Sa kasalukuyang takbo ng geopolitics, tila nasa bingit tayo ng isang malaking pagbabago—isang pagbabago na nakakatakot isipin para sa mga maliliit na bansa. Ang mundo ay niyanig ng balitang pagdukot ng Estados Unidos kay Venezuelan President Nicolas Maduro at sa kanyang asawa. Sa mata ng marami, ito ay isang tagumpay laban sa “drug lord,” ngunit sa mata ng mga eksperto sa batas tulad ni Atty. Harry Roque, ito ay isang senyales ng pagguho ng sibilisadong ugnayan ng mga bansa.

Ang tanong na ngayon ay bumabagabag sa isipan ng marami: Kung nagawa ito ng Amerika, ano ang pipigil kay Vladimir Putin ng Russia na gawin din ito? Posible bang ang susunod na headline ay ang paglusob ng Russia sa International Criminal Court (ICC) upang kidnapin at litisin ang mga hukom nito?

Halina’t himayin natin ang sitwasyon, ang panganib ng doktrinang “Might is Right,” at kung bakit dapat kabahan ang Pilipinas.

Ang “Pandora’s Box” na Binuksan ng Amerika
Ayon kay Atty. Harry Roque, ang ginawa ng Amerika sa Venezuela ay nagtakda ng isang “dangerous precedent” o mapanganib na pamarisan. Sa ilalim ng international law, ang soberanya ng isang bansa ay sagrado. Ang isang nakaupong pangulo ay may tinatawag na immunity, at ang pakikialam sa internal na affairs ng ibang estado ay mahigpit na ipinagbabawal.

Ngunit sa isang iglap, binalewala ito ng US. Sa pamamagitan ng isang large-scale invasion at extraction operation, kinuha nila si Maduro. Ang mensahe ay malinaw: Ang batas ay para lamang sa mahihina. Kung ikaw ay makapangyarihan, kung ikaw ay may pinakamalakas na militar, ikaw ang batas.

Ito ang tinatawag na “Might is Right.”

Ang lohika dito ay nakakabahala. Kung ang “pulis” ng mundo (ang US) ay lumalabag sa batas, ano pa ang aasahan natin sa mga bansang tinuturing nilang “kriminal”? Binigyan ng Amerika ng lisensya ang ibang makapangyarihang bansa na gamitin ang dahas para makuha ang gusto nila.

Putin vs. ICC: Ang Posibleng Resbak
Dito pumapasok ang Russia. Matatandaang naglabas ng arrest warrant ang ICC laban kay Vladimir Putin. Sa normal na sitwasyon, ang ICC ay walang police power. Ngunit dahil sa precedent na itinatag ng US, may katwiran na ngayon si Putin na sabihing, “Kung kaya nilang kidnapin ang kalaban nila, kaya ko rin.”

Hindi malayong mangyari na maglunsad ang Russia ng operasyon para “tugisin” ang mga ICC judges. Sa pananaw ng Russia, ang mga hukom na ito ay lumabag sa kanilang batas at soberanya. At dahil pinatunayan ng Amerika na valid ang kidnapping bilang paraan ng pag-aresto, maaaring gamitin ito ng Russia bilang depensa.

Isipin niyo ang kaguluhang idudulot nito. Ang mga institusyong itinatag para sa kapayapaan, tulad ng ICC sa The Hague, ay magiging target ng militar na operasyon. Ang hustisyang pandaigdig ay mapapalitan ng “gantihan.” Hindi na ito tungkol sa kung sino ang tama o mali; ito ay tungkol sa kung sino ang mas mabilis dumukot at mas malakas ang armas.

Langis, Hindi Droga: Ang Tunay na Motibo
Ngunit bakit nga ba ginawa ito ng Amerika? Talaga bang dahil lang sa droga?

Si Atty. Roque, na matagal nang nag-aaral ng international relations, ay hindi naniniwala sa naratibo ng US. Ang Venezuela ay tahanan ng pinakamalaking oil reserve sa buong mundo—mas malaki pa sa Saudi Arabia.

