“May mga sugat na hindi nakikita sa balat, pero hinuhubog ang buong pagkatao. Ito ang kwento ng isang binatang binura ng pangungutya, at muling isinulat ng tapang.”
High school ang panahon ng mga crush, barkada, at kalokohan. Para sa marami, ito ang pinakamasayang yugto ng kabataan. Para sa akin, ito ang pinakamadilim. Ako si Stephen, at noong mga panahong iyon, kilala ako hindi dahil sa galing o talino, kundi dahil sa itsurang naging dahilan ng araw-araw na panlalait.
Moreno ako, payat, may malalaking salamin at braces na nagpapapilipit sa bawat salitang lumalabas sa bibig ko. Ang mukha ko ay tila larangan ng digmaan ng tigyawat na walang balak umatras. Sa tuwing papasok ako sa silid-aralan, ramdam ko agad ang bigat ng mga matang nakatingin, naghihintay ng susunod na biro. Isang sigaw lang ng pangalan ko, isang “Uy, Stephen oh,” at kasunod na ang halakhakan na parang alon na lulunod sa dignidad ko.
Si Brian ang madalas unang sumisigaw, may kasamang biro na parang kutsilyong paulit-ulit na itinutusok sa aking loob. Si Mark naman ang lider, ang utak ng lahat ng pang-aasar. Kapag oral recitation, ginagaya niya ang boses kong pilipit dahil sa braces. Kapag group work, ako ang iniaatang sa pinakamabigat na gawain. Hindi dahil sa kailangan, kundi dahil masaya silang makita akong nahihirapan.
Mas masakit pa sa pangungutya ang katahimikan ng mga kaklaseng nanonood lang. May ilan na nakikitawa para hindi mapag-initan, may ilan na umiiwas ng tingin dahil may konsensyang kumakagat sa dibdib. Alam kong may mga tulad nina Carol at Chris na gustong tumulong, pero pinipili ang katahimikan dahil sa takot na sila naman ang maging susunod.
Natuto akong manahimik. Natuto akong yumuko. Inisip kong kung hindi ako lalaban, baka matapos agad. Pero mali ako. Habang mas tumatahimik ako, mas lalo akong nagiging target. Kaya ang tanging kanlungan ko ay ang mundo ng mga libro. Pagkatapos ng klase, dumidiretso ako sa library, sa pagitan ng mga pahinang amoy papel at tinta. Doon ko natagpuan ang pangarap kong maging arkitekto. Sa bawat guhit ng plano at disenyo sa librong binabasa ko, doon ko lang naramdaman na may lugar ako sa mundong ito.
Apat na taon ang lumipas na parang walang katapusang bagyo. Dumating ang graduation. Masaya ang lahat, puno ng tawanan at litrato. Ako, tahimik lang sa gilid, hawak ang diploma na parang huling sandata ko laban sa mundo. Habang nakikita kong nagtatawanan pa rin sina Mark at Brian, may ibinulong ako sa sarili ko. Balang araw, hindi na ako ang Stephen na kilala nila ngayon. Balang araw, may maipapakita rin ako.
Pumasok ako sa kolehiyo na may dalang pag-asa at takot. Inisip kong baka dito, magsimula ang pagbabago. Iba-iba ang pinanggalingan ng mga estudyante, baka walang nakakilala sa aking nakaraan. Pero dala ko pa rin ang bigat ng mababang kumpiyansa. Kapag may nagtatawanan sa malayo, iniisip kong ako na naman ang paksa. Madalas akong mag-isa, hindi dahil ayaw kong makipagkaibigan, kundi dahil natatakot akong masaktan ulit.
Pinili ko ang kursong architecture. Mahirap, puno ng puyat at pressure, pero dito ko unang naramdaman na may kaya pala akong ipagmalaki. Sa bawat linya ng lapis at bawat sukat ng ruler, parang may direksyon ang buhay ko. Isang araw, nilapitan ako ng propesor naming si Sir Ramon. Kilala siyang mahigpit, pero may mata sa detalye. Tiningnan niya ang plate ko at nagtanong kung ako ang gumawa. Nang tumango ako, sinabi niyang huwag kong sayangin ang talento ko. Ang tunay na anyo ng tao, sabi niya, ay makikita sa gawa at pagpupursige. Tumimo ang mga salitang iyon sa puso ko na parang binuksan ang isang pintuang matagal nang nakasara.
Doon nagsimula ang mabagal pero tuloy-tuloy na pagbabago. Nagsimula akong mag-jogging tuwing umaga, kahit hingalin sa una. Binago ko ang pagkain ko, iniwasan ang soft drinks at instant noodles. Inalagaan ko ang sarili ko sa abot ng kaya. Mas mahirap pa kaysa sa pisikal na pagbabago ang pakikipaglaban sa sarili kong isip. Pinilit kong makipag-usap, ngumiti, tumingin sa mata ng kausap. Awkward sa simula, pero unti-unting naging natural.
