Mga Kabayan, aminin natin, sino ba naman sa atin ang hindi mahilig sa itlog? Ito na yata ang pambansang “savior” ng bawat pamilyang Pilipino tuwing gipit sa budget o kaya naman ay nagmamadali sa umaga. Mapa-almusal man na may kasamang sinangag (Silog meals), tanghalian na torta, o hapunan na may sabaw, laging bida ang itlog. Bukod sa napakamura na, napakadali pang lutuin, at siksik pa sa sustansya. Sabi nga ng mga eksperto, “superfood” ito dahil sa dami ng vitamins at nutrients na taglay nito.
Pero, paano kung ang inaakala nating nagbibigay-lakas at lusog ay siya pa lang magiging sanhi ng matinding karamdaman o, sa kasamaang-palad, ay kamatayan?
Nitong mga nakaraang araw, muling umingay ang mga usapin tungkol sa tamang paghawak at pagkonsumo ng itlog matapos maibalita ang ilang nakakapanlulumong insidente na may kinalaman dito. Hindi ito pananakot, kundi isang seryosong paalala para sa kaligtasan ng bawat isa sa atin.
Ang Trahedya ni Nanay Belen: Ang Halaga ng Basag na Itlog
Kilalanin natin ang kwento ng isang ina na tatawagin na lang natin sa pangalang “Nanay Belen.” Tulad ng maraming nanay na Pilipino, likas na ma-abilidad at masinop si Nanay Belen. Sa panahon ngayon na nagtataasan ang presyo ng bilihin, bawat piso ay mahalaga.
Isang araw, habang namamalengke, nakita niya ang mga itinitindang “basag na itlog” o yung mga tinatawag na “crack eggs.” Alam naman natin sa palengke, kapag may lamat o basag na ang itlog, ibinibigay ito ng tindera sa mas murang halaga para lang mabawi ang puhunan at hindi masayang. Dahil sa kagustuhang makatipid, bumili si Nanay Belen nito. Ang katwiran ng marami sa atin: “Sayang naman, lulutuin din naman ‘yan.”
Pag-uwi sa bahay, hindi niya agad niluto ang mga itlog, at hindi rin inilagay sa refrigerator. Hinayaan lang itong naka-imbak sa kusina. Lumipas ang ilang oras bago niya naisipang lutuin ito. At matapos lutuin, hindi pa rin agad kinain. Lumipas pa muli ang oras bago niya ito kinonsumo.
Ilang sandali matapos kumain, nagsimula nang sumama ang pakiramdam ni Nanay Belen. Nakaramdam siya ng matinding sakit ng tiyan at nagsusuka. Agad siyang isinugod sa ospital. Ang diagnosis ng mga doktor: Food Poisoning.
Pero hindi lang simpleng sakit ng tiyan ang tumama sa kanya. Dahil sa tindi ng impeksyon mula sa kinain niyang kontaminadong itlog, nagkaroon siya ng “Sepsis.” Ito ay isang kondisyon kung saan kumalat na ang lason o bacteria sa dugo ng tao, na nagiging sanhi ng pagpalya ng mga organo. Sa kasamaang palad, binawian ng buhay si Nanay Belen. Ang dahilan ng kanyang maagang pagpanaw ay nagsimula lamang sa simpleng kagustuhang makatipid sa basag na itlog.
Ang Babala ng Department of Health (DOH)
Ang kwento ni Nanay Belen ay hindi isolated case. Mariing nagbabala ang Department of Health (DOH) sa publiko tungkol sa panganib ng pagbili at pagkain ng mga itlog na may lamat o basag na.
Bakit nga ba delikado? Ang balat ng itlog o eggshell ang nagsisilbing proteksyon nito laban sa mga dumi at bacteria. Kapag nagkaroon ito ng crack, nagbubukas ito ng pinto para pasukin ng mga mapanganib na bacteria gaya ng Salmonella at Staphylococcus aureus (Staph).
Kapag ang bacteria na ito ay nakapasok, mabilis itong dumarami lalo na kung nasa room temperature lang ang itlog. At ang mas nakakatakot, ang toxins na inilalabas ng bacteria na ito (lalo na ang Staph) ay “heat resistant.” Ibig sabihin, kahit lutuin mo pa ang itlog, maaaring mamatay ang bacteria pero mananatili ang lason o toxin na iniwan nito. Ito ang dahilan kung bakit na-food poison pa rin si Nanay Belen kahit niluto naman niya ang itlog.
Kaya mga mommies at daddies, isipin natin nang maigi: sulit ba ang matitipid nating ilang piso kumpara sa gastos sa ospital at panganib sa buhay ng ating pamilya?
Ang Pustahan sa India: Kamatayan sa Ika-42 na Itlog
Kung sa Pilipinas ay food safety ang isyu, sa India naman ay isang kakaibang trahedya ang nangyari na may kinalaman sa “Overeating” ng itlog.
Noong 2019, isang 42-anyos na lalaki na kinilalang si “Hash” ang napasubo sa isang pustahan kasama ang kanyang kaibigan sa palengke. Dahil sa isang pagtatalo, nagkaroon sila ng hamon: Kung sino ang makakaubos ng 50 pirasong hilaw na itlog ay mananalo ng 2,000 Indian Rupee (humigit-kumulang Php 1,400).
Tinanggap ni Hash ang hamon. Nagsimula siyang kumain ng sunod-sunod na hilaw na itlog. Isa, dalawa, sampu… hanggang sa umabot siya sa ika-41 na itlog. Malapit na sana niyang matapos ang hamon. Pero pagsubo niya sa ika-42 na itlog, bigla siyang nawalan ng malay at bumagsak.
Agad siyang dinala sa ospital, ngunit idineklara siyang dead on arrival. Ayon sa mga doktor, namatay siya dahil sa komplikasyon mula sa “Overeating.”
Ang ating tiyan ay may limitasyon lamang. Ayon sa pag-aaral, kaya lang nitong maglaman ng hanggang 4 na litro ng pagkain. Ang biglaang pagpasok ng sobrang daming pagkain (lalo na ang hilaw na itlog na mataas sa protina at cholesterol) ay nagdulot ng matinding stress sa kanyang internal organs. Maaaring nagdulot ito ng electrolyte imbalance, cardiac arrest, o di kaya ay aspiration (pagkabilaukan). Isipin niyo, kapalit ng Php 1,400, nawala ang kanyang buhay.
Ang Mass Poisoning sa Ere: Ang 1975 Airline Incident
Hindi lang sa bahay o sa palengke nangyayari ang mga sakuna dulot ng itlog. Sa kasaysayan, naitala ang isang malawakang food poisoning incident noong 1975 na kinasangkutan ng 197 na pasahero sa isang eroplano mula Japan patungong Paris via Copenhagen.
Ang mga pasahero ay empleyado ng Coca-Cola Japan na nanalo ng trip to Paris. Masaya sana ang bakasyon, pero naging bangungot ito nang ihain ang almusal: Ham Omelet.
Tatlumpung minuto bago mag-landing sa Denmark, nagsimulang magsuka, sumakit ang tiyan, at magkaroon ng diarrhea ang mahigit 150 pasahero. Nagkagulo sa loob ng eroplano dahil kulang ang banyo para sa dami ng mga nagkasakit. Mabuti na lang at hindi kumain ng omelet ang piloto kaya ligtas niyang naibaba ang eroplano.
Sa imbestigasyon, natuklasan na ang omelet ay kontaminado ng Staphylococcus aureus. Isa sa mga cook na naghanda nito ay may sugat sa daliri na infected ng bacteria. Bukod dito, hindi naitago sa tamang temperatura ang mga omelet bago initin at ihain. Bagamat gumaling ang mga pasahero, naging trahedya naman ito para sa Catering Manager ng Japan Airlines na si Kenji. Dahil sa tindi ng kahihiyan at guilt na naramdaman niya bilang responsable sa insidente, kinitil niya ang kanyang sariling buhay.
Isang malungkot na paalala na ang kalinisan sa paghahanda ng pagkain, lalo na ng itlog, ay usapin ng buhay at kamatayan.
Paano Maiiwasan ang Panganib?
Huwag tayong matakot kumain ng itlog. Ito ay masustansya at kailangan ng ating katawan. Ang kailangan lang natin ay disiplina at tamang kaalaman. Narito ang ilang tips para iwas-disgrasya:
Huwag bumili ng basag: Iwasan ang mga “crack eggs” sa palengke. Kahit mura, hindi mo alam kung anong bacteria na ang nakapasok sa loob niyan.
Hugas-kamay: Ugaliing maghugas ng kamay gamit ang sabon at tubig bago at pagkatapos humawak ng hilaw na itlog.
Lutuin nang maigi: Siguraduhing luto ang puti at pula ng itlog. Ang pagkain ng malasado ay may risk pa rin ng Salmonella.
Ihiwalay ang hilaw sa luto: Huwag ipaghalo ang lalagyan ng hilaw na itlog, karne, at mga gulay na kakainin nang hilaw para maiwasan ang cross-contamination.
Proper Storage: Ilagay agad sa refrigerator ang itlog. Kung naluto na, huwag hayaang nakatiwangwang sa room temperature nang matagal na panahon (gaya ng nangyari kay Nanay Belen).
Know your limits: Huwag sumabak sa mga eating challenges na hindi kaya ng katawan. Ang sobrang pagkain ay nakamamatay.
Mag-ingat kung may sakit: Kung ikaw ay may diabetes o sakit sa puso, limitahan ang pagkain ng itlog ayon sa payo ng doktor.
Konklusyon
Mga Kabayan, ang kalusugan ay kayamanan. Sa simpleng desisyon natin sa araw-araw—mula sa pagbili sa palengke hanggang sa paghahanda sa kusina—nakasalalay ang buhay ng ating pamilya. Sana ay magsilbing aral ang kwento ni Nanay Belen, ni Hash, at ng mga pasahero sa Japan Airlines.
Hindi masama ang magtipid, pero huwag nating tipirin ang ating kaligtasan. Mas mainam nang gumastos ng konti para sa buong at malinis na itlog, kaysa gumastos ng libo-libo sa ospital o mawalan ng mahal sa buhay.
Maging wais, maging ligtas. I-share ang artikulong ito para malaman din ng iba ang panganib na dala ng maling pagkonsumo ng paborito nating itlog.
