Sa pagpasok ng taong 2026, hindi paputok ang yumanig sa House of Representatives kundi ang isang eskandalong naglalagay sa alanganin sa kredibilidad ng isa sa mga pinakamaingay na “anti-corruption crusaders” ngayon. Ang sentro ng bagyo: Si Congressman Leandro Leviste at ang kanyang kontrobersyal na pamamaraan sa pagkuha ng tinatawag na “Cabral Files.”

Ang isyu ay hindi na lamang tungkol sa nilalaman ng mga dokumento—mga papel na sinasabing susi sa pagbubunyag ng bilyon-bilyong pisong katiwalian sa flood control projects. Ang usapin ngayon ay lumipat na sa pamamaraan. Sa gitna ng sigaw para sa transparency, lumilitaw ang isang tanong na sumusubok sa ating pagtingin sa batas: Katanggap-tanggap bang labagin ang proseso para lamang makuha ang katotohanan? O sadyang nalasing na sa kapangyarihan ang mambabatas na akala ng marami ay tagapagligtas?

Sa isang malalimang talakayan kasama si Christian Esgera at Congressman Terry Ridon, tagapamuno ng House Committee on Public Accounts, nahubaran ng maskara ang mga kaganapan sa likod ng mga CCTV footage at press release.

Ang Insidente sa Opisina ni Usec. Cabral: Pagsagip o Pagnanakaw?
Nagsimula ang lahat sa mga ulat na sapilitang kinuha umano ni Cong. Leviste ang mga dokumento mula sa opisina ni DPWH Undersecretary Catalina Cabral. Para sa mga taga-suporta ni Leviste, ito ay aktong “heroic”—isang mambabatas na hindi papipigil sa burukrasya. Ngunit para sa mga nagtataguyod ng due process, ito ay isang mapanganib na precedent.

Ayon kay Cong. Ridon, malinaw ang pagkakaiba ng dokumento sa paraan ng pagkuha nito.

“Ibang bagay yung document itself pero ibang bagay rin po yun pong paraan ng pagkuha po ng mga dokumento.”

Ito ang punto de vista na madalas makaligtaan sa ingay ng social media. Ipinagmalaki ni Leviste ang CCTV footage na nagpapakita sa kanya na naglalakad sa hallway ng DPWH nang “maayos at matiwasay.” Ginamit niya itong ebidensya na walang gulo, walang agawan, at walang dahas na nangyari.

Ngunit mabilis itong sinupalpal ni Ridon. Ang CCTV sa hallway ay kwento ng paglabas. Ang tunay na kwento, aniya, ay nangyari sa loob ng opisina. May mga ulat at, higit sa lahat, mga litrato na nagpapakita kay Leviste na nakaupo mismo sa cubicle ng isang DPWH staff.

Isipin ninyo ang eksena: Isang mataas na opisyal ng gobyerno, pumapasok sa opisina ng isang empleyado, umuupo sa kanilang pwesto, at “forcibly” na kinukuha ang mga papeles na walang pahintulot mula sa pamunuan. Ayon kay Ridon, walang awtoridad si Leviste mula kay DPWH Secretary Vince Dizon, taliwas sa naunang pahayag ng kongresista. Kung totoo ito, hindi ito “oversight” o simpleng pagkakamali. Ito ay isang direktang paglabag sa protocol at respeto sa institusyon.

Pattern of Abuse: Hindi Lang sa Cabral Nangyari
Kung iisipin mong “isolated case” o dala lang ng bugso ng damdamin ang nangyari sa opisina ni Cabral, nagkakamali ka. Ibinunyag sa talakayan na may isa pang insidente na kinasasangkutan ni Leviste—ang umano’y pagsugod sa First District Engineering Office ng Bulacan.

Inilarawan ito sa news reports bilang isang “raid” kung saan “na-ransack” umano ng grupo ni Leviste ang opisina upang maghanap ng mga dokumento ng mga nakaraang proyekto.

