Sa gitna ng malamig na reyalidad sa The Hague, Netherlands, isang mainit na usapin ang gumugulantang sa buong mundo—ang tila “gantihan” ng mga makapangyarihang nasyon laban sa International Criminal Court (ICC). Sa Pilipinas, hindi pa rin humuhupa ang galit at pag-aalala para kay dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte (PRRD), na kasalukuyang nakapiit sa ICC detention facility. Ngunit sa likod ng mga rehas, isang bagong istratehiya ang namumuo, at isang matinding babala mula sa Russia ang nagbibigay ng bagong direksyon sa usaping ito.
Ayon kay dating Presidential Spokesperson Atty. Harry Roque, ang ICC ay kasalukuyang nasa gitna ng isang legal at seguridad na krisis. Sa kanyang pagsusuri, ang Russia—na hindi kailanman naging miyembro ng ICC—ay nagsagawa na ng mga hakbang upang “sentensyahan in absentia” ang mga prosecutor at judges ng nasabing hukuman, kabilang si Karim Khan. Ito ay bilang tugon sa warrant of arrest na inilabas laban kay President Vladimir Putin. Ang implikasyon? Kung ang ICC ay may kakayahang maglabas ng warrant sa mga lider na hindi nila sakop, ang Russia naman ay handang “dumukot” at maglitis sa mga opisyal ng ICC sa sarili nitong mga korte.
Ang Prinsipyo ng “Kidnapping” sa International Law
Ginamit ni Roque ang mga historikal na halimbawa upang ipaliwanag ang mapanganib na landas na tinatahak ng internasyonal na hustisya. Binanggit niya ang kaso ni Adolf Eichmann, na dinukot ng Mossad sa Argentina at dinala sa Israel upang litisin. Sa mga ganitong kaso, ang desisyon ng mga korte ay madalas na: “Hindi mahalaga kung paano nakuha ang akusado, ang mahalaga ay bigyan siya ng patas na paglilitis.”
Ito ang mismong argumentong ipinupukol ni Roque sa administrasyong Marcos Jr. at sa ICC kaugnay ng pagkakaaresto kay Duterte noong Marso 2025. Ayon sa mga ulat, ang pag-execute sa warrant ay ginawa sa paraang “kidnapping” umano dahil hindi ito dumaan sa lokal na hukuman at ginawa sa madaling araw upang hindi makapag-remedyo ang kampo ni Duterte sa Korte Suprema. Ang mensahe ni Roque sa ICC ay malinaw: “A taste of your own medicine.” Kung pinapayagan ng ICC ang ilegal na pagkuha sa mga lider tulad ni Duterte, wala silang moral na batayan na magreklamo kung sila naman ang dukutin ng Russia.
Ang Huling Baraha: “Fit to Stand Trial”
Sa gitna ng legal na bakbakan, ang pinakamalaking pag-asa para sa kalayaan ni PRRD ay nakasentro ngayon sa kanyang kalusugan. Ang kanyang lead counsel na si Atty. Nicholas Kaufman (sa tulong ng depensa ni Atty. Nicholas Coffman) ay aktibong isinusulong ang Medical Expert Evaluation.
Noong huling bahagi ng 2025, tinanggihan ng ICC Appeals Chamber ang hiling para sa interim release ni Duterte, sa kabila ng mga ulat na siya ay nakakaranas ng matinding panghihina ng katawan at “cognitive decline.” Gayunpaman, ang laban ay hindi pa tapos. Ngayong unang linggo ng Enero 2026, nakatakdang isumite ng depensa ang kanilang mga obserbasyon sa medical report na isinagawa ng mga eksperto na itinalaga ng korte.
Kung mapapatunayan ng mga eksperto na si Duterte ay “unfit to stand trial” dahil sa kanyang edad at lumalalang kondisyon, ang ICC ay walang ibang opsyon kundi ang palayain siya. Ito ang “miraculous event” na inaasahan ng kanyang pamilya at mga taga-suporta. Ngunit kung siya ay idineklarang “fit,” ang paglilitis para sa confirmation of charges ay magpapatuloy, na mangangailangan ng mas matinding legal na diskarte.
“International Colonial Court”: Ang Sigaw ng Soberanya
Binatikos din ni Roque ang ICC bilang isang “International Colonial Court” na nagpupumilit na manghimasok sa isang bansang may gumaganang sistema ng hustisya. Binigyang-diin niya na ang Pilipinas ay may sapat na mga mekanismo tulad ng Writ of Amparo, Habeas Data, at Habeas Corpus upang pangalagaan ang karapatang pantao. Ang pagbalewala ng ICC sa soberanya ng Pilipinas ay itinuturing na isang anyo ng modernong kolonyalismo.
Sa kabila ng mga batikos, nananatiling matatag ang kampo ni Duterte. Ibinahagi ni Atty. Coffman na si PRRD ay nasa maayos na kondisyon sa loob ng detention center sa Netherlands at mahigpit na binabantayan. Nanawagan siya para sa mapayapang suporta mula sa mga Pilipino habang hinihintay ang mga susunod na legal na hakbang.
Ang Pulitika sa Likod ng Kaso
Hindi rin naiwasang madamay ang usaping pulitika sa Pilipinas. Habang si Duterte ay nakapiit, ang kanyang anak na si Vice President Sara Duterte ay nahaharap din sa mga imbestigasyon kaugnay ng paggamit ng confidential funds. Ayon sa mga tagapagsalita, ito ay bahagi lamang ng “political noise” upang pahinain ang mga Duterte bago ang halalan sa 2028. Ang panalangin ng marami ay masaksihan ni PRRD ang pag-upo ni VP Sara bilang Pangulo, na siyang magiging huling sagot sa lahat ng panggigipit na kanilang dinaranas.
Konklusyon: Ang Hamon ng Golden Rule
Ang mensahe sa ICC ay simple: Gawin sa iba ang nais mong gawin sa iyo. Kung ang ICC ay patuloy na magiging instrumento ng panggigipit sa mga lider ng maliliit na bansa sa pamamagitan ng mga kwestyonableng aresto, dapat silang maging handa sa hagupit ng mga bansang tulad ng Russia na hindi pasisiil sa kanilang kapangyarihan.
Ang kalayaan ni Rodrigo Duterte ay hindi lamang laban ng isang tao; ito ay laban para sa soberanya ng Pilipinas at para sa katarungang hindi nabibili o nadidiktahan ng mga superpower. Habang hinihintay ang resulta ng medical evaluation ngayong linggo, ang buong bansa ay nananatiling mapagmatyag. Ang katarungan ay maaaring mabagal, ngunit sa huli, ang katotohanan ang magpapalaya sa atin.