May mga biro pa rin, pero mas kaunti na. May mga kaklaseng lumalapit para magpatulong sa plates. Tinulungan ko sila hindi para magpasikat, kundi dahil iyon ang tama. Kapos pa rin ako sa pera. May mga araw na naglalakad ako pauwi para makatipid. May mga gabing gutom akong natutulog. Pero bawat sakripisyo, iniisip kong puhunan para sa pangarap.
Pagsapit ng ikalawang taon, napansin ko ang pagbabago sa salamin. Hindi lang sa katawan, kundi sa tindig. Mas tuwid na akong maglakad. Mas malinaw na akong magsalita nang matanggal ang braces. Sa klase, naging aktibo ako. Hindi na ako natatakot magtaas ng kamay. Unti-unti, dumating ang respeto. Hindi dahil sa itsura, kundi dahil sa kakayahan.
Dumating ang huling taon ng kolehiyo, ang thesis. Ibinuhos ko ang lahat ng natutunan ko sa isang disenyong pinagsama ang modernong arkitektura at kulturang Pilipino. Nang purihin ito ng mga propesor sa harap ng klase, doon ko unang naramdaman na tuluyan ko nang tinalikuran ang lumang bersyon ng sarili ko. Hindi na ako ang Stephen na pangit. Ako si Stephen na may talento.
Pagkatapos ng graduation, naipasa ko ang board exam. Hawak ko ang lisensya habang naaalala ang binatang minsang pinagtatawanan. Mabilis akong natanggap bilang junior architect. Mahirap ang trabaho, puno ng overtime at pressure, pero hindi ako nagreklamo. Bawat dagdag na gawain ay pagkakataong matuto. Napansin iyon ng mga senior. Sinabihan akong may potensyal. Ang simpleng papuring iyon ay sapat na para itulak pa ako pasulong.
Ilang taon ang lumipas, at nabigyan ako ng pagkakataong magtrabaho sa Australia. Malayo sa pamilya, malayo sa nakasanayan, pero dala ko ang lahat ng aral ng nakaraan. Nahirapan akong makibagay sa simula, pero hindi ako sumuko. Ginamit ko ang dating sakit bilang lakas. Unti-unti, nakilala ang pangalan ko sa mga proyektong ginawa ko sa Sydney at Melbourne. Doon ko naranasan ang kumpiyansang hindi nakabase sa opinyon ng iba, kundi sa sarili kong kakayahan.
Isang gabi, nakatanggap ako ng email. Imbitasyon sa sampung taong high school reunion. Natigilan ako. Bumalik ang lahat ng alaala. Takot at kaba ang unang naramdaman ko, pero may munting boses sa loob ko ang nagsabing handa na ako. Hindi para gumanti, kundi para harapin ang nakaraan nang may buong loob.
Dumating ang gabi ng reunion. Masaya ang venue, puno ng tawanan. Alam kong may ilan pa ring naghihintay na pagtawanan ako, lalo na si Mark. Ngunit nang dumating ako, bumaba mula sa kotse, tumahimik ang paligid. Nakita ko ang gulat sa kanilang mga mata. Nang tanungin nila kung ako nga ba si Stephen, ngumiti lang ako at tumango.
Habang kinakamayan ko sila, ramdam ko ang pagbabago ng ihip ng hangin. Ang dating yabang ay napalitan ng hiya. Marami ang nagtanong tungkol sa trabaho ko. Ikinwento ko ang paglalakbay ko hindi bilang pagmamayabang, kundi bilang patunay na may pag-asa ang sinumang handang magsikap.
Nang imbitahan akong magsalita, sinabi ko ang matagal ko nang gustong sabihin. Na ang tunay na sukatan ng tao ay hindi itsura o yaman, kundi kung paano niya hinaharap ang buhay. Inamin kong mahirap ang pinagdaanan ko, pero pinili kong gawing inspirasyon ang sakit. Hindi galit ang naramdaman ko, kundi pasasalamat dahil doon ko natutunang lumaban.
Humingi ng tawad si Mark sa harap ng lahat. Tinanggap ko iyon nang walang alinlangan. Matagal ko na siyang pinatawad, dahil alam kong ang galit ay kadena lang na magbabalik sa akin sa nakaraan. Sa gabing iyon, natapos hindi lang ang reunion ng batch, kundi ang digmaan sa loob ko.
Pagbalik ko sa Australia, hawak ko ang isang lumang yearbook. Tiningnan ko ang larawang minsang kinamuhian ko. Ngayon, alam kong hindi ko kailangang burahin ang nakaraan. Bahagi iyon ng naging ako. Ang tunay na tagumpay ay hindi ang pagbabagong panlabas, kundi ang kakayahang patawarin at mahalin ang sarili.
Ngayon, patuloy akong nagtatrabaho bilang arkitekto, tinutulungan ang pamilya, at nabubuhay nang may layunin. Kung may isang aral ang kwento ko, iyon ay ito. Hindi mo kailangang maghintay na tanggapin ka ng mundo. Kailangan mo lang tanggapin ang sarili mo, magsikap, at magtiwala na balang araw, ang sakit na minsang sumugat sa’yo ang mismong magiging lakas mo.
