Ang Nakakabinging Katahimikan sa Tanggapan ng Ombudsman

Sa mundo ng pulitika sa Pilipinas, ang ingay ay karaniwang senyales ng kapangyarihan. Ang mga press conference, ang mga matatalim na pahayag sa radyo, at ang walang humpay na “scoop” sa mga balita ay bahagi na ng araw-araw na buhay ng mga matataas na opisyal. Ngunit sa mga nakaraang linggo, isang nakakabinging katahimikan ang bumalot sa isa sa pinakamahalagang institusyon ng bansa—ang Office of the Ombudsman. At sa gitna ng katahimikang ito, isang tanong ang pilit na kumakatok sa isipan ng bawat Pilipino: Nasaan si Ombudsman Boying Remulla?

Ang katanungang ito ay hindi lamang basta tsismis o usap-usapan sa kanto. Ito ay nag-ugat sa isang serye ng mga hindi kumpirmadong ulat na nagsabing isang “mataas na opisyal” ang isinugod sa ospital. Bagamat walang pangalang direktang binanggit sa simula, mabilis na ikinonekta ng publiko ang mga tuldok, lalo na’t kapansin-pansin ang biglaang pagkawala ni Remulla sa spotlight na dati niyang pinaghaharian.

Mula sa “Media Darling” Tungo sa Misteryosong Pagkawala

Kilala si Ombudsman Remulla bilang isang opisyal na hindi mahiyain sa camera. Sa katunayan, siya ay maituturing na “media savvy.” Mahilig siyang magbigay ng panayam, aktibong nakikibahagi sa mga diskurso, at madalas ay siya pa ang nauunang maglabas ng impormasyon bago pa man ito maging opisyal. Sino ba naman ang makakalimot sa kanyang naging papel sa isyu ng warrant of arrest laban kay Senator Bato dela Rosa? Wala pang opisyal na warrant, pero siya na ang nagbalita—isang “scoop” na naging tatak na ng kanyang istilo.

Kaya naman, ang biglaang pagtigil ng agos ng impormasyon mula sa kanya ay sadyang nakakapanibago at nakakapagduda. Para sa marami, hindi ito pangkaraniwan. Ang isang opisyal na sanay sa init ng spotlight ay hindi basta-basta maglalaho nang walang matinding dahilan. At dahil sa kawalan ng presensya at opisyal na paliwanag mula sa kanyang tanggapan, lalo pang lumalakas ang espekulasyon.

Bakit tahimik ang Office of the Ombudsman? Bakit hinahayaan nilang kumalat ang balitang nasa malubhang kalagayan ang kanilang pinuno? Sa panahon ng social media, ang “news vacuum” o kawalan ng balita ay mabilis na pinupuno ng mga teorya, at sa kasong ito, ang mga teorya ay hindi maganda.

Ang Multo ng Nakaraang Karamdaman

Hindi natin maiaalis ang pag-aalala—o sa kaso ng iba, ang espekulasyon—dahil sa kasaysayan ng kalusugan ni Ombudsman Remulla. Sa mga nakalipas na taon, naging bukas naman siya sa publiko tungkol sa kanyang mga pinagdaanan. Naaalala pa ng marami ang kanyang naging laban sa sakit mga dalawang taon na ang nakararaan.

Hindi biro ang kanyang pinagdaanan—isang triple bypass surgery na sinundan pa ng pakikipagbuno sa cancer, partikular na ang leukemia. Sa isang tapat na panayam noon kay Luchi Cruz-Valdez, inamin ni Remulla ang bigat ng kanyang naging karamdaman. Ibinahagi niya ang himalang pagdating ng isang bone marrow donor mula sa kanyang kamag-anak na naging susi upang madugtungan ang kanyang buhay.

Ayon pa sa kanyang kapatid na si Secretary Jun Vic Remulla, ang pagkaligtas na ito ay nagsilbing panata ni Boying. Kapag nalampasan daw niya ang pagsubok, lalong pag-iigtingin niya ang kanyang commitment na gumawa ng tama. Isang magandang pangako, isang “second life” na inalay sa serbisyo. Ngunit ang tanong ngayon ng taong bayan: Nagawa ba niya ang pangakong iyon? O baka naman ang muling pagbabalik ng sakit—kung totoo man—ay isang senyales na tapos na ang kanyang misyon?

Ang “Karma” at ang Galit ng Taong Bayan

Dito pumapasok ang isang masakit at kontrobersyal na aspeto ng usapin: ang reaksyon ng publiko. Sa kulturang Pilipino, kapag may nagkasakit o pumanaw, ang natural na reaksyon ay pakikiramay, awa, at dasal. “Condolence” at “Get well soon” ang karaniwang bukambibig. Ngunit sa kasalukuyang klima ng pulitika, tila nagbabago ang ihip ng hangin at nagiging mas matalim ang dila ng taong bayan.

Sa social media, sa halip na puro dasal para sa kanyang paggaling, mababasa ang mga komento na puno ng galit at paniningil. Ang salitang “Karma” ay paulit-ulit na lumalabas. May mga nagsasabing ito ay ganti ng tadhana sa mga “doktor” ng batas at sa mga nanggigipit sa kapwa. Sabi ng isang netizen, “Dito makikita talaga ang sakim sa pera. Imbes na mag-retire na at magpasarap sa buhay, kapit-tuko pa rin.”

