “nire-recruit” o sumasailalim sa tinatawag na “terror grooming” ng mga organisasyong nagpapanggap na pro-student at pro-people.
Ayon sa mga ulat at testimonya ng ibang magulang sa grupong “Hands Off Our Children,” iisa ang pattern. Magsisimula sa pagsali sa mga organisasyon tulad ng Kabataan Partylist, Anakbayan, o Gabriela sa loob ng mga unibersidad. Aayain sa mga “educational discussions,” dadalhin sa mga rally, hanggang sa yayain sa mga “immersion” sa probinsya. Ang paalam ay “camping” o community service, pero ang totoo, dinadala na pala sila sa mga kampo ng NPA sa kabundukan. Doon, tuluyan na silang hahawakan, bibigyan ng armas, at isasabak sa gyera laban sa gobyerno—isang gyerang hindi naman nila lubos na naiintindihan.
Napakasakit pakinggan ang hinagpis ni Aling Merlinda nang umuwi siya ng Pilipinas hindi para dumalo sa graduation ng anak, kundi para kilalanin ang bangkay nito. Ang galit niya sa mga grupong nagpahamak sa kanyang anak ay ramdam ng bawat magulang. “Ninakaw niyo ang pangarap niya,” ang sigaw ng isang ina.
Kasabay nito ang desisyon ng pamilya na magsampa ng kaso laban sa Kabataan Partylist at iba pang grupong itinuturong responsable sa recruitment. Ito ay hindi na lamang usapin ng ideolohiya; ito ay usapin ng panlilinlang sa mga menor de edad at kabataan, at paggamit sa kanila bilang “cannon fodder” o pambara sa kanyon sa isang labang walang katuturan.
Ang pagkaka-rescue naman kay Shantal Annie Kush, isang Fil-Am, ay nagbibigay ng kaunting pag-asa na baka may mga kabataan pang pwedeng masagip. Pero para sa marami, huli na ang lahat. Ang isyung ito ay patuloy na nagpapalitaw sa tanong: Hanggang kailan hahayaan ng lipunan na ang mga paaralan ay maging breeding ground ng mga terorista? Ang panawagan ng mga magulang ay hustisya at ang pagtigil sa panlilinlang sa kanilang mga anak.
Konklusyon
Tatlong magkakaibang kwento, pero iisa ang sinasabi: Ang Pilipinas ay nasa isang masalimuot na kalagayan. May opisyal ng militar na nawalan ng tiwala sa Pangulo, may testigo sa korupsyon na bumaligtad at tila pinagtatakpan ang katotohanan, at may mga inosenteng kabataan na namamatay sa bundok habang ang mga nag-recruit sa kanila ay nakaupo sa pwesto o ligtas sa siyudad.
Sa taong 2026, ang mga pangyayaring ito ay nagsisilbing babala. Ang tiwala ng taongbayan sa mga institusyon—sa militar, sa hustisya, at sa sistemang pulitikal—ay sinusubok. Kung hindi magkakaroon ng tunay na pananagutan, kung patuloy na “one-off” lang ang tingin sa mga hinaing ng sundalo, kung patuloy na makakalusot ang mga kurakot dahil sa technicality, at kung patuloy na magbubulag-bulagan tayo sa recruitment ng mga kabataan, baka sa susunod, hindi na lang “yanig” ang maramdaman natin, kundi tuluyan nang pagguho.
Bilang mga mamamayan, kailangan nating maging mapagmatyag. Huwag tayong pumayag na malibang o maligaw ng mga kwentong kutsero. Ang katotohanan, gaano man kapait, ang tanging magpapalaya sa ating bayan mula sa siklo ng panloloko at pagdurusa.