Para kay Cong. Ridon, ito ay nagpapakita na ng isang nakababahalang “pattern of abuse.”

Hindi na ito simpleng “zeal” o sigasig sa trabaho. Ito ay nagmumukhang “illegal search operation” na isinasagawa ng isang taong naniniwalang nasa ibabaw siya ng batas. Ang pagiging kongresista ay nagbibigay ng kapangyarihan upang mag-imbestiga, ngunit hindi ito lisensya upang maging pulis o NBI agent na basta-basta na lang nanonloob ng mga opisina.

Ang terminong “abuse of official power” ay mabigat. Ito ay basehan para sa isang ethics complaint na maaaring magresulta sa matinding parusa.

Ang Nakaambang Ethics Complaint: Reprimand o Suspension?
Dahil sa mga pangyayaring ito, malaki ang posibilidad na harapin ni Leviste ang Committee on Ethics ng Kamara. Ipinaliwanag ni Ridon na may tatlong grupo ang pwedeng maghain ng reklamo:

Aggrieved Party: Ang mga empleyado ng DPWH o si Usec. Cabral mismo na naramdamang nilabag ang kanilang karapatan at espasyo.

Public Interest Groups: Mga organisasyong nagbabantay sa galaw ng gobyerno.

Moto Proprio: Ang Kongreso mismo ang pwedeng magkusa na imbestigahan ang kanilang miyembro.

Mas gusto ni Ridon na manggaling sa mga “aggrieved party” ang reklamo upang mas maging matibay ang kaso. Kung mapatunayan, ang parusa ay hindi biro. Maaaring ito ay simpleng “reprimand” o pangaral, ngunit kung makikita ang bigat ng paglabag at ang pattern ng pang-aabuso, maaari itong mauwi sa suspension.

Ang suspensyon ng isang kongresista ay hindi lang sampal sa kanyang mukha; ito ay pagkawala ng boses ng kanyang distrito. Ito ay patunay na ang institusyon ay hindi kukunsinti ng “cowboy tactics” kahit pa ang layunin ay “noble.”

Ang Kredibilidad ng “Crusader” at ang mga Patay sa Listahan
Ang pinakamasakit na dagok sa imahe ni Leviste ay hindi ang isyu ng pagnanakaw ng dokumento, kundi ang quality o kalidad ng kanyang mga “expose.”

Madaling magpatawad ang publiko sa isang taong medyo “brusko” kung tama naman ang kanyang sinasabi. Pero paano kung mali-mali ang impormasyon?

Binigyang-diin ni Ridon ang mga “inaccuracies” sa mga listahang inilalabas ni Leviste. Ang pinaka-katawa-tawa at nakakagalit? Ang pagkakasama ng mga pangalan ng mga patay na kongresista sa listahan ng mga proyekto para sa 2025.

Paano magkakaroon ng project allocation ang isang taong matagal nang pumanaw? Ito ay nagpapakita ng matinding kapabayaan sa verification. Nang tanungin si Leviste tungkol dito, ang kanyang sagot ay “itanong sa DPWH.”

Tinawag ito ni Ridon na isang “problematic response” at “irresponsible.” Ikaw ang naglabas ng listahan, ikaw ang nag-akusa, tapos kapag may mali, ituturo mo ang iba? Ang responsibilidad ng pagpapaliwanag ay laging nasa nag-aakusa.

Dagdag pa rito, naging biktima rin si Ridon ng maling akusasyon ni Leviste. Sinabi ni Leviste na may “insertions” si Ridon sa budget, bagay na mariing itinanggi ng huli at kalaunan ay kinorek din ni Leviste.

“Reputations are at stake here.”

Ang mga salitang ito ni Ridon ay paalala na sa bawat maling “expose,” may pangalan at dangal na nasisira. Ang pagiging “anti-corruption crusader” ay nangangailangan ng katumpakan, hindi ng shotgun approach na kung sino na lang ang tamaan. Ang paghahalo-halo ng mga termino tulad ng “insertion,” “amendment,” at “proposal” ay nagpapakita ng kakulangan sa pag-unawa sa legislative process—isang bagay na hindi dapat asahan sa isang mambabatas.

Tamang Proseso vs. Shortcut
Bakit nga ba mahalaga ang proseso? Bakit hindi na lang natin hayaan si Leviste na kunin ang files kung para naman sa bayan?

Ipinaliwanag ni Ridon ang tamang paraan. Kung gusto ng isang kongresista ng dokumento, may dalawang legal na hakbang:

Pormal na Kahilingan: Sumulat sa ahensya. Karaniwan naman itong ibinibigay.

Subpoena: Kung ayaw ibigay, gamitin ang kapangyarihan ng komite para mag-issue ng subpoena duces tecum.

Ganun kasimple. Hindi kailangang manloob. Hindi kailangang mang-agaw.

“Hindi ho yan pwedeng ah sasabihin mo lang halimbawa hindi kungesman ako bigay mo saakin yung dokumento.”

Ang shortcut ay delikado. Kapag tinanggap natin na pwedeng labagin ang batas para “hulihin” ang mga tiwali, binubuksan natin ang pinto para sa anarkiya. Kung pwedeng gawin yan ni Leviste sa DPWH, pwede rin ba niyang gawin yan sa pribadong kumpanya? Sa bahay ng ordinaryong tao?

Ang Tunay na Laban: Flood Control Scam
Sa huli, ang pinakamalaking talo sa sigalot na ito ay ang taumbayan. Dahil sa kontrobersya sa paraan ni Leviste, natatabunan ang tunay na isyu: Ang bilyon-bilyong pisong pondo para sa flood control na tila naging tubig na naglaho.

Nilinaw ni Ridon na ang tunay na usapin ay hindi kung sino ang nasa listahan, kundi kung ano ang nangyari sa pera.

Mayroon bang “ghost project”?

Mayroon bang “kickback”?

Substandard ba ang gawa?

Nakinabang ba ang tao?

Ito ang mga tanong na dapat sinasagot. Ang listahan ng mga pangalan ay simula pa lang. Hindi sapat na nasa listahan ang isang kongresista para sabihing kurakot siya. Kailangang patunayan na ang proyektong nakapangalan sa kanya ay may iregularidad.

Dahil sa mga “inaccuracies” at agresibong taktika ni Leviste, nalalagay sa depensiba ang Kongreso. Sa halip na magkaisa para busisiin ang DPWH, nagiging “Leviste vs. Everybody” ang drama. Nawawala ang focus sa “biggest corruption scandal in our history.”

Konklusyon: Ang Hamon sa 2026
Ang taong 2026 ay inaasahang magiging “taon ng pagpapanagot.” Ngunit ang pagpapanagot ay dapat gawin sa tamang paraan.

Si Congressman Leviste ay nasa isang sangang-daan. Maaari siyang magpatuloy sa kanyang istilong “shoot first, ask questions later” at harapin ang panganib ng suspension at pagkawala ng kredibilidad. O maaari niyang ayusin ang kanyang pamamaraan, maging mas maingat sa datos, at gamitin ang tamang proseso ng batas.

Ang Cabral Files ay mahalaga, oo. Pero mas mahalaga ang integridad ng proseso. Hindi natin pwedeng labanan ang katiwalian gamit ang pang-aabuso. Sabi nga, “the end does not justify the means.”

Sa huli, ang hamon sa atin bilang mamamayan ay maging mapanuri. Huwag tayong madala sa mga viral video at matatapang na salita. Hanapin natin ang katotohanan, hindi lang sa nilalaman ng dokumento, kundi pati sa paraan kung paano ito inihain sa atin. Dahil sa laban sa korapsyon, ang katotohanan na nakuha sa maling paraan ay madalas na nagiging kasinungalingan din sa bandang huli.