Sa gitna ng ingay ng mga paputok nitong nakaraang Bagong Taon, may isang mas malakas na pagsabog ang yumanig sa apat na sulok ng Senado at ngayon ay umaalingawngaw sa buong bansa. Ito ay hindi tungkol sa selebrasyon, kundi tungkol sa isang matinding akusasyon ng pagtatraydor sa tiwala ng taumbayan. Ang sentro ng kontrobersya? Ang 2025 General Appropriations Act (GAA) o ang pambansang budget, na ayon kay Senador Imee Marcos, ay minanipula, “giniling,” at binaboy hindi para sa kapakanan ng Pilipino, kundi para sa isang maitim na planong pulitikal—ang pagpapatalsik kay Vice President Sara Duterte.
Ang usaping ito ay hindi lamang basta away-pamilya sa pagitan ng magkapatid na Marcos. Ito ay tungkol sa pera ninyo, pera natin, na imbes na mapunta sa mga tulay, riles, at solusyon sa baha, ay hinihinalang gagamitin bilang bala sa isang paparating na digmaang pulitikal.
Ang “Aesthetics” na Veto: Isang Malaking Palabas?
Kamakailan, ipinagmalaki ng Malacañang ang pag-veto o pagbasura ni Pangulong Bongbong Marcos (BBM) sa ilang bahagi ng 2025 budget. Sa unang tingin, tila isang responsableng hakbang ito. Sino ba naman ang aayaw sa pagtitipid? Ang sabi ng Pangulo, tinanggal niya ang nasa P92.5 bilyon sa “Unprogrammed Appropriations” upang masiguro ang maingat na pamamahala sa pondo.
Ngunit dito pumasok ang “Manang Imee” ng Senado para basagin ang ilusyon. Ayon sa senadora, ang ginawang pag-veto ay “kadramahan lang” at “for aesthetics only.”
Bakit? Kailangan nating intindihin ang pagkakaiba ng “Unprogrammed” at “Programmed” appropriations. Ang Unprogrammed Funds ay mga pondo na standby lamang—wala pang siguradong pagkukuhaan ng pera, at magagamit lang kung may sobrang kita ang gobyerno o may uutangin. Sa madaling salita, “ghost money” pa ito. Kaya kahit i-veto ito ni BBM, wala itong masyadong epekto sa budget deficit o sa tunay na paggastos ng gobyerno dahil wala pa naman talagang pera para dito.
Ang tunay na laro, ayon kay Imee, ay nasa Programmed Appropriations—ito ang siguradong pera, ang pondo na may nakalaang cash, at ito ang hindi ginalaw ng veto. Dito umano nagtago ng “pork” at mga “generous allocations” ang mga kongresista at senador na pumirma sa Bicameral Conference Committee Report. Sa madaling sabi, tinanggal ang taba sa hangin, pero ang taba sa plato ay nanatili at dinagdagan pa.
“Binaboy” na Budget: Ang Mga Nawala
Para mas maintindihan natin kung gaano kalaki ang “binaboy” sa budget, tignan natin ang mga nawala. Hindi ito simpleng barya-barya; ito ay mga proyektong pang-imprastraktura na matagal nang inaasam ng mga Pilipino para guminhawa ang buhay.
Ayon sa datos na inilabas, isang malaking dagok ang inabot ng Foreign Assisted Projects. Mula sa orihinal na proposal na P121.5 bilyon, tinapyasan ito at naging P49.2 bilyon na lamang. Saan napunta ang nawalang P72.3 bilyon?
Ang mga apektado ay hindi biro:
Metro Manila Subway Project: Ang pangarap na subway na lulutas sana sa impyerno ng trapik sa EDSA.
North-South Commuter Railway: Ang tren na magdudugtong sa mga probinsya patungong Maynila.
DPWH Foreign Assisted Projects: Mula P70 bilyon, naging P17 bilyon na lang. Kasama dito ang mga pumping stations sa Metro Manila na panlaban sa baha, ang Pasig-Marikina Spillway, ang Bataan-Cavite Interlink Bridge, at mga tulay sa Panay, Guimaras, at Negros.
