Isang katahimikan ang bumalot sa isang bulwagan sa Beijing nang maliitin ang Filipino martial arts bilang simpleng stick fighting, ngunit sa loob lamang ng ilang minuto, nabaligtad ang paniniwala ng mga beteranong maestro mula sa iba’t ibang bansa.
Noong Setyembre 2017, nagtipon sa Beijing ang mga kilalang maestro ng tradisyunal na martial arts mula sa iba’t ibang panig ng Asya para sa isang international cultural exchange summit na inorganisa ng China Martial Arts Association. Ang layunin ng pagtitipon ay ipakita ang lalim, kasaysayan, at pilosopiya ng kani-kanilang sining pandigma.
Tahimik at puno ng respeto ang bulwagan habang isa-isang ipinapakilala ang mga delegasyon. May karate mula Japan, taekwondo mula Korea, silat mula Indonesia, at siyempre, ang ipinagmamalaking kung fu ng China. Ngunit nag-iba ang ihip ng hangin nang ipakilala ang delegasyon mula sa Pilipinas at ang kanilang demonstrasyon ng Filipino martial arts.
Isang mahinang halakhak ang umalingawngaw sa hall. Ito ay nagmula kay Master Lu Chen, isa sa pinakakilalang maestro ng kung fu sa China, may limampung taong karanasan at tuwirang inuugnay ang kanyang lineage sa Shaolin Temple. Sa harap ng mga delegado, tahasan niyang tinanong kung ang Filipino martial arts ba ay hindi lang umano basta “stick fighting” o escrima.
Sa kanyang pahayag, iginiit niya na ang tunay na martial arts ay may libong taong dokumentadong kasaysayan, malalim na pilosopiya, internal energy cultivation, at espiritwal na dimensyon. Para sa kanya, ang Filipino martial arts ay praktikal lamang, diretso sa laban, at kulang sa sining at lalim na katulad ng kung fu.
Marami sa mga nakarinig ang napailing, ang iba’y napabulong, at ang ilan ay nanatiling tahimik. Sa tabi ng demonstration area, nakatayo lamang si Raphael Cortez, isang 28-anyos na ikatlong henerasyon ng practitioner ng kali. Bata pa man ay sinanay na siya ng kanyang lolo, isang kilalang escrimador na nagpanatili ng mga pre-colonial na sistema ng pakikipaglaban sa Pilipinas.
Kasama rin niya ang kanyang guro na si Guro Manuel, pitumpung taong gulang, tahimik ngunit mapanuri ang mga mata. Hindi na bago kay Raphael ang ganitong uri ng pagmamaliit. Ilang beses na niyang narinig na ang Filipino martial arts ay kulang sa porma, kulang sa ritwal, at kulang sa dokumentasyon.
Sa kabila nito, magalang na humarap si Raphael kay Master Lu at nagmungkahi ng isang demonstration exchange. Ipakita raw ng maestro ang lalim ng kung fu, at ipapakita naman niya ang mga prinsipyo ng Filipino martial arts. Sa una’y may pag-aalinlangan, ngunit pumayag din si Master Lu.
Sa loob ng walong minuto, ipinamalas ni Master Lu ang dragon form ng kung fu. Mahahabang galaw, eksaktong balanse, malambot ngunit eksplosibong lakas, at kontroladong paghinga. Umani ito ng palakpakan at pagyuko mula sa mga kapwa maestro. Isang malinaw na patunay ng dekada ng disiplina at dedikasyon.
Pagkatapos nito, si Raphael naman ang humakbang sa gitna, may hawak na dalawang rattan sticks. Walang engrandeng porma, walang dramatikong simula. Simple lamang ang kanyang mga galaw, ngunit habang tumatagal, napansin ng lahat ang kakaiba.
Ang bawat hampas ay may kasamang maraming kahulugan. Isang galaw, maraming aplikasyon. May disarm, may lock, may transition sa empty-hand techniques. Ang simpleng angle of attack ay may iba’t ibang resulta depende sa galaw ng kalaban. Ang figure-eight na minamaliit ay naging daloy ng offense at defense sa iisang galaw.
Lalong napatingin ang mga maestro nang umatake si Guro Manuel kay Raphael gamit ang iba’t ibang istilo. Sa halip na kontrahin ang estilo, inangkop ni Raphael ang galaw ng kalaban. Hindi niya nilabanan ang sistema, bagkus ay sinipsip at inilipat ang enerhiya nito.
Dito ipinaliwanag ni Raphael ang prinsipyong “defanging the snake,” isang sentral na konsepto ng Filipino martial arts. Hindi raw nilalabanan ang buong kalaban. Inaalis muna ang kakayahan nitong manakit. Hindi binablock ang suntok, kundi tinatamaan ang braso mismo upang pansamantalang mawalan ng silbi.
Ipinakita niya kung paano binabasa ang balanse, sentro ng grabidad, at istruktura ng kalaban. Hindi sa pamamagitan ng mahahabang porma, kundi sa tuloy-tuloy na pressure testing sa tunay na laban. Dito nagsimulang magbago ang ekspresyon ni Master Lu.
Ipinakita rin ni Raphael na ang mga stick patterns ay nagtuturo ng prinsipyo na puwedeng ilapat sa kahit anong sandata o kahit walang sandata. Ang lalim ay hindi nasa dami ng galaw, kundi sa prinsipyong paulit-ulit na naiaangkop sa anumang sitwasyon.
Nang banggitin ni Master Lu na kulang sa internal cultivation ang Filipino martial arts, ipinakita ni Raphael ang sensitivity training. Hinawakan ni Master Lu ang kanyang pulso, at sa pinakamaliit na galaw ay agad tumutugon si Raphael, hindi dahil sa bilis o lakas, kundi sa pakiramdam at pagbasa ng intensyon.
Ipinaliwanag niya ang konsepto ng “lakas-loob,” ang espiritwal na tapang na hinubog hindi sa katahimikan ng templo, kundi sa kaguluhan ng tunay na panganib. Ang pilosopiya raw ng Filipino martial arts ay hindi nakasulat sa sinaunang teksto, kundi isinabuhay sa gubat, baybayin, at labanan para sa kaligtasan.
Sa huli, hinamon ni Raphael si Master Lu na magpakita ng kahit anong atake. Nang gawin ito ng maestro, hindi nilabanan ni Raphael ang kung fu. Ginamit niya ang timing, anggulo, at galaw mismo ng kalaban upang ito’y i-neutralize.
Sa unang pagkakataon matapos ang maraming dekada, umatras si Master Lu na may pagtataka at respeto sa mukha. Sa harap ng lahat, yumuko siya kay Raphael at inamin ang kanyang pagkakamali sa paghusga.
Ang video ng pangyayaring iyon ay kumalat at napanood ng milyon-