“Minahal ko siya mula pagkabata, isinugal ko ang buong buhay ko para sa kanya, at sa huli natutunan kong ang tunay na pamilya ay hindi palaging galing sa dugo kundi sa mga pusong piniling manatili kahit masakit.”

Noon pa man, bata pa lang ako, alam ko nang may kakaiba sa tibok ng dibdib ko tuwing nakikita ko si Lily. Limang baitang pa lang kami noon, ngunit sa tuwing matatanaw ko ang kulot niyang buhok na nakapusod lang nang walang kaarte arte, parang may lihim na bagyong gumugulong sa loob ko. Kapag tumatawa siya, may tunog iyon na tila kampanilyang tumatama sa aking dibdib, sapat para manginig ang buo kong katawan. Hindi ko pa alam noon ang salitang pag ibig, pero alam kong may bagay akong nararamdaman na ayokong mawala.

Hindi lang ako ang may gusto kay Lily. Halos kalahati ng mga lalaki sa klase ay napapalingon tuwing papasok siya sa silid. Alam niya ang ganda niya, alam niyang may kapangyarihan ang kanyang ngiti, at bata pa lang kami ay marunong na siyang gumamit nito. May inuutos siyang magbitbit ng bag, may pinabibili ng tsokolate, at minsan pa nga ay muntik nang magsuntukan ang ilang lalaki dahil sa kanya. Isa ako sa mga iyon. At noong gabing iyon, ako ang nanalo.

Pagkatapos ng gabing iyon, tila ako na ang mundo niya. Magkahawak kamay kaming umuuwi, may mga halik na palihim, may mga pangakong walang malinaw na kahulugan ngunit punong puno ng pag asa. Labing isang taong gulang pa lang kami noon, at sa isip ko, iyon na ang simula ng habang buhay. Ngunit ang habang buhay pala ay kayang magbago sa loob lamang ng isang taon.

Unti unti kong nakita ang pagbabagong ayaw kong paniwalaan. Nakikita ko si Lily na sumasayaw sa disco kasama ang mas matatandang lalaki. Kasama ko siya, pero ramdam kong palayo na siya. Doon ko unang naramdaman ang sakit na walang pangalan. Ang tanong na paulit ulit na bumubulong sa utak ko. Bakit parang hindi na ako sapat?

Ang tanging taong nakaunawa sa akin noon ay ang lolo kong si Lolo Karding, ang lalaking nagpalaki sa akin matapos mamatay ang mga magulang ko. Isang gabi, nadatnan niya akong nakatulala, tahimik ngunit mabigat ang dibdib. Sinabi niya ang mga salitang ayokong marinig. Na ang ugali raw ni Lily ay kahawig ng kanyang ina. Na ang mansanas ay hindi nalalayo sa puno.

Nagalit ako. Pinagtanggol ko si Lily. Sinabi kong masayahin lang siya, marunong lang mag enjoy sa buhay. Ngunit sa likod ng mga salita ko, may takot na unti unting sumusulpot. Sinabi ni lolo na panahon lang ang magsasabi. At sa kabila ng lahat ng babala, pinili ko pa ring sundin ang puso ko.

Pagkatapos ng high school, pumasok si Lily sa culinary school. Sinundan ko siya. Hindi dahil iyon ang pangarap ko, kundi dahil siya ang pangarap ko. Iniwan ko ang nais kong pag aralan at nag enroll sa automotive mechanics na malapit sa kanya. Sa una, ako lang ang sandigan niya sa lungsod. Takot siya, nalilito, at doon ko inisip na sa wakas, akin na talaga siya.

Ngunit mabilis matuto ang isang taong sanay umangkop. Hindi nagtagal, nasanay si Lily sa lungsod, at kasabay noon ay dumami ang mga lalaking nakapaligid sa kanya. Unti unti niyang kinakansela ang mga date namin. Laging busy. Laging may dahilan. Hanggang isang araw, nakita ko siyang sumakay sa isang mamahaling kotse. Ang ngiti niya ang pumatay sa akin.