Isipin niyo ito nang mabuti: Sa bawat pagbaha na mararanasan natin sa susunod na tag-ulan, alalahanin niyo na may pondo sanang nakalaan para diyan, pero inalis. Sa bawat oras na maiipit kayo sa trapik, isipin niyo na ang subway na dapat ay ginagawa na, ay lalong madedelay dahil “giniling” ang pondo.
Ang tanong ng bayan: Kung tinanggal ang pondo para sa mga proyektong ito, saan dinala ang pera?
Ang Mga Nakinabang: Ayuda, Kalsada, at Pulitika
Kung may nawalan, may kumita. At dito lalong umalingasaw ang baho ng pulitika. Ang mga pondong tinapyas sa imprastraktura ay tila “inilipat” sa mga proyektong madaling “pagkakitaan” o gamitin sa pulitika.
1. Farm-to-Market Roads (FMR): Mula sa P16 bilyon, bigla itong naging P33 bilyon. Dinagdagan ng P17 bilyon! Sa papel, maganda pakinggan—tulong sa magsasaka. Pero sa realidad ng pulitika sa Pilipinas, ang FMR ay kilala bilang “breeding ground” ng korapsyon. Madalas itong “ghost projects,” substandard ang gawa, o di kaya ay kalsada papunta sa private property ng isang pulitiko. Ayon sa mga kritiko, ito ay pwedeng “i-pocket” o ibulsa.
2. Presidential Assistance to Farmers: Isang bagong item na bigla na lang sumulpot: P10 bilyon. Wala ito sa original proposal at wala rin sa ilalim ng Department of Agriculture. Isa itong lump sum na hawak ng opisina ng Pangulo. Bakit kailangan ng hiwalay na pondo kung may DA naman? Ito ba ay “discretionary fund” na pwedeng ipamudmod kahit saan?
3. Ang Paglobo ng “Ayuda” (TUPAD at AICS): Ang TUPAD (Tulong Panghanapbuhay sa Ating Disadvantaged/Displaced Workers) ay tumalon mula P14 bilyon tungong P25 bilyon. Ang DSWD AICS (Assistance to Individuals in Crisis Situations) naman ay halos dumoble—mula P36.8 bilyon naging P63.8 bilyon!
Huwag tayong maging ipokrito; kailangan ng tao ng tulong. Pero ang timing at ang laki ng itinaas ay kahina-hinala. Ang AICS at TUPAD ay madalas gamitin ng mga kongresista para “alagaan” ang kanilang mga botante. Sa halip na permanenteng trabaho (tulad ng construction ng subway), binibigyan ang tao ng “one-time, big-time” na ayuda na may tatak ng pulitiko. Ayon sa vlogger na si Kabibig, minsan P1,000 lang ang nakakarating sa tao mula sa dapat ay P5,000 dahil sa “bawas” ng mga coordinator.
4. Budget ng Opisina ni Speaker at DOT: Binanggit din ang P57.8 bilyon para sa Local Government Support Fund at ang pagtaas ng budget ng Department of Tourism (DOT) tungong P1 bilyon, na mas malaki pa sa Office of the Vice President. Ito ay sa kabila ng mga kritisismo sa performance ng DOT.
Ang “Master Plan”: Impeachment ni Inday Sara?
Dito na natin pagtatagpi-tagpiin ang kwento. Bakit kailangang “babuyin” ang budget? Bakit kailangang bigyan ng bilyon-bilyong pondo ang mga proyektong hawak ng mga pulitiko (Ayuda, FMR) habang pinapatay ang long-term infrastructure?
Ayon kay Senador Imee Marcos, iisa lang ang patutunguhan nito. Sa kanyang video, suot ang isang peach na damit, makahulugan niyang sinabi: “Bakit ba kasi ginigiling? Eh hindi mo ba napansin ang suot ko color peach… ginigiling para pagulungin ang impeachment ni Inday?”
