Muling uminit ang usapang pulitika sa bansa matapos lumutang ang alegasyon tungkol sa umano’y milyun-milyong “Christmas bonus” na natatanggap ng mga kongresista—isang isyung mabilis na kumalat sa social media at nagbukas ng malalim na diskusyon tungkol sa pera, kapangyarihan, at tiwala ng publiko sa Kongreso. Sa gitna ng kontrobersiya, nagsalita ang ilang mambabatas upang itanggi ang paratang, habang may mga personalidad namang nagpatunay na may katotohanan ang ibinunyag. Kasabay nito, umingay rin ang isyu ng pekeng balita laban kay Ombudsman Boying Remulla, na muling nagpaalala sa panganib ng disinformation sa panahon ngayon.
Nagsimula ang lahat nang magsalita sa publiko si Batangas First District Representative Leandro Legarda de Leviste tungkol sa umano’y P2 milyon na tinatanggap ng bawat kongresista tuwing Pasko. Ayon sa kanya, hindi lang ito isang beses ibinibigay, kundi may mga pagkakataon pang may dagdag na halaga kapag may mahalagang botohan, gaya ng pag-apruba ng pambansang badyet. Para kay De Leviste, mahalagang malaman ito ng publiko dahil nagkataon umanong halos kasabay ng mga ganitong bigayan ang mga kritikal na desisyon sa Kongreso.
Hindi nagtagal, bumuhos ang batikos mula sa kanyang mga kapwa mambabatas. Mariing itinanggi ng ilang lider ng Kamara ang paggamit ng salitang “bonus,” at iginiit na ang tinutukoy na halaga ay bahagi ng Maintenance and Other Operating Expenses o MOOE ng bawat tanggapan. Ayon sa kanila, ang MOOE ay pondo para sa operasyon ng district office—hindi personal na pera ng kongresista—at dumadaan ito sa tamang accounting at audit.
Para sa ilan, malinaw na “misrepresentation” ang ginawang pahayag ni De Leviste. May mga nagsabi pang hindi patas na ipinta ang buong Kongreso bilang tiwali dahil lamang sa isyung ito. Anila, kung ayaw ng isang mambabatas sa MOOE, karapatan niya iyon, ngunit hindi raw makatarungan na husgahan ang lahat batay sa sariling desisyon ng iilan.
Ngunit sa kabila ng pagtutol ng marami, hindi rin nawalan ng kakampi si De Leviste. Isang dating kongresista at kilalang personalidad sa larangan ng batas ang hayagang nagsabi na totoo ang sinasabing P2 milyong “Christmas bonus.” Ayon sa kanya, batay sa sariling karanasan, may ganitong natatanggap ang mga mambabatas, at karaniwan daw itong ibinibigay tuwing recess ng Kongreso, lalo na kapag uuwi sa kani-kanilang distrito.
Dagdag pa niya, bagama’t sinasabing ipinapamahagi rin sa mga nasasakupan ang naturang pera, hindi raw dapat itanggi na ito ay isang uri ng bonus na tanging mga halal na opisyal ang nakikinabang. Para sa kanya, mas makabubuti raw ang pagiging tapat kaysa sa pagbaluktot ng termino. Ang ganitong pahayag ay lalo pang nagpainit sa isyu, dahil direkta nitong sinagot ang mga pagtanggi ng ilang lider ng Kamara.
Habang nagbabangayan ang magkabilang panig, muling napunta sa sentro ng usapan ang mas malawak na tanong: gaano ba talaga kalaki ang pondong dumadaan sa kamay ng isang kongresista bawat taon? Ayon sa mga inilabas na pahayag, kapag pinagsama ang suweldo at MOOE, umaabot umano sa humigit-kumulang P20 milyon kada taon ang pondong nauugnay sa isang mambabatas. Kapag minultiply sa mahigit 300 miyembro ng Kamara, bilyon-bilyong piso ang kabuuang halaga—isang numerong hindi basta-basta para sa isang bansang maraming mamamayan ang hirap pa rin sa araw-araw.
Sa gitna ng kontrobersiya sa pera, umingay rin ang mga balitang may umano’y kaguluhan at planong pagbabago ng liderato sa Kamara. Ilang ulat ang nagsabing may namumuong “kudeta” laban sa kasalukuyang Speaker. Ngunit mariing pinabulaanan ito ng mga opisyal ng Kamara, na nagsabing walang anumang destabilization at nananatiling buo ang pamunuan. Para sa kanila, ang paulit-ulit na paglabas ng ganitong balita ay bahagi lamang ng mas malawak na problema ng maling impormasyon.
Dito na pumasok ang isa pang usapin na lalong nagpaigting sa diskusyon—ang pagbatikos ni Ombudsman Boying Remulla sa pagkalat ng pekeng balita sa social media. Kamakailan lamang, kumalat ang tsismis na siya umano ay nasa ospital at may malubhang karamdaman. Agad itong itinanggi ng kanyang tanggapan, at nilinaw na walang katotohanan ang naturang ulat.
Ayon kay Remulla, malinaw na halimbawa ito ng disinformation na sinasadyang ikalat ng mga taong may masamang intensyon. Aniya, ang ganitong uri ng balita ay hindi lamang nanlilinlang sa publiko kundi direktang sumisira sa tiwala ng mamamayan sa mga institusyon ng gobyerno. Dahil dito, nanawagan siya ng mas mahigpit na parusa laban sa mga nagpapakalat ng pekeng balita at gumagamit ng pekeng identidad online.
Nilinaw rin ng kanyang mga kaanak at opisyal na maayos ang kanyang kalagayan—nagagawa pa nga umano niyang mag-almusal at maglaro ng golf—isang simpleng detalye na ginamit upang ipakita kung gaano kalayo sa katotohanan ang kumalat na balita. Gayunman, hindi nito binura ang katotohanang maraming Pilipino ang agad naniwala, patunay kung gaano kalakas ang impluwensya ng social media sa opinyon ng publiko.
Sa kabuuan, ang dalawang isyung ito—ang alegasyon ng Christmas bonus at ang paglaganap ng fake news—ay naglalantad ng iisang problema: ang kakulangan ng malinaw, tapat, at pinagkakatiwalaang impormasyon. Para sa ilan, ang usapin ng bonus ay hindi lamang tungkol sa pera kundi tungkol sa transparency at pananagutan. Para naman sa iba, ito ay patunay kung paanong madaling magamit ang isyu upang siraan ang buong institusyon.
Habang patuloy ang palitan ng pahayag at pagtutol, ang tanong ng publiko ay nananatili: sino ang nagsasabi ng buong katotohanan? Ang isyung ito ay maaaring humupa sa paglipas ng mga araw, ngunit ang epekto nito sa tiwala ng mamamayan ay maaaring magtagal. Sa panahon na bawat balita ay mabilis kumalat at bawat salita ay may bigat, ang pananagutan—mula sa mga mambabatas hanggang sa mga netizen—ay mas mahalaga kaysa kailanman.
