Sa mundo ng pulitika sa Pilipinas, hindi na bago ang mga drama, bangayan, at mga pasabog na balita. Ngunit sa pagkakataong ito, tila hindi na lamang simpleng parinan o away-pulitika ang nasasaksihan natin. Ito ay isang seryosong laro ng chess kung saan ang dating “matapang” na heneral at ngayo’y Senador na si Ronald “Bato” dela Rosa ay tila na-checkmate na sa sarili niyang laro. Ang usap-usapan tungkol sa International Criminal Court (ICC) warrant ay hindi na lamang basta bulung-bulungan sa tabi-tabi, dahil isang respetadong global columnist ang nagpatunay na nakita niya mismo ang dokumento—ang papel na posibleng maging tiket ni Bato papunta sa rehas, o dahilan para tuluyan siyang mawala sa Senado.
Ang Paglabas ng Katotohanan: Warrant, Nakita Na!
Sa loob ng mahabang panahon, naging palaisipan sa taong-bayan kung totoo nga ba ang “arrest warrant” na inilabas ng ICC laban sa mga arkitekto ng madugong War on Drugs ng nakaraang administrasyon. Maraming espekulasyon, maraming tanggi, at maraming “fake news” ang kumalat. Subalit, sa isang matinding rebelasyon na yumanig sa social media at political circles, binasag ni Richard Heydarian, isang kilalang global columnist at political analyst, ang katahimikan.
Sa isang panayam, diretsahang tinanong si Heydarian tungkol sa chismis na nakita niya umano ang warrant. Hindi siya nagpaligoy-ligoy. Ayon sa kanya, maliban na lamang kung nagsisinungaling ang kanyang mga mata o kailangan na niyang magpasalamin, kumpirmado niyang nakita ang dokumento.
“I did not only see the address, I saw the logo. So the signature, everything that suggests to me that indeed, kung nakita natin is a legit document suggesting that indeed Senator Bato could be next in line,” pahayag ni Heydarian.
Isipin ninyo ito ng mabuti: Hindi lang basta papel ang kanyang nakita. Detalyado niyang inilarawan ang mga elementong nagpapatunay na lehitimo ito—ang logo ng ICC, ang mga pirma ng mga opisyal, ang mga headlines, at maging ang litrato. Pati ang address ni Bato ay nandoon. Ito ang “smoking gun” na matagal nang hinihintay ng mga biktima ng EJK (Extrajudicial Killings). Kung totoo ang sinasabi ni Heydarian, hindi na ito usapin ng “kung” aarestuhin si Bato, kundi “kailan” at “paano.”
Ang rebelasyong ito ay nagbibigay linaw kung bakit tila balisa at hindi mapakali ang kampo ng mga Duterte at ang kanilang mga kaalyado. Sinasabing ang petsa ng warrant ay hindi nalalayo sa kasalukuyan, na tumutugma sa timeline na binabanggit ng mga sources sa loob at labas ng bansa. Ang kumpirmasyong ito mula sa isang credible source ay naglalagay ng matinding pressure hindi lang kay Bato, kundi pati na rin sa administrasyong Marcos kung paano nila ipapatupad o haharapin ang international mandate na ito.
Ang “Missing in Action” na Senador
Habang umiinit ang usapin tungkol sa warrant, kapansin-pansin naman ang pagkawala sa eksena ni Senator Bato dela Rosa. Saktong isang buwan na mula nang magbalik ang sesyon ng Senado, ngunit anino ni Bato ay hindi mahagilap sa plenaryo. Nasaan na ang matapang na heneral na noo’y nagsasabing “Bring it on”?
Ayon sa mga ulat, at kinumpirma mismo ni DILG Secretary Jonvic Remulla, si Bato ay nagtatago at palipat-lipat ng matutuluyan. Sinusubaybayan umano ng intelligence community ang galaw ng senador at natuklasan nilang sa loob lamang ng tatlong linggo ay lumipat ito sa anim na magkakaibang bahay. Iba-ibang sasakyan din ang ginagamit para lituhin ang mga otoridad.
Ang tanong ng bayan: Kung walang warrant at kung walang dapat ikatakot, bakit kailangang magtago? Bakit kailangang magpalipat-lipat ng bahay na parang isang pugante? Ang ganitong ikinikilos ay lalo lamang nagpapatibay sa hinala ng publiko na totoo ang banta ng ICC at takot na takot ang senador na harapin ang hustisya. Ang kanyang pagiging “Missing in Action” (MIA) sa Senado ay hindi lamang simpleng pag-absent; ito ay isang malinaw na indikasyon ng panic.
Ang “Genius Move” ni Trillanes: Ang Bitag sa Senado
Dito pumapasok ang estratehiya ng matagal nang kritiko ni Bato at ng mga Duterte—si dating Senador Antonio Trillanes IV. Kilala si Trillanes sa kanyang pagiging metikuloso at strategic mag-isip, at sa pagkakataong ito, tila naisahan niya ang kampo ng mga Duterte.
Naglatag si Trillanes ng isang “ultimatum” o bitag na siguradong magpapalubha sa sitwasyon ni Bato. Ayon kay Trillanes, kung magpapatuloy ang hindi pagpasok ni Bato sa Senado hanggang sa pagtatapos ng regular session ngayong Hunyo at hindi pa rin siya magpapakita sa Hulyo, maghahain siya ng “ethics case” para sa expulsion o pagpapatalsik kay Dela Rosa bilang senador.