Ang “Peach” ay ang kulay na nauugnay sa impeachment (galing sa US politics). Ang teorya ay ganito: Para makuha ang boto ng mga kongresista para i-impeach si VP Sara Duterte, kailangan silang busugin sa pondo. Ang dagdag na budget sa TUPAD, AICS, at Farm-to-Market Roads ay nagsisilbing “pork barrel” na ipapamahagi sa mga distrito ng mga kongresistang sasama sa plano.
Ito ang sinasabing “langis” na magpapatakbo sa makinarya. Hindi mo mapapa-oo ang daan-daang kongresista kung wala kang io-offer na kapalit. At ang kapalit ay ang budget na kinuha mula sa subway, sa tren, at sa flood control.
“Ginagawang Tanga ang Publiko”
Ang pinakamasakit na parte ng rebelasyong ito ay ang pakiramdam na “ginagawang mangmang” ang taumbayan.
Sa audio clip ni BBM, maririnig ang kanyang seryosong pahayag tungkol sa “fiscal responsibility” at “maingat na paggastos.” Pinalalabas na ang kanyang veto ay para sa bayan. Pero kung totoo ang mga datos ni Imee, ang pahayag na ito ay insulto sa katalinuhan ng Pilipino.
Paano naging “maingat” ang pagbawas sa pondo ng flood control sa bansang binabagyo taun-taon? Paano naging “responsable” ang pagdodoble ng budget sa ayuda na prone sa korapsyon habang tinitipid ang imprastraktura na magbibigay ng trabaho?
Ang vlogger na si Kabibig ay hindi napigilang maging sarkastiko. Ang palakpak niya matapos ang speech ni BBM ay puno ng pait. “For aesthetics only,” aniya. Isang magandang palabas para pagtakpan ang isang madilim na katotohanan.
Ang Implikasyon sa Hinaharap
Kung totoo ang mga paratang, ang 2025 budget ay hindi isang development plan kundi isang war chest. Ito ay pondo para sa isang digmaang pulitikal na ang talo ay ang sambayanang Pilipino.
Kapag natuloy ang impeachment gamit ang pondong ito, magkakaroon ng matinding political instability. Mahahati ang bansa. At habang nag-aaway ang mga elepante sa taas, ang mga damo sa baba—tayong mga ordinaryong mamamayan—ang mapipisa.
Maaantala ang mga proyekto. Lulubha ang trapik at baha. At ang perang dapat sana ay solusyon sa mga problemang ito ay naipamudmod na sa “ayuda” na panandalian lang ang epekto.
Konklusyon: Gising, Bayan!
Ang mga ibinunyag ni Senador Imee Marcos ay hindi dapat palampasin. Ito ay “inside information” mula sa kapatid mismo ng Pangulo. Kung ang sarili niyang kadugo ay hindi masikmura ang nangyayari, tayo pa kayang mga ordinaryong mamamayan?
Ang tawag sa atin ngayon ay pagmamatyag. Huwag tayong pasilaw sa mga “veto message” na maganda pakinggan pero “aesthetics” lang pala. Huwag tayong magpaloko sa mga biglaang “ayuda” na kapalit pala ay ang ating kinabukasan.
Ang 2025 Budget ay tinawag na “Giniling.” Ang tanong: Hahayaan ba nating “gilingin” din nila ang ating karapatan at ang ating buwis para sa kanilang pansariling ambisyon?
Ang laban na ito ay lagpas na sa kulay ng pulitika. Ito ay laban para sa katotohanan. At sa huli, kung hindi tayo kikibo, baka magising na lang tayo na ang bansa ay lubog na sa baha, wala pa ring tren, pero ang mga pulitiko ay busog na busog sa “pork” habang pinapanood ang pagbagsak ng kanilang mga kalaban.
Huwag maging tanga. Alamin ang totoo. Bantayan ang kaban ng bayan.
