Father’s Day noon sa Tondo, Manila, at maagang nagising si Mang Ernesto, sisenta’y kwatro anyos, para maghanda ng simpleng salo-salo. Siomai, pansit, at isang maliit na cake na binili niya gamit ang natirang pensyon. Hindi man marangya, ito ay handang puno ng pagmamahal. Tahimik ang bahay, malinis at puno ng mga lumang litrato ng pamilya—mga sandaling masaya pa sila noong bata pa si Claris, ang nag-iisang anak niya. Bandang alas-dos ng hapon nang dumating si Claris kasama ang asawa niyang si Edward, isang negosyanteng mahilig magpakitang-gilas pero laging gipit sa cash. Pagbaba pa lang nila ng sasakyan, ramdam na agad ang lamig sa boses ni Claris. “Pa, saglit lang kami ha. May event pa kami pagkatapos,” mabilis na sabi niya habang hindi man lang nagmamano. Ngumiti si Ernesto, pilit na itinatago ang lungkot dahil hindi man lang nag-effort ang anak niyang manatili nang mas matagal.
“Ayos lang, anak. Salamat at dumalaw pa rin kayo,” sagot ni Ernesto. Umupo sila sa mesa. Tahimik ang lahat maliban sa tiktak ng lumang orasan. Naglabas si Ernesto ng maliit na kahon para kay Claris—isang simpleng silver bracelet na binili niya mula sa naipon niyang pera sa pag-aayos ng mga sirang electric fan ng mga kapitbahay. “Para sa’yo, anak. Happy… Happy daughter’s day na rin, kahit Father’s Day ngayon,” biro niya. Tumingin si Claris, bahagyang nagtaas ng kilay. “Pa, hindi mo naman kailangan gumastos.” Halata sa tono niya na hindi siya natuwa, kundi nanghinayang sa pera. Ibinulsa niya lang ito nang walang emosyon. Tapos, bumaling siya kay Edward at ngumiti nang mayabang. “Ito na ‘yung gift natin, Hon.”
Inilabas ni Edward ang isang eleganteng envelope na may gold seal. Pagbukas niya, bumungad ang Luxury Cruise tickets papuntang Japan worth One Hundred Thousand Pesos. Halos kumislap ang mata ni Edward sa tuwa. “Wow, Claris! This is amazing!” tili ni Edward. “Matutuwa si Daddy (ang tatay ni Edward) nito!” Tumingin silang dalawa kay Ernesto na nakangiting pilit. “Syempre, gusto naming i-share sa Daddy mo ang blessings namin,” sabay himas ni Claris sa braso ni Edward. At doon niya biglang naalala ang tatay niya. May dinukot si Claris sa bag niya at ibinigay kay Ernesto—isang lukot na Lotto Ticket. “Pa, ito. Malay mo swertehin ka. Pero ha, kung manalo ka, half sa akin. Deal?” sabay tawa niya. Parang biro, pero may bahid ng paghamak. Kahit masakit, ngumiti si Ernesto. “Salamat, anak.” Pero sa loob niya, may suminding apoy na matagal nang pinipigil—ang sakit ng unti-unting pagkawala ng respeto sa kanya ng taong pinakamahal niya.
Matapos umalis sina Claris at Edward, nanatiling nakaupo si Mang Ernesto sa lumang dining table. Pinagmasdan niya ang lotto ticket na halos hindi niya ma-straight dahil sa nipis at pagkalukot. Nang tumawa si Claris kanina at sinabing “half sa akin,” ramdam niya ang paghapdi sa dibdib niya. Hindi dahil sa pera, kundi sa kawalang-galang. Nang iligpit niya ang mesa, napansin niya ang isang resibo na nahulog mula sa bag ni Claris kanina. Kinuha niya ito at nanlaki ang kanyang mga mata. Bank Transaction Receipt. Withdrawal. Account Number… niya. Ginamit ni Claris ang ATM card ni Ernesto na ipinagkatiwala niya sa anak para sa emergency. Ang halagang wini-withdraw? Eksaktong presyo ng Cruise Package na ibinigay nila sa tatay ni Edward. Nanlamig ang buong katawan ni Mang Ernesto. Ang regalong ipinagmamalaki ng anak niya sa biyenan nito ay galing pala sa dugo at pawis niya—sa ipon niya para sa kanyang maintenance na gamot at pampa-opera sana sa mata. Ginamit nila ang pera niya nang hindi man lang nagpapaalam.
