Sa gitna ng mainit na pulitika sa Pilipinas, muling umugong ang pangalan ni dating Governor Chavit Singson. Ngunit sa pagkakataong ito, hindi dahil sa kaniyang mga negosyo o karaniwang pahayag, kundi dahil sa isang seryosong usapin na maaaring magdala sa kaniya sa likod ng rehas. Ang sentro ng kontrobersya: ang kaniyang mga naging pahayag na tila nanghihikayat ng pag-aaklas laban sa kasalukuyang administrasyon ni Pangulong Bongbong Marcos. Ang tanong ng marami, ito na ba ang katapusan ng kaniyang pag-iingay?
Ang Isyu ng Inciting to Sedition
Ayon sa naging talakayan ng mga eksperto, kabilang na ang pananaw ni Usec. Claire Castro, isang abogado, ang mga kilos at pananalita ni Singson ay hindi maituturing na simpleng pagpapahayag lamang ng damdamin. Ang partikular na punto na binibigyang-diin ay ang umano’y panghihikayat nito sa mga sundalo o sa Armed Forces of the Philippines (AFP) na bawiin ang suporta sa Pangulo.
Sa mata ng batas, ang ganitong klaseng panawagan ay maaaring pumasok sa depinisyon ng “Inciting to Sedition.” Ito ay isang mabigat na krimen na naglalayong guluhin ang kaayusan ng gobyerno at maghasik ng pagdududa sa katatagan ng pamahalaan. Ayon kay Usec. Castro, kapag ang isang tao ay nang-engganyo na pabagsakin ang Pangulo o patalsikin ito sa pwesto sa pamamagitan ng pwersa o iligal na paraan, “Inciting to Sedition po ‘yan.”
Malinaw ang paninindigan ng batas: ang kalayaan sa pamamahayag ay may hangganan, lalo na kung ito ay naglalayong wasakin ang institusyon at magdulot ng kaguluhan sa bansa. Ang ganitong mga hakbang ay hindi lamang banta sa administrasyon, kundi banta rin sa kapayapaan na tinatamasa ng ordinaryong mamamayan.
Ang Aral Mula sa Nakaraan: Ang Kaso ng mga Heneral
Upang mas maintindihan ang bigat ng sitwasyon, inihalintulad ang kaso ni Singson sa nangyari sa isang dating heneral (tinukoy sa mga ulat bilang Heneral Pois o katulad na personalidad sa mga nakaraang insidente ng destabilisasyon). Kung maaalala, may mga pagkakataon na noon kung saan ang ilang personalidad ay nanawagan din sa mga sundalo na mag-aklas.
Ang resulta? Sila ay dinampot, kinasuhan, at ikinulong. Noong una, matapang ang kanilang mga pahayag sa mga rally at social media, ngunit noong sila ay hinuli na, biglang nagbago ang ihip ng hangin. Ayon sa mga obserbasyon, madalas na itinatanggi ng mga ito ang kanilang ginawa kapag nasa harap na ng husgado, na kesyo gusto lang nilang managot ang mga corrupt at hindi naman talaga sila nanghihikayat ng gulo.
Ngunit ang ebidensya ay madalas na nasa kanilang mga sariling bibig. Ang pagsigaw sa kalsada na “Mag-withdraw ng support ang Armed Forces” ay isang direktang hamon sa chain of command. Ito ang eksaktong ginagawa umano ni Chavit Singson ngayon. Kung ang mga heneral noon ay hindi nakalusot sa batas, paano pa kaya ang isang sibilyan na pulitiko na gumagawa ng parehong ingay?
Ang Hamon ng Debate at ang Sagot ng Palasyo
Bukod sa banta ng pag-aaklas, isa pang anggulo ang paghamon ni Singson ng debate sa Pangulo. Para sa maraming tagamasid, ito ay isang katawa-tawang hakbang. “Sino ba si Chavit Singson na papatulan ng isang Presidente ng Republika ng Pilipinas?” ito ang tanong ng nakararami.
