Isang malaking dagok sa imahe ng disiplina at katapatan ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas ang naganap kamakailan nang isang mataas na opisyal nito ang gumawa ng ingay sa social media. Tila ba niyanig ang buong institusyon nang biglang maglabas ng pahayag si Colonel Mongao, isang respetadong opisyal, na binabawi na niya ang kanyang suporta kay Pangulong Bongbong Marcos. Ang ganitong klaseng insidente ay bihira at sadyang nakakagulat, lalo na sa isang administrasyong ipinagmamalaki ang “unity” o pagkakaisa. Hindi ito simpleng rant lang ng isang ordinaryong netizen; ito ay galing sa isang taong nanumpa na ipagtatanggol ang Konstitusyon at susunod sa chain of command. Ang tanong ng marami: Ano ang pumasok sa isip niya para gawin ito nang hayagan?
Ang sentro ng kontrobersiya ay si Colonel Mongao, na bago ang insidenteng ito ay humahawak ng sensitibong posisyon bilang Commander ng Training Support Group at Training Development Center. Ang kanyang tungkulin ay kritikal dahil siya ang nasa posisyon para hubugin ang kaisipan at disiplina ng mga bagong sundalo. Isipin niyo na lamang ang bigat ng impluwensya na maari niyang ipasa sa mga nakabababang opisyal at mga kadete. Kaya naman nang makita ng liderato ang kanyang post, na nagsasabing nawalan na ng “moral ascendancy” ang Pangulo, agad na umaksyon ang AFP. Para sa militar, ang ganitong pahayag ay hindi lang basta opinyon—ito ay isang direktang paglabag sa kanilang sinumpaang tungkulin at sa Articles of War.
Mabilis ang naging tugon ni Major General Mike Lohico, ang commander ng AFP Training Center. Walang pinalampas na sandali at agad na tinanggal sa pwesto si Colonel Mongao habang isinasagawa ang imbestigasyon. Ang mabilis na aksyon na ito ay nagpapakita kung gaano kaseryoso ang militar sa pagpapanatili ng kaayusan at pagkakaisa sa kanilang hanay. Hindi nila pwedeng hayaan na ang isang opisyal, gaano man kagaling o katagal sa serbisyo, ay maghasik ng pagdududa o pagkakawatak-watak. Ang disiplina ang pundasyon ng sandatahang lakas, at kapag ito ay natibag, ang buong istruktura ay maaring gumuho. Ito ang mensaheng nais iparating ng pamunuan sa kanilang mabilis na desisyon.
Ngunit nasaan na nga ba si Colonel Mongao ngayon matapos ang kanyang viral post? Ayon sa mga huling ulat, boluntaryo nang sumuko o nag-“turn in” si Colonel Mongao sa mga otoridad. Ito ay matapos ang ilang araw na hindi pagpapakita at ang napabalitang “New Year’s break” niya. Sa kanyang pagsuko, inamin niya na siya nga ang may-akda ng nasabing post. Isang nakakaawang detalye ang lumabas—ayon sa kanya, tatlong araw na siyang walang tulog. Maaring ito ay senyales ng matinding stress, pressure, o mental anguish na nagtulak sa kanya sa ganoong desisyon. Sa ngayon, siya ay sumasailalim sa mandatory medical check-up at binibigyan ng pagkakataong makapagpahinga bago harapin ang pormal na imbestigasyon.
Ang kanyang ginawa ay may mabigat na kapalit. Sa ilalim ng military law, partikular na sa Article of War 63, ang pagpapakita ng kawalang-galang o paggamit ng masasamang salita laban sa Pangulo ay may karampatang parusa. Dagdag pa rito ang Article 64 na tumatalakay sa disrespect towards a superior officer. Hindi ito gaya ng sa mga sibilyan na malayang nakakapagpahayag ng saloobin sa Facebook. Kapag ikaw ay nagsusuot ng uniporme, isinusuko mo ang ilang bahagi ng iyong kalayaan para sa mas mataas na layunin ng serbisyo. Ang paglabag dito ay maaring magresulta sa court martial, at ang pinakamasakit sa lahat—ang dismissal from service.
Isipin niyo na lang ang ilang taong binuno niya sa serbisyo. Ang mga sakripisyo sa gitna ng labanan, ang mga pagkakataong nalayo siya sa pamilya, at ang hirap ng training na kanyang pinagdaanan. Lahat ng iyon ay maaring mawala sa isang iglap dahil sa isang Facebook post. Ang kanyang retirement benefits, pensyon, at iba pang pribilehiyo na inaasahan sana niya para sa kanyang pagtanda ay nanganganib na ma-forfeit. Ito ang trahedya sa likod ng iskandalong ito. Isang desisyon na ginawa marahil dala ng emosyon o bugso ng damdamin, ngunit panghabambuhay na ang magiging epekto sa kanya at sa kanyang pamilya.
May mga nagkukumpara sa insidenteng ito sa tanyag na Oakwood Mutiny noong 2003, kung saan nag-aklas ang grupo ng mga sundalo laban sa noo’y Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo. Ngunit nilinaw ng mga eksperto at vlogger na magkaiba ang sitwasyon. Ang Oakwood ay isang planadong pagkilos ng marami, samantalang ito ay tila hiwalay na aksyon ng isang indibidwal. Gayunpaman, ang takot ng marami ay baka magsilbi itong mitsa o inspirasyon para sa iba pang may tinatagong hinanakit. Kaya naman ganoon na lamang kahigpit ang paghawak ng AFP sa kasong ito. Gusto nilang tiyakin na hindi ito kakalat at mananatiling isolated case lamang.
