Sa isang pambihirang pagkakataon na yumanig sa pundasyon ng ating sistemang pambatas, isang matapang na rebelasyon ang binitawan ni Secretary Jesus Crispin “Boying” Remulla na nagkumpirma sa matagal nang hinala ng taong-bayan. Sa mundo ng pulitika, sanay na tayong makarinig ng mga akusasyon ng katiwalian sa sangay ng Ehekutibo at Lehislatura. Madalas na laman ng balita ang mga “kickback” sa mga proyekto o ang “pork barrel” ng mga mambabatas. Ngunit bibihira, kung mayroon man, ang nangangahas na tignan ang dumi sa sariling bakuran ng Hudikatura. Ang pahayag ni Remulla ay tila isang bombang sumabog, na nagbubunyag na ang korapsyon ay hindi lamang sa mga halal na opisyal laganap, kundi ay “gumagapang” din mismo sa mga korte na dapat sana ay santwaryo ng katarungan.
Ayon sa mga ulat at sa naging talakayan, tahasang sinabi ni Remulla na bukod sa ibang sangay ng gobyerno, talamak din ang katiwalian sa hudikatura. Ito ay isang mabigat na paratang lalo na’t nanggaling ito sa isang taong nasa posisyon at may malalim na kaalaman sa batas. Ang ganitong uri ng pag-amin ay hindi karaniwang naririnig mula sa mga abogado o opisyal ng korte dahil tila may “code of silence” na nagpoprotekta sa imahe ng institusyon. Ngunit binasag ito ni Remulla sa pamamagitan ng pagsisiwalat na may mga abogado na sadyang “gumagapang” o nagla-lobby sa mga justices at judges upang impluwensyahan ang desisyon sa mga kaso. Ang terminong “gumagapang” ay naglalarawan ng isang pailalim at maduming laro kung saan hindi ebidensya ang nagpapanalo sa kaso, kundi koneksyon at salapi.
Ang rebelasyong ito ay nagbibigay-linaw sa maraming katanungan ng publiko kung bakit tila napakahirap ipakulong ng mga “big fish” o malalaking tao sa ating bansa. Ilang dekada na nating nasasaksihan ang mga high-profile cases na nagtatapos sa acquittal o pagpapawalang-sala, sa kabila ng kung ano sa tingin ng publiko ay matibay na ebidensya. Tinukoy sa mga diskusyon ang mga kontrobersyal na desisyon ng Sandiganbayan, ang special court na dumidinig sa mga kaso ng graft at corruption. Ang tanong na madalas na namumutawi sa bibig ng mga Pilipino: “Bakit parang ang galing nilang mag-acquit?” Sa pahayag ni Remulla, tila nabigyan ng kumpirmasyon na mayroong systemic na problema—na ang hustisya ay minsan nagiging kalakal na nabibili ng may pinakamataas na tawad.
Bilang halimbawa ng mga kasong naging mitsa ng pagdududa ng bayan, muling naungkat ang Fertilizer Fund Scam na kinasangkutan ni dating Agriculture Undersecretary Jocelyn “Joc-Joc” Bolante. Sa kabila ng 723 milyong pisong pondo na nawala at hindi napakinabangan ng mga magsasaka, nauwi ito sa pagpapawalang-sala. Gayundin ang tanyag na PDAF Scam o Pork Barrel Scam, kung saan sangkot ang mga higanteng pangalan sa pulitika tulad nina Senator Jinggoy Estrada, Senator Bong Revilla, at dating Senate President Juan Ponce Enrile, kasama ang negosyanteng si Janet Lim Napoles. Ang ilan sa kanila ay na-acquit o nakalaya, bagay na labis na ikinasama ng loob ng marami. Ang pag-ungkat ni Remulla sa mga ganitong klase ng “himala” sa korte ay nagpapakita na hindi siya bulag sa realidad at handa siyang harapin ang katotohanan, gaano man ito kapait.
Ang sinabing ito ni Remulla ay nagpapatunay na ang “lobbying” ng mga abogado sa judiciary ay isang totoong penomena. Hindi lamang ito simpleng usap-usapan sa mga kapihan kundi isang kanser na sumisira sa tiwala ng mamamayan sa batas. Kapag ang isang abogado ay kayang “gapangin” ang desisyon, nawawalan ng saysay ang mga batas na isinulat para protektahan ang naaapi. Nagiging laro na lamang ng palakasan ang hustisya. Ang mahihirap na walang pambayad sa magagaling na “lobbyist” ay nabubulok sa kulungan, habang ang mayayaman na kayang magbayad ay nakakalaya at nagpapakasasa sa kanilang ninakaw na yaman. Ito ang malungkot na katotohanan na pilit binabago, ngunit sadyang malalim na ang ugat.
Sa kabila ng bigat ng isyu, marami ang humanga sa katapangan ni Remulla. Hindi madaling banggain ang sariling mga kasamahan sa propesyon. Ang pag-amin na may mali ay ang unang hakbang sa pagtutuwid nito. Ang kanyang pahayag ay nagsisilbing hamon hindi lamang sa mga nasa pwesto kundi sa buong sistema ng hustisya na magkaroon ng internal cleansing. Pinapakita nito na mayroong mga opisyal na hindi kuntento sa status quo at nagnanais ng tunay na pagbabago. Ang pagiging bukas tungkol sa korapsyon sa hudikatura ay posibleng maging simula ng mas mahigpit na pagbabantay at mas transparent na proseso sa mga korte.
Ang publiko naman ay tila nabuhayan ng loob. Sa tagal ng panahon na naging bulag, pipi, at bingi ang sistema sa mga daing ng katarungan, ang marinig ang ganitong mga salita mula sa isang mataas na opisyal ay nagbibigay ng pag-asa. Ipinapakita nito na alam ng gobyerno ang problema at hindi ito itinatanggi. Ang hamon ngayon ay kung ano ang susunod na hakbang. Hanggang sa salita lang ba ang pag-amin na ito, o mayroon tayong makikitang mga kongkretong aksyon para panagutin ang mga “gumagapang” na abogado at ang mga huwes na nagpapagapang? Ang taong-bayan ay nakamatyag at naghihintay.
Sa huli, ang mensahe ay malinaw: Ang katiwalian ay walang pinipiling sangay ng gobyerno. Ito ay sakit na kailangang gamutin ng agaran at radikal na solusyon. Ang bawat pisong ninanakaw sa kaban ng bayan ay katumbas ng kalsadang hindi naayos, gamot na hindi naibili, at paaralang hindi naipatayo. Kung ang hustisya ay patuloy na magiging de-susi para sa mga makapangyarihan, mananatiling lugmok ang bansa. Ang tapang na ipinakita sa pagsisiwalat ng katotohanang ito ay dapat tularan at suportahan, upang sa wakas, ang timbangan ng katarungan ay maging pantay na para sa lahat, mahirap man o mayaman.