Ang basehan? “Dereliction of Duty” o pagpapabaya sa tungkulin. Ang mandato ng isang senador ay maglingkod sa bayan, dumalo sa mga sesyon, at gumawa ng batas. Kung ang isang senador ay nagtatago at hindi ginagawa ang kanyang trabaho dahil lamang sa takot sa isang warrant na pilit nilang itinatanggi, ito ay malinaw na paglabag sa sinumpaang tungkulin.
“Ah ‘yan ang mandato niya, ‘pag hindi niya ginawa ‘yan, ah meron siyang dereliction of duty ika nga kaya pwede siyang ma-expel. Ganun lang po ‘yan,” paliwanag ni Trillanes.
Ito ay maituturing na isang “genius move” dahil inilalagay nito si Bato sa isang “lose-lose situation.” Wala siyang kawala.
Ang Matinding Dilemma: Expulsion o Kulong?
Suriin natin ang sitwasyon kung saan naiipit ngayon si Bato dela Rosa. Dalawa lang ang kanyang pagpipilian, at parehong hindi maganda ang kahihinatnan para sa kanya:
Lumabas at Pumasok sa Senado: Kung pipiliin ni Bato na pumasok sa Senado para maiwasan ang ethics case at expulsion, mapipilitan siyang lumabas sa kanyang pinagtataguan. Sa sandaling lumabas siya, magiging madali para sa mga otoridad (o sa ICC kung makikipagtulungan ang gobyerno) na isilbi ang warrant of arrest. Ang Senado ay maaaring magbigay ng immunity sa mga diskusyon sa loob ng plenaryo, ngunit hindi ito proteksyon laban sa mga international crimes against humanity. Ang paglitaw niya ay paglapit niya sa posibleng pag-aresto.
Manatiling Nagtatago: Kung pipiliin naman niyang magtago para umiwas sa ICC, tuluyan siyang aakusahan ng dereliction of duty. Ito ang magiging basehan ni Trillanes at ng Ethics Committee para tanggalan siya ng posisyon. Kapag natanggal siya bilang senador, mawawala ang anumang natitirang impluwensya at proteksyon na mayroon siya bilang isang opisyal ng gobyerno. Magiging ordinaryong mamamayan na lang siya na may warrant of arrest, at mas magiging madali siyang hulihin.
Kahit saang anggulo tignan, korner na si Bato. Ang dating heneral na nagpapatupad ng “Oplan Tokhang” ay siya ngayong tinutuktok ng sarili niyang multo.
Ang Posibleng Paglaglag kay Duterte
Sa gitna ng kaguluhang ito, may isang tanong na bumabagabag sa isipan ng marami: Mapipilitan ba si Bato na ilaglag si dating Pangulong Rodrigo Duterte?
Alam ng lahat na si Bato ang naging “poster boy” ng madugong kampanya kontra droga. Siya ang sumunod sa utos. Siya ang nagpatupad. Ngunit sa huli, siya rin ang unang nakasalang sa firing line ng ICC. Kung mahuhuli si Bato at mahaharap sa paglilitis sa The Hague, mananatili kaya ang kanyang katapatan kay Duterte? O pipiliin niyang iligtas ang kanyang sarili sa pamamagitan ng pag-amin na siya ay sumusunod lamang sa utos ng nakakataas?
Ayon kay Trillanes, ang payo niya kay Bato ay simple lang: “Mag-surrender na siya at samahan na lang niya si Digong doon sa The Hague kasi sila naman talagang dalawa ‘yung magkasabwat kaya namamatay ‘yung libo-libong mga Pilipino.”
May punto ang mga obserbasyon na kung talagang walang warrant at gawa-gawa lang ito ng mga kritiko, bakit hindi ito harapin ni Bato nang taas-noo? Ang kanyang pagtatago ay tila isang “admission of guilt” o pag-amin ng kasalanan. Ang takot na nararamdaman niya ngayon ay repleksyon ng takot na naramdaman ng libo-libong pamilya ng mga biktima ng EJK noong panahon ng kanilang kapangyarihan.
Hustisya na nga ba ang Lumalapit?
Para sa mga biktima ng War on Drugs, ang mga kaganapang ito ay senyales na gumugulong ang hustisya, bagamat mabagal. Ang nakita ni Richard Heydarian na warrant ay simbolo ng pag-asa na walang sinuman ang nasa itaas ng batas—kahit senador ka pa, kahit dating heneral, o kahit dating pangulo.
Ang hakbang ni Trillanes ay nagpapakita rin na ang mga institusyon sa Pilipinas, gaya ng Senado, ay may mekanismo para linisin ang kanilang hanay. Hindi maaaring gawing taguan ng mga pugante ang mataas na kapulungan ng bansa. Ang taong-bayan ay nagpapasahod sa mga senador para magtrabaho, hindi para maglaro ng tago-taguan.
Sa mga susunod na araw at buwan, asahan natin ang mas matitinding kaganapan. Mahahuli ba si Bato? Matutuloy ba ang ethics case? At aamin ba ang gobyerno na hawak na nila ang impormasyon tungkol sa warrant?
Isa lang ang sigurado: Tapos na ang maliligayang araw ng paghahari-harian at pagbabalewala sa karapatang pantao. Ang batas, na minsan nilang binaluktot at ginamit laban sa mahihirap, ay siya ngayong humahabol sa kanila. Ang “Bato” na akala ng marami ay matigas at hindi matitinag, ay unti-unti nang nadudurog sa ilalim ng bigat ng katotohanan at hustisya.
Abangan ang susunod na kabanata sa seryeng ito ng totoong buhay, kung saan ang bida ay nagiging kontrabida, at ang hustisya ang siyang tunay na nagwawagi.