Ang debate ay hindi solusyon sa korapsyon o problema sa baha. Ang kailangan ng taumbayan ay aksyon, hindi palabas. Ipinagtanggol naman ng mga taga-suporta ng administrasyon ang Pangulo, na nagsabing abala ito sa pagtatrabaho at walang panahon para sa mga ganitong “publicity stunts.” Mula sa pag-aaral ng budget hanggang sa pagtugon sa mga kalamidad, walang bakasyon ang Pangulo, kaya’t ang pag-aaksaya ng oras sa pakikipag-debate sa isang kritiko ay hindi praktikal.
Kung talagang seryoso ang kampo ni Singson sa pagsugpo ng korapsyon, sana raw ay noon pa sila nag-ingay noong mga nakaraang administrasyon kung saan talamak din ang mga isyu. Ang biglaang paglitaw ng kanilang “concern” ngayon ay tinitignan ng marami bilang politikal na motibo lamang.
Ang “One Time Big Time” Rally na Nilalangaw?
Isa sa mga pinaka-inaabangang plano ni Singson ay ang tinatawag niyang “One Time Big Time” rally. Ito raw ay ang malawakang pagkilos para ipakita ang pwersa ng kaniyang mga taga-suporta. Ngunit, ayon sa mga ulat at obserbasyon sa social media, tila hindi ito papatok sa masa.
Napapansin na ang mga kilos-protesta ng grupong ito (na madalas iniuugnay sa mga DDS o diehard supporters ng nakaraang administrasyon) ay madalas na “nilalangaw” o kakaunti ang dumadalo. Wala na ang dating init at suporta ng tao.
May isang nakakatawang kwento pa na kumalat kung saan ang ilang taga-suporta ay nagtangkang i-chat si US President-elect Donald Trump upang humingi ng pondo para sa kanilang rally at pagkain. Bagama’t nakakatawa isipin na papansinin sila ng isang banyagang lider, ipinapakita nito ang tila kawalan ng organisasyon at desperasyon ng grupo na makahakot ng tao. Ang ganitong klase ng pagkilos ay nagmumukhang sirkero sa paningin ng publiko sa halip na isang lehitimong kilusan.
Ang Papel ng DOJ: Kusa bang Kikilos?
Ang pinakamalaking tanong ngayon ay kung aaksyon ba ang Department of Justice (DOJ). Ayon kay Usec. Castro, may kapangyarihan ang DOJ na mag-imbestiga motu proprio o nang kusa, kahit walang pormal na nagsasampa ng reklamo, lalo na kung ang isyu ay may kinalaman sa seguridad ng estado at pambubuyo ng sedisyon.
Kung magdesisyon ang DOJ na silipin ang mga pahayag ni Singson, maaaring magkaroon ng seryosong legal na laban. Hindi na ito usapin ng pulitika kundi usapin ng pananagutan sa batas. Ang “inciting to sedition” ay hindi biro, at kapag lumabas ang warrant of arrest, wala nang magagawa ang mga palusot.
Kadalasan, kapag naiipit na sa kaso, ang linyahan ng mga kritiko ay “ginigipit” sila ng gobyerno. Ito ay isang gasgas na na palusot. Ang totoo, kapag nilabag mo ang batas, lalo na ang mga batas na nagpo-protekta sa demokrasya at kaayusan, kailangan mong harapin ang konsekwensya.
Konklusyon: Ang Hangganan ng Pagpuna
Sa huli, mahalagang malaman ng bawat Pilipino na ang pagpuna sa gobyerno ay karapatan, ngunit ang pagpapabagsak dito gamit ang dahas o iligal na utos sa militar ay isang krimen. Ang Pilipinas ay pagod na sa mga “coup d’etat” at mga panggugulo na nagpapabagal lamang sa ating ekonomiya.
Si Chavit Singson, sa kaniyang edad at karanasan sa pulitika, ay dapat alam ang linyang hindi dapat tawirin. Ngunit mukhang sa kagustuhang magpapansin o magkaroon ng impluwensya, tila nalagay niya ang kaniyang sarili sa alanganin. Kung matutuloy ang kaso, ito ay magsisilbing paalala sa lahat: Walang sinuman ang mas mataas sa batas, maging ikaw man ay dating gobernador o mayaman na negosyante. Ang taumbayan ay nagmamasid, at sa pagkakataong ito, mukhang mas gusto nila ng tahimik at maunlad na bansa kaysa sa magulong rali na walang patutunguhan.