Dito pumapasok ang anggulo ng politika. Marami sa mga netizens at political observers ang naglalagay ng label na “DDS” o supporter ng dating administrasyon kay Colonel Mongao. Ang terminong “DDS” ay madalas ikabit sa mga taong matindi ang suporta sa dating Pangulong Duterte at madalas ay kritikal sa kasalukuyang administrasyon. Ang paggamit niya ng linyang “the President has lost moral ascendancy” ay tunog pulitikal at tila nanggagaling sa isang malalim na hugot na karaniwang naririnig sa oposisyon o sa mga kritiko. Dahil dito, hindi maiwasan na mahaluan ng kulay pulitika ang kanyang naging aksyon, sa halip na tingnan lamang ito bilang isyu ng disiplina.
Ang social media ay naging larangan ng debate tungkol sa isyung ito. May mga nagsasabing “padalos-dalos” ang mga ganitong desisyon na karaniwang tatak umano ng mga panatikong supporter. Ang iba naman ay nanghihinayang sa nasayang na karera. Sabi nga ng vlogger na tumalakay sa isyu, sayang ang benefits. Sa hirap ng buhay ngayon, ang mawalan ng pensyon ay napakalaking kawalan. Ito ang nagpapaalala sa atin na sa bawat click at post natin sa social media, may kaakibat na responsibilidad, lalo na kung tayo ay may pinanghahawakang posisyon sa gobyerno o lipunan.
Hindi rin natin maiaalis ang posibilidad na baka may pinagdadaanan si Colonel Mongao na hindi natin alam. Ang sabi sa ulat, tatlong araw siyang walang tulog. Maaring dulot ito ng matinding pag-iisip bago niya gawin ang post, o di kaya ay epekto na ng kanyang ginawa. Ang mental health ng ating mga sundalo ay isang seryosong usapin din. Sa kabila ng kanilang tapang at tikas, tao pa rin sila na napapagod, nalilito, at nagkakamali. Ang imbestigasyon ay inaasahang titingin hindi lang sa ginawa niya kundi pati na rin sa “why” – ano ang nag-trigger sa kanya para gawin ito sa ganitong paraan?
Sa ngayon, habang siya ay nasa ilalim ng kustodiya at nagpapahinga, ang publiko ay patuloy na nagbabantay. Ano ang magiging hatol sa kanya? Magiging mahigpit ba ang AFP para magbigay ng halimbawa, o magkakaroon ba ng humanitarian consideration dahil sa kanyang pagsuko at kooperasyon? Ang kasong ito ay magiging landmark case sa panahon ng social media, kung saan ang linya sa pagitan ng personal na opinyon at propesyonal na responsibilidad ay madalas lumalabo. Ito ay paalala sa lahat ng nasa serbisyo na ang uniporme ay hindi lang damit, kundi simbolo ng disiplina na dapat pangalagaan 24/7, online man o offline.
Ang buong pangyayaring ito ay nag-iwan ng isang mabigat na leksyon. Ang politika ay sadyang madumi at minsan, ang mga inosente o nadadalang emosyon ang nagiging biktima. Gaya ng sabi sa video, ang mga politiko ay nagpapalit-palit lang ng alyansa, pero ang sundalo ay dapat manatiling tapat sa Konstitusyon. Kapag inuna ang politikal na paniniwala kaysa sa tungkulin, sigurado ang kapahamakan. Si Colonel Mongao ay maaring maging simbolo ng isang sundalong nanindigan para sa kanyang paniniwala, o isang babala para sa iba na huwag sayangin ang karera para sa pulitika.
Reaksyon ng mga Netizens:
Bumuhos ang sari-saring reaksyon mula sa mga Pilipino online. Narito ang ilan sa mga mainit na komento:
“Sayang naman sir! Ang tagal mong nagserbisyo tapos sa huli matatapon lang dahil sa politika. Sana inisip mo muna ang pamilya mo at ang retirement mo. Ang mga politiko, okay lang yan sila, ikaw ang kawawa.”
“Bilib ako sa tapang niya pero mali ang paraan. Bilang sundalo, may code kayo na sinusunod. Kung ayaw mo na, sana nag-resign ka na lang nang maayos bago ka nag-ingay. Ngayon, court martial ang aabutin mo.”
“Hala, baka naman may deeper reason? Baka stress o depression? 3 days walang tulog? Dapat i-check din ang mental health niya bago husgahan. Tao lang din naman ang mga sundalo.”
“Yan ang napapala ng pagiging panatiko. Masyadong naniwala sa mga fake news at propaganda kaya pati career sinira. Leksyon yan sa lahat na wag magpadala sa emosyon sa social media.”
Sa huli, ang kwento ni Colonel Mongao ay isang malungkot na kabanata sa ating kasaysayan. Ito ay kwento ng isang taong marahil ay nagmahal sa bayan sa paraang akala niya ay tama, ngunit naligaw ng landas dahil sa dikta ng damdamin at pulitika. Tayo bilang mga mamamayan, ano ang tingin niyo? Tama ba na parusahan siya nang mabigat para magtanda ang iba, o dapat ba siyang bigyan ng awa dahil sa kanyang pagsuko? Ang bawat isa sa atin ay may opinyon, pero sa huli, ang batas militar ang magpapasya. Kayo mga ka-Sangkay, anong masasabi niyo dito? I-comment ang inyong saloobin sa ibaba at pag-usapan natin ito nang may respeto. Huwag kalimutang i-share ang post na ito para updated ang lahat!