Agad niyang tinawagan si Claris. “Anak, bakit ka nag-withdraw sa account ko? ‘Yung pang-cruise na regalo mo, pera ko ‘yun!” May sandaling katahimikan sa kabilang linya, bago sumagot si Claris nang padabog. “Pa, naman! Family money ‘yon. Hindi naman issue sa’yo ‘yung amount na ‘yon. At saka para kay Daddy Edward ‘yun, he deserves it. Nakakahiya naman kung cheap gift ang ibibigay ko sa biyenan ko. Mas maganda naman ‘yun kaysa gastusin mo sa kung anu-ano o mabulok lang sa bangko.” Tumigil ang mundo ni Ernesto. “Anak, pera ko ‘yon. Pinaghirapan ko ‘yon.” Sumagot si Claris ng mas masakit, “Pa, please. You’re being dramatic. Retired ka na. Ako ang may pamilya. May mga responsibilidad. Kung hindi ka magiging supportive, baka mas mabuti pang i-block na lang kita para hindi ka na nakikialam.” At binabaan siya ng telepono.
Doon tumulo ang luha ni Ernesto. Tahimik, mabigat, at puno ng sakit. Sa galit at sama ng loob, nilamukos niya ang lotto ticket na ibinigay ni Claris at akmang itatapon sa basurahan. Pero bago niya mabitawan, natigilan siya. “Regalo pa rin ito,” bulong niya sa sarili, kahit na parang insulto ang dating. Inilapag niya ito sa tabi ng TV at pinilit na matulog nang may mabigat na puso. Kinabukasan, habang nagkakape at nanonood ng balita, narinig niya ang announcement ng winning numbers para sa Grand Lotto Jackpot na ₱150 Million. 08… 22… 19… 04… 11… 27… Nanlaki ang mata ni Ernesto. Pamilyar ang mga numero. Kinuha niya ang nilamukos na ticket. Binuksan. Tiningnan. Paulit-ulit. Tumugma ang bawat numero. Siya ang nanalo. Si Mang Ernesto, na ininsulto at ninakawan ng sariling anak, ay hawak ngayon ang tiket na nagkakahalaga ng higit pa sa kayamanan ng mga biyenan ni Claris.
Sa halip na tumalon sa tuwa, takot ang naramdaman niya. Takot na malaman ito ni Claris. Kung nagawa siyang nakawan ng anak para sa maliit na halaga, ano ang gagawin nito kapag nalaman ang tungkol sa milyon? Nagpasya siyang manahimik. Dahan-dahan niyang inayos ang ticket, itinago sa ilalim ng luma niyang pondo, at nagkunwaring walang nangyari. Lumipas ang ilang araw, walang paramdam si Claris. Hanggang sa isang gabi, biglang tumunog ang telepono. Si Claris. Umiiyak. “Pa… Pa, tulungan mo kami. Si Edward, nabaon sa utang sa sugal. Hinahabol kami ng loan shark. Kukunin nila ang bahay at kotse. Kailangan namin ng 5 Million ngayon din!” Napapikit si Ernesto. Ito na naman. “Anak, wala akong 5 Million. Kinuha niyo na ang ipon ko, di ba?” Sagot niya. Biglang nagbago ang tono ni Claris. “Pa! Huwag ka nang magsinungaling! May kumalat na chismis sa lugar natin na may nanalo daw sa lotto at nakita kang pumasok sa PCSO! Ikaw ‘yun, di ba?! Ibigay mo sa akin ang ticket! Akin ‘yun! Ako ang bumili nun para sa’yo kaya technically, akin ‘yun!”