Nang tanungin ko siya, tinawanan lang niya ako. Selos daw ako. Sinabi niyang kaibigan lang. Ngunit nang tanungin niya ako kung ano ang kaya kong ibigay sa kanya, sinagot ko nang walang pag iisip. Buhay ko. Tumawa siya. Isang tawang malamig. Isang halik na walang laman. At bigla siyang nawala.

Nalaman ko sa roommate niya ang katotohanan. May iba na siya. Niloloko niya ako. Nanliit ang mundo ko. Ngunit kahit alam ko na, naghintay pa rin ako. Hanggang madaling araw. Hanggang dumating siya, sumakay ulit sa parehong kotse. At doon niya sinabi sa aking namimili lang siya. Na hindi ako ang lamang.

Umalis ako sa lungsod kinabukasan. Walang paalam. Walang lingon. Umuwi ako sa lolo ko na tila alam na ang sagot bago pa man ako magsalita. Pinagalitan niya ako, ngunit sa likod ng galit niya ay awa at sakit.

Isang buwan lang ang lumipas, bumalik si Lily. Umiiyak. Humihingi ng tawad. Sinabi niyang ako ang mahal niya. Na nagkamali siya. At dahil mahal ko pa rin siya, tinanggap ko siya. Sa gabing iyon, nagkasama kami. At kinabukasan, galit na galit si lolo.

Hindi nagtagal, sinabi ni Lily na buntis siya. Natakot ako, nagulat, pero masaya. Nagpakasal kami nang tahimik. At doon nagsimula ang tunay na pagsubok. Maagang ipinanganak ang anak namin, si Christine. May problema ang kanyang mga mata. At sa sandaling iyon, nakita ko ang isang Lily na hindi ko kilala. Ayaw niya sa bata. Gusto niya itong iwan.

Tinanggap ko ang anak ko. Tinanggap siya ni lolo. Lumala ang kalagayan ni Christine, at para makalikom ng pera, nagtrabaho ako sa mas mabigat na trabaho. Hanggang sa isang araw, nadaganan ako ng troso. Nabaldado ako. At doon tuluyang umalis si Lily. Walang paalam. Walang halik sa anak niya.

Sa edad na walumpu, si lolo ang nag alaga sa akin at kay Christine. Hanggang dumating ang kaibigan kong si Terry. Tinulungan niya kami. Sa lungsod, gumaling ako. Ngunit nalaman namin ang katotohanan. Hindi ko pala anak si Christine. Ngunit hindi nagbago ang lahat. Anak ko pa rin siya. Apo pa rin siya ni lolo.

Lumipas ang mga taon. Dumating si Kay, ang gurong may pusong kayang magmahal ng batang bulag. Unti unti, muli akong natutong magmahal. Natulungan naming makalikom ng pera para sa operasyon ni Christine. At sa wakas, muli siyang nakakita. Tinawag niyang Mommy si Kay. At doon ko nalaman na may pag ibig palang hindi nananakit.

Nagpakasal kami ni Kay. Nagkaroon kami ng pamilya. Pumanaw si lolo nang payapa. At makalipas ang maraming taon, bumalik kami sa nayon. Sa sementeryo, nakita ko muli si Lily. Payat, pagod, puno ng pagsisisi. Humingi siya ng tawad kay Christine. At pinatawad siya ng anak ko.

Nang tanungin ako ni Christine kung tama ba ang ginawa niya, ngumiti ako. Tama. Dahil ang kapatawaran ay hindi para sa nakaraan, kundi para sa kapayapaan ng puso.

Habang umaandar ang sasakyan pauwi, naiwan si Lily sa likod, mag isa sa landas ng kanyang mga piniling desisyon. At doon ko naunawaan ang pinakamahalagang aral ng buhay ko. May mga pag ibig na akala mo ay habang buhay, ngunit sugat pala. At may mga pamilyang hindi mo inaasahan, ngunit sila ang mananatili hanggang dulo.