Ang kasaysayan ay puno ng ebidensya. Tulad ng nangyari sa Iraq, kung saan pinalabas na may “Weapons of Mass Destruction” si Saddam Hussein para justiify ang invasion (na kinalaunan ay napatunayang wala naman), ang “War on Drugs” laban kay Maduro ay tinitignan bilang smokescreen. Ang tunay na pakay ay ang itim na ginto—ang langis.

Kapag ang motibo ay yaman at kapangyarihan, nagiging kasangkapan na lang ang batas. Ginagamit ang mga terminong “justice” at “democracy” para pagtakpan ang imperyalismo at pagnanakaw ng resources.

Ang Bangungot para sa Maliliit na Bansa
Bakit ito mahalaga sa Pilipinas? Tayo ay isang maliit na bansa. Ang tanging sandata natin sa entablado ng mundo ay ang international law. Ang prinsipyo ng “sovereign equality”—na ang Pilipinas at ang Amerika ay parehong may karapatan at pantay sa mata ng batas—ang ating proteksyon.

Kapag nawala ang respeto sa batas at nanaig ang “Might is Right,” tayo ang unang kawawa.

Ayon kay Roque, ito ay naglalagay sa alanganin sa ating seguridad. Kung bukas makalawa ay magpasya ang Pilipinas na paalisin ang mga base militar ng Amerika, o kung may polisiya tayong hindi magustuhan ng isang superpower, ano ang pipigil sa kanila na “kidnapin” din ang ating Presidente sa ilalim ng gawa-gawang kaso?

Wala. Dahil nasira na ang norm. Ang proteksyon ng soberanya ay naging papel na lang na madaling punitin ng sinumang may malaking baril.

Koneksyon sa Kaso ni Duterte at ang “Kangaroo Court”
Ang isyung ito ay may direktang tama sa usapin ng ICC at ni dating Pangulong Rodrigo Duterte.

Ang prinsipyo sa batas ay simple: “Fruit of the poisonous tree.” Kung ang ebidensya o ang akusado ay nakuha sa ilegal na paraan, ang buong kaso ay kontaminado.

Kung ang ICC o ang mga dayuhan ay gagamit ng taktikang gaya ng kidnapping o pamumuwersa para makuha si Duterte, ang paglilitis ay magiging isang malaking katatawanan—isang “Kangaroo Court.” Ang korte na dapat ay simbolo ng katarungan ay nagiging instrumento ng inhustisya.

Giit ni Atty. Roque, “Kung ang nais natin ay mapatupad ng batas, dapat pati yung pamamaraan kung paano nakuha ang pagkatao ng akusado ay dapat sang-ayon din sa batas.” Hindi pwedeng itama ang mali ng isa pang pagkakamali.

Ang Pilipinas, na kasalukuyang ginigipit ng ICC, ay dapat maging maingay sa pagkundena sa ginawa ng US sa Venezuela. Hindi dahil kinakampihan natin si Maduro bilang tao, kundi dahil kinakampihan natin ang proseso at ang prinsipyo ng soberanya. Kung hahayaan nating maging normal ang kidnapping ng mga world leaders, tayo rin ang magdurusa sa huli.

Konklusyon: Panawagan sa Pagkilos
Ang mundo ay nagiging isang mapanganib na gubat. Ang mga batas na nagpanatili ng relatibong kapayapaan nitong mga nakaraang dekada ay unti-unting binabaklas ng mga bansang dapat sana ay tagapagtaguyod nito.

Ang banta ng paglusob ni Putin sa ICC ay hindi na lang isang teorya; ito ay isang posibleng reyalidad na ibinunga ng pagmamalabis ng Amerika. Tayong mga Pilipino ay dapat magising. Huwag tayong magpadala sa mga headline na nagsasabing “Justice Served” kung ang pamamaraan naman ay banditry at kidnapping.

Kailangan nating ipagtanggol ang soberanya ng bansa, hindi lang para sa ating mga lider, kundi para sa ating kinabukasan. Dahil sa mundong pinatatakbo ng “Might is Right,” walang ligtas—lalo na ang maliliit. Ang pananahimik ngayon ay pagsang-ayon sa isang madugong bukas.