Buhay na Buhay Ba si Ombudsman Boying Remulla? Sa Likod ng Katahimikan, Fake News, at Lumalaking Pagdududa

Sa panahon ng social media, sapat na ang katahimikan ng isang kilalang opisyal upang magsimula ang espekulasyon. Isang linggo ng hindi pagpapakita, ilang araw ng walang press briefing, at biglang umuugong ang tanong ng publiko: nasaan na nga ba si Ombudsman Boying Remulla? Kamakailan, kumalat online ang balitang umano’y naospital at may pinagdadaanang malubhang karamdaman ang Ombudsman. Ngunit mabilis itong pinabulaanan ng kanyang kapatid at ng Office of the Ombudsman. Ang tanong ngayon: sapat na ba ang kanilang paliwanag para manahimik ang publiko?

Ayon kay Department of the Interior and Local Government Secretary Jonvic Remulla, walang katotohanan ang mga kumakalat na balita. Sa kanyang pahayag, sinabi niyang katatapos lamang maglaro ng golf ang kanyang kapatid, kasalukuyang naghahapunan kasama ang pamilya, at mag-aalmusal pa kinabukasan. Isang tuwirang mensahe ito na layong tapusin ang usap-usapan. Dagdag pa rito, iginiit ng Office of the Ombudsman na maayos ang kalagayan ng Ombudsman at fake news lamang ang balitang isinugod ito sa ospital.

Ngunit sa kabila ng mga pahayag na ito, hindi pa rin kumbinsido ang ilang netizen. Para sa kanila, may kulang. Sanay ang publiko na makita si Ombudsman Remulla na aktibo sa media—madalas sa press conference, handang sumagot sa mahihirap na tanong, at laging nasa harap kapag may malalaking isyung hinahawakan ang kanyang tanggapan. Kaya’t ang biglaang pananahimik niya ay lalong nagpasiklab ng haka-haka.

Isang retired general ang nagpahayag ng opinyon na kung nais talagang patigilin ang espekulasyon, mas mainam sana kung ang Ombudsman mismo ang magpakita sa publiko, kahit sa isang maikling video lamang. Hindi raw kailangan ng mahabang paliwanag o presscon. Isang simpleng mensahe, ilang segundo ng video, sapat na raw iyon upang patunayan na siya ay nasa mabuting kalagayan. Para sa maraming Pilipino, ang direktang pagpapakita ay mas kapani-paniwala kaysa sa pahayag ng sinuman, gaano man ito kataas ang posisyon.

Sa panig naman ng Office of the Ombudsman, iginiit ni Assistant Ombudsman Miko Clavano na walang dapat ipag-alala ang publiko. Ayon sa kanya, hindi totoo ang balitang naospital ang Ombudsman. Sa isang mensahe, binanggit pa niya na kumain ito ng masustansyang almusal—sinigang—noong umagang iyon. Para sa tanggapan, malinaw ang punto: buhay na buhay ang Ombudsman at walang basehan ang mga kumakalat na balita.

Ngunit sa mata ng mga mapanuring netizen, ang ganitong paliwanag ay tila hindi sapat. May mga nagtatanong: bakit kailangang idaan sa assistant ang mensahe? Bakit walang larawan o video? Bakit tila napaka-detalyado ng menu ng almusal ngunit wala ang mismong presensya ng opisyal? Para sa ilan, imbes na mawala ang duda, lalo pa itong lumalim.

Ang isyung ito ay lalong naging sensitibo dahil sa mga kasalukuyang iniimbestigahan ng Office of the Ombudsman. Sa gitna ng malawakang imbestigasyon sa mga flood control projects at sa kontrobersyal na Cabral Files, inaasahan ng publiko ang malinaw at matatag na pamumuno mula sa Ombudsman. Ang kanyang tanggapan ang may mahalagang papel sa pagtukoy kung may pananagutan ang mga sangkot na opisyal, at kung may naganap na katiwalian sa paggamit ng pondo ng bayan.

Nilinaw rin ng Office of the Ombudsman na ang Cabral Files ay bahagi lamang ng mas malawak na imbestigasyon. Ayon kay Assistant Ombudsman Clavano, hindi awtomatikong ilegal ang tinatawag na insertions sa mga dokumento. Magiging kriminal lamang ito kung mapapatunayang may panlilinlang, maling paggamit ng pondo, o mga proyektong hindi naman talaga umiiral. Sa madaling salita, kailangan ng ebidensya, hindi haka-haka.

Dahil dito, humihiling ang tanggapan ng pang-unawa mula sa publiko. Ayon sa kanila, dapat hayaan ang imbestigasyon na umusad batay sa tunay na mga pangyayari, kapani-paniwalang ebidensya, at tamang proseso. Ngunit para sa ilan, ang katahimikan ng Ombudsman mismo ang nagiging hadlang sa tiwala ng publiko.

Hindi rin nakatulong ang alaala ng biglaang pagkamatay ng dating DPWH undersecretary na si Catalina Cabral, na naging sentro rin ng kontrobersiya. Para sa mga Pilipinong sanay na sa mga balitang puno ng misteryo at biglaang pangyayari, natural lamang ang maging mapagduda, lalo na kapag may kakulangan sa malinaw na komunikasyon.

Sa kabilang banda, may mga naniniwala naman na sobra lamang ang reaksiyon ng publiko. Para sa kanila, may karapatan ang sinumang opisyal sa pribadong oras, lalo na kung wala namang opisyal na anunsyo ng karamdaman. Hindi raw lahat ng kilos o pagkawala sa media ay dapat bigyan ng malisya. Sa isang lipunang mabilis maghusga, minsan ay nakakalimutan na rin daw ang hangganan ng pribadong buhay.

Ngunit sa pulitika at pampublikong serbisyo, ang katahimikan ay bihirang maging neutral. Lalo na kapag ang usapin ay may kinalaman sa tiwala ng bayan. Ang Ombudsman ay inaasahang simbolo ng katatagan, transparency, at walang kinikilingan. Kaya’t bawat kilos, o kawalan nito, ay nagkakaroon ng bigat sa mata ng publiko.

Hanggang ngayon, nananatiling tahimik si Ombudsman Boying Remulla. Walang video, walang personal na pahayag, tanging mga paglilinaw mula sa kanyang tanggapan at kapatid. Para sa ilan, sapat na iyon. Para sa iba, hindi pa rin. Ang tanong ay hindi na lamang kung siya ay nasa mabuting kalagayan, kundi kung paano muling maibabalik ang kumpiyansa ng publiko sa gitna ng mga sensitibong isyung kanyang hinahawakan.

Sa huli, ang isyung ito ay hindi lang tungkol sa kalusugan ng isang opisyal. Ito ay tungkol sa komunikasyon, tiwala, at pananagutan. Sa panahong isang post lang ang kailangan para kumalat ang balita, totoo man o hindi, ang malinaw at direktang mensahe ang pinakamabisang panlaban sa haka-haka. Habang patuloy na naghihintay ang publiko, isang bagay ang malinaw: sa katahimikan, mas lalong lumalakas ang mga tanong.