Sa harap ng lumalalang kontrobersiya sa transparency at pamamahala ng pondo sa Kongreso, isang pangalan ang patuloy na bumabalik sa usapan ng publiko—si Leandro Leviste, Batangas First District Representative. Ang pinakabagong alingawngaw ay tungkol sa umano’y “Christmas bonus” na tinatayang nagkakahalaga ng dalawang milyong piso kada kongresista, pati na rin sa kanyang kontrobersyal na pagbebenta ng Solar para sa Bayan sa halagang 34 bilyong piso.
Sa recorded video ng Coach Jared, malinaw niyang ipinakita ang mga tanong at agam-agam tungkol sa pondo ng House of Representatives at ang franchise ng Solar para sa Bayan. Ayon sa ulat, inilabas ni Leviste sa social media ang mga tseke bilang bahagi ng Maintenance, Operation, and Other Expenses (MOOE) ng Kongreso. Aniya, may pagtaas ng budget mula sa 17.2 bilyong piso noong 2025 tungo sa 27.7 bilyong piso para sa 2026, na sinasabing hindi pinag-uusapan ng publiko. Pinunto niya rin ang umano’y tigdalawang milyong piso Christmas bonus ng bawat kongresista, na aniya ay labag sa batas.
Ngunit ayon sa mga miyembro ng Camara, kabilang na ang House Committee on Public Accounts Chair Terry Ridon, mali ang mga pahayag ni Leviste. Ayon sa kanila, walang irregularidad sa MOOE at malinaw ang paper trail para sa sahod at operasyon ng mga opisina. Hindi raw Christmas bonus ang pondo kundi nakalaan para sa regular na operasyon ng mga opisina, kabilang ang bayad sa empleyado, utilities, office supplies, at iba pang pangangailangan ng distrito.
Sa video ni Coach Jared, ipinaliwanag niya na ang MOOE ay nagmumula sa budget para sa buong House of Representatives at sa bawat kongresista sa kani-kanilang distrito. Ang pagtaas ng budget ay resulta ng pagdagdag ng bilang ng mga kongresista mula 250-270 noong 19th Congress tungo sa 320 ngayong 20th Congress. Ang dagdag na pondo ay para matiyak na may sapat na operational budget ang bawat opisina, hindi bilang personal na bonus para sa mga kongresista.
Subalit, ang mas malaking isyu ay ang kontrobersyal na franchise ng Solar para sa Bayan. Ayon sa ulat, binigyan si Leviste ng franchise na may kapangyarihang gamitin ang eminent domain—o karapatang kumuha ng pribadong lupa para sa pampublikong serbisyo—na tila nagbigay-daan para sa mga posibleng land acquisition sa pangalan ng proyekto. Pinag-uusapan ngayon kung legal ba ang pagbebenta ng Solar para sa Bayan sa Meralco sa halagang 34 bilyong piso, lalo na’t wala pang naitayong aktwal na pasilidad sa ilalim ng proyekto.
Ayon sa batas ng franchise, hindi maaaring ibenta o i-assign ang rights ng proyekto nang walang pahintulot ng Kongreso. Ang paglabag dito ay maaaring magresulta sa revocation ng franchise. Sa kabila nito, lumalabas na naibenta ang proyekto, na nagdudulot ng tanong kung ito ba’y lehitimong transaksyon o isang uri ng scam.
Maraming eksperto at kritiko ang nagtatanong: Paano naipasa ang pagbebenta nang walang aktwal na produksyon ng solar facility? Anong nangyari sa lupa na nakalap sa ilalim ng eminent domain? At higit sa lahat, nasaan ang transparency sa buong proseso? Ang mga tanong na ito ay patuloy na nagpapataas ng agam-agam sa publiko, lalo na’t kasangkot ang isang kilalang politiko sa kontrobersiya.
Sa gitna ng lahat ng ito, malinaw na mahalaga ang transparency at tamang impormasyon para sa mga mamamayan. Hindi sapat na batay lamang sa haka-haka ang paghusga sa mga pondo at transaksyon ng gobyerno. Sa kaso ni Leviste, nananatiling malinaw na may mga isyung dapat masusing imbestigahan: ang legalidad ng pagbebenta ng Solar para sa Bayan, ang wastong paggamit ng MOOE, at ang tamang implementasyon ng eminent domain.
Ang kontrobersiya ay nagbukas ng mas malawak na diskusyon sa papel ng transparency sa pamahalaan at kung paano maiiwasan ang maling paggamit ng pondo at prangkisa. Sa huli, ang mga mamamayan ang may karapatan at tungkulin na magtanong, mag-analisa, at humingi ng accountability mula sa kanilang mga halal na opisyal. Sa panahon kung saan ang impormasyon ay mabilis kumalat, mahalaga ang masusing pagsusuri at hindi basta-bastang paniniwala sa anumang pahayag, lalo na kung ito ay may malaking epekto sa kaban ng bayan.
Hanggang sa kasalukuyan, patuloy ang pag-usisa sa transaksyon ni Leviste, at nananatiling bukas ang mga tanong sa publiko kung siya ba ay lehitimong nagamit ang kanyang kapangyarihan o ginagamit ang sistema para sa sariling interes. Ang debate sa pagitan ng transparency, legalidad, at posibilidad ng panlilinlang ay nagmumungkahi ng isang masalimuot ngunit kritikal na usapin na dapat bantayan ng bawat Pilipino.