Nanigas si Ernesto. Hindi pagmamahal, kundi kasakiman ang naririnig niya. “Claris, regalo mo ‘yun sa akin. Ibinigay mo na.” Sumigaw si Claris sa kabilang linya, “Walanghiya ka! Ang damot mo! Kapag hindi mo ibinigay sa akin ang pera, idedemanda kita! Sasabihin ko sa lahat na ulyanin ka na at ako ang legal guardian mo para ma-freeze ang assets mo! Huwag mo kaming subukan ni Edward!” Doon naputol ang huling hibla ng pag-asa ni Ernesto na maayos pa sila. Ang anak na pinalaki niya, handa siyang ipakulong at siraan para sa pera. “Gawin mo ang gusto mo, Claris,” mahinahon niyang sagot at ibinaba ang telepono.
Kinabukasan, dumating sina Claris at Edward sa bahay ni Ernesto kasama ang isang abogado at ilang opisyal ng barangay. “Narito kami para kunin ang dapat sa amin,” sabi ni Edward na mayabang pa rin kahit lubog sa utang. “Pa, ibigay mo na,” utos ni Claris. Tumingin si Ernesto sa kanila. Wala nang luha. Wala nang galit. Puro awa na lang. Inilabas niya ang isang envelope. “Ito ba ang gusto niyo?” Tanong niya. Akmang aagawin ni Claris pero iniurong ni Ernesto ang kamay. “Bago ko ito ibigay o bago niyo ako idemanda, makinig kayo. Pumunta na ako sa abogado kahapon. Nalaman ko na ang regalo, kapag naibigay na, ay pag-aari na ng tumanggap. Wala kayong habol dito.”
“Pero dahil ama mo ako,” patuloy ni Ernesto, “At dahil ayokong makita kang nasa kalsada, binayaran ko na ang utang niyo sa loan shark.” Nanlaki ang mata ni Claris. “Talaga Pa? Thank you! Alam ko namang—” Pinutol siya ni Ernesto. “Pero, may kapalit. Binayaran ko ang utang niyo kapalit ng bahay at kotse niyo na nakasangla. Nasa pangalan ko na ang lahat ngayon. At ang natitirang pera sa panalo ko? Inilagay ko na sa isang Irrevocable Trust Fund. Hindi niyo makukuha, hindi niyo mananakaw. Ang monthly interest ay mapupunta sa akin para sa gamot ko at sa mga charity na pipiliin ko.”
“Pa! Hindi mo pwedeng gawin ‘to!” sigaw ni Claris. “Pwedeng-pwede, anak. Dahil pera ko ito,” madiin na sagot ni Ernesto. “Simula ngayon, titira kayo sa bahay na ito—sa lumang bahay na ito na laging kinahihiya niyo. Matututo kayong mabuhay nang simple. Walang cruise, walang kotse, walang luho. Kung ayaw niyo, malaya kayong umalis, pero wala kayong makukuha kahit singkong duling mula sa akin.” Tumingin siya kay Edward. “At ikaw, hijo, maghanap ka ng trabaho. Hindi habambuhay ay palamunin ka ng yaman ng iba.”
Natulala ang mag-asawa. Wala silang nagawa. Ang Cruise Package na ipinagmalaki nila ay naging mitsa ng pagbagsak nila. Si Mang Ernesto naman, sa wakas, ay natutong protektahan ang sarili. Hindi niya itinakwil ang anak, pero tinuruan niya ito ng leksyon na hinding-hindi nito makakalimutan: Na ang tunay na yaman ay hindi nasusukat sa dami ng pera, kundi sa respeto at pagmamahal sa magulang—mga bagay na hindi nabibili ng kahit anong jackpot sa lotto.
Sa huli, nakita ni Ernesto si Claris na nagwawalis sa bakuran, suot ang lumang damit, habang si Edward ay nag-aapply bilang driver. Masakit para sa isang ama na makitang nahihirapan ang anak, pero alam niyang ito ang tanging paraan para mabalik ang pagkatao ng mga ito. Napangiti si Ernesto, humigop ng kape, at tumingin sa langit. “Salamat sa swerte,” bulong niya. “Hindi dahil sa pera, kundi dahil binigyan mo ako ng lakas na itama ang mali.”
KATAPUSAN.
Kayo mga ka-sawi, kung kayo ang nasa katayuan ni Mang Ernesto, tutulungan niyo pa rin ba ang anak na nagnakaw at nagbanta sa inyo, o hahayaan niyo na lang silang matuto sa hirap? I-comment ang inyong sagot sa ibaba!
