Sa gitna ng mainit na usapin sa politika at social media sa Pilipinas, isang bagong kontrobersya ang yumaon at naging sentro ng atensyon ng libo-libong netizens. Ang kilalang broadcaster na si Jay Sonza ay muling naging laman ng mga balita matapos ang kanyang mga pahayag tungkol sa isang video na diumano’y nagpapakita ng isang “open bembangan” o isang hindi kanais-nais na tagpo na naganap sa Estados Unidos. Ang isyung ito ay mabilis na kumalat at nagdulot ng matinding espekulasyon, lalo na’t ang mga sangkot na personalidad ay sinasabing may malalaking pangalan sa ating lipunan. Bagama’t wala pang inilalabas na konkretong kopya ang publiko, ang mismong pag-amin ni Sonza na napanood niya ito ay sapat na upang magliyab ang usap-usapan sa bawat sulok ng internet.
Nagsimula ang lahat nang magpahayag si Jay Sonza sa kanyang platform tungkol sa isang sensitibong video. Ayon sa kanya, ang nasabing video ay kuha sa “Tate” o sa United States, at naglalaman ito ng mga eksenang tiyak na makakasira sa reputasyon ng mga taong makikita rito. Ngunit ang mas lalong nagpaigting sa kuryosidad ng madla ay ang pahayag niya na hindi niya ito pwedeng ilabas sa ngayon. Bakit nga ba kailangang itago ang ganito kabigat na ebidensya? Ayon sa ilang pagsusuri, maaaring may kinalaman ito sa legalidad o kaya naman ay dahil sa tindi ng impluwensya ng mga taong sangkot sa video. Sa ating kultura, ang mga ganitong “blind item” o pahiwatig ay mabilis na kinakagat ng publiko dahil sa hilig natin sa mga sikreto ng mga makapangyarihan.
Ang konsepto ng “open bembangan” sa kontekstong ito ay tumutukoy sa isang aktibidad na madalas ay itinuturing na iskandalo o kahiya-hiya para sa isang pampublikong pigura. Maraming netizens ang nagtatanong: Sino ang nasa video? Totoo ba ang sinasabi ni Jay Sonza o bahagi lamang ito ng isang malaking istratehiya sa politika? Hindi natin maikakaila na ang bawat salita ni Sonza ay may bigat para sa kanyang mga taga-suporta, habang ang kanyang mga kritiko naman ay mabilis na binabatikos ang kanyang mga pahayag bilang gawa-gawa lamang o walang basehan. Ngunit sa kabila ng pagdududa, ang pananahimik ng kampong itinuturo ay lalong nagbibigay ng hinala sa marami na baka nga may katotohanan ang mga bali-balita.
Sa kasaysayan ng Philippine social media, ang mga video na nagmula sa ibang bansa ay madalas na nagiging mitsa ng malalaking pagbabago sa politika. Naaalala niyo pa ba ang mga nakaraang isyung nagsimula sa isang simpleng upload? Kaya naman hindi nakapagtataka na ang bawat kilos at salita ni Jay Sonza ay binabantayan ng maigi. Ang kanyang desisyon na huwag munang ilabas ang video ay nagbubukas ng maraming pinto: pinto para sa negosasyon, pinto para sa mas malalim na imbestigasyon, o pinto para sa isang mas malakas na pasabog sa tamang panahon. Sabi nga ng marami, “timing is everything” sa mundo ng content publishing at politika.
Marami ang nag-iisip kung ang video bang ito ay may kinalaman sa paggamit ng pinagbabawal na gamot, gaya ng madalas na ibinibintang sa ilang mga lider, o kung ito ay tungkol sa moralidad at personal na asal. Sa panig ng masa, ang ganitong mga balita ay nagdudulot ng pagkadismaya. Sa halip na pag-uusap tungkol sa ekonomiya, presyo ng bilihin, at trabaho, ang atensyon ng bansa ay muling nakatuon sa isang posibleng iskandalo. Pero sa kabilang banda, mahalaga rin na malaman ng publiko ang tunay na pagkatao ng mga namumuno sa kanila, lalo na kung ang kanilang ginagawa sa labas ng bansa ay hindi angkop sa kanilang sinumpaang tungkulin.
Ang banta ni Jay Sonza ay hindi biro. Ang paggamit ng salitang “hindi pwedeng ilabas” ay nagpapahiwatig ng isang seryosong sitwasyon. Maaaring may mga banta sa kanyang seguridad, o di kaya ay sumusunod siya sa payo ng kanyang mga abogado. Sa mundo ng pamamahayag, ang paghawak sa isang “bombashtic” na ebidensya ay parang paghawak sa isang mainit na uling—hindi mo pwedeng basta-basta bitawan pero masakit din kung hahawakan mo ng matagal. Ang publiko ay naghihintay, nag-aabang, at higit sa lahat, nagtatalo-talo. Sa mga comment section ng Facebook at YouTube, makikita ang paghahati ng mga Pilipino. May mga sumisigaw ng “ilabas na ‘yan!” habang ang iba naman ay nagsasabing “paninira lang ‘yan.”
Ano nga ba ang epekto nito sa ating lipunan? Ang patuloy na pag-usbong ng mga ganitong balita ay nagpapakita kung gaano kalakas ang kapangyarihan ng social media sa paghubog ng pampublikong opinyon. Kahit wala pang nakikitang patunay ang karamihan, ang ideya pa lang na mayroong “video sa Tate” ay nakagawa na ng lamat sa tiwala ng tao sa ilang opisyal. Ang “bembangan” na tinutukoy ay naging isang simbolismo ng talamak na korapsyon o kaya naman ay ang pagiging iresponsable ng mga nasa itaas. Habang hinihintay natin ang susunod na kabanata sa kwentong ito ni Jay Sonza, isa lang ang sigurado: hindi tatahimik ang usaping ito hangga’t hindi lumalabas ang katotohanan.
Sa dulo ng lahat, ang bawat Pilipino ay nagnanais lamang ng katapatan. Kung ang video na sinasabi ni Jay Sonza ay totoo, karapatan ng bawat mamamayan na malaman ito. Pero kung ito naman ay bahagi lamang ng propaganda, dapat din itong malantad. Ang pagiging “vocal” ni Sonza ay isang paalala na sa panahon ngayon, walang sikretong hindi nabubunyag, lalo na kung may mga taong handang magsalita at may mga platform na handang makinig. Mananatili tayong nakatutok sa bawat update, dahil sa larong ito ng impormasyon, ang huling hirit ang siyang laging pinaka-matindi. Ang misteryo ng video sa Estados Unidos ay mananatiling isang malaking palaisipan na nagpapakaba sa mga nasa kapangyarihan at nagpapa-excite sa mga naghahanap ng hustisya at katotohanan.