Ang ganitong sentimyento ay sumasalamin sa malalim na kawalan ng tiwala ng publiko sa gobyerno. Ang tingin ng marami, ang posisyon sa gobyerno ay ginagamit na lamang para sa pansariling interes at hindi para sa bayan. Kaya kapag ang isang opisyal ay nagkasakit, sa halip na awa, ang nararamdaman ng tao ay “hustisya.”

Ang Anino ni Congressman Acop at ang “Birthday Wish” ni Kara David

Isang nakakapanindig-balahibong paghahambing ang ginagawa ngayon ng mga political analysts at netizens. Inihalintulad ang sitwasyon ni Remulla sa nangyari kay Congressman Acop. Matatandaang nang pumanaw ang nasabing kongresista, imbes na magluksa ang bansa, marami ang natuwa.

Ito ay isang pambihirang pangyayari sa kasaysayan ng pulitika sa Pilipinas—ang kamatayan ng isang opisyal ay naging sanhi ng selebrasyon para sa iba. Iniugnay pa ito ng mga netizens sa sikat na “birthday wish” ni Kara David, na tila baga naging isang urban legend o “meme” na may bahid ng katotohanan para sa mga naniniwala sa karma. Ang “wish” na mawala ang mga tiwali ay tila nagkakatotoo sa mata ng publiko.

Natatakot ang kampo ni Remulla na baka ito rin ang sapitin niya. Baka kaya tahimik ang Office of the Ombudsman ay dahil ayaw nilang harapin ang katotohanan na baka sa halip na “rest in peace,” ang sabihin ng taong bayan ay “good riddance.” Mahirap man isipin at masakit pakinggan, ngunit ito ang nagiging realidad kapag ang publiko ay nawalan na ng respeto at pagmamahal sa kanilang mga lider.

Si Bato, Si Boying, at ang Takot sa ICC

Habang pinag-uusapan si Remulla, hindi maiwasang madamay sa usapan ang isa pang prominenteng pigura: si Senator Bato dela Rosa. Ang koneksyon ng dalawa ay tila isang mapait na biro ng tadhana. Matatandaang si Ombudsman Remulla mismo ang nagbigay ng “scoop” tungkol sa warrant of arrest laban kay Bato, kahit na wala pang opisyal na dokumento noong panahong iyon.

Ngayon, si Bato ay nagtatago at nag-iingat dahil sa banta ng ICC. Ang takot na “kidnappin” at dalhin sa The Hague ay totoo sa kanyang isipan. At habang si Bato ay nagtatago sa takot sa batas internasyonal, si Remulla naman ay nagtatago sa ilalim ng kumot ng karamdaman (kung totoo man).

Ang ironiya ng buhay: Ang nagbalita ng pag-aresto ay siya ngayong nawawala. Ang mga taong naghahari-harian noon ay tila isa-isang tinatamaan ng kanilang mga kinatatakutan. Sabi nga ng mga kritiko, “Weather-weather lang yan.”

Panawagan para sa Transparency: Karapatan ng Taxpayers

Sa kabila ng mga haka-haka, sumpa, at pulitika, ang pinakamahalagang isyu dito ay ang transparency. Si Ombudsman Boying Remulla ay isang public official. Siya ay pinapasweldo gamit ang buwis ng bawat manggagawang Pilipino. Dahil dito, hindi niya pag-aari ang kanyang oras at ang impormasyon tungkol sa kanyang kakayahang mamuno ay pag-aari ng publiko.

Karapatan ng taong bayan na malaman: Nasaan ang Ombudsman? Buhay pa ba siya? Nasa kritikal na kondisyon ba siya? Kaya pa ba niyang magtrabaho?

Kung siya ay nagpapagaling, sabihin ito nang maayos. Ang pagiging tapat sa kondisyon ng kalusugan ay tanda ng respeto sa posisyon at sa mga taong pinaglilingkuran. Hindi kailangang ilihim ang kahinaan ng katawan, dahil lahat naman tayo ay tao lamang. Ang hindi katanggap-tanggap ay ang paglilihim na nagmumukhang panlilinlang. Ang katahimikan ay nagpapalala lamang ng sitwasyon.

Kung ang Office of the Ombudsman ay patuloy na mananahimik, lalo lamang nilang pinatutunayan na mayroong “crisis of leadership” sa kanilang ahensya. Ang kawalan ng opisyal na pahayag ay pag-amin na rin na hindi na normal ang sitwasyon.

Ang Hamon sa Kinabukasan

Habang hinihintay natin ang katotohanan, ang insidenteng ito ay nagsisilbing paalala sa lahat ng mga nakaupo sa pwesto. Ang kapangyarihan ay may hangganan. Ang kalusugan ay kayamanan na hindi nabibili ng kurakot. At sa huli, ang husga ng taong bayan—at ng kasaysayan—ay hindi matatakasan.

Sana, kung nasa ospital man si Ombudsman Remulla, siya ay gumaling upang harapin ang anumang dapat niyang harapin. Dahil mas magandang panagutan ang mga responsibilidad nang nakatayo at humaharap sa bayan, kaysa ang maglaho na lamang sa dilim na puno ng mga tanong at hinala.

Sa ngayon, ang tanong ay nananatili: Nasaan si Boying? At bakit tila mas marami ang naghihintay ng “karma” kaysa sa himala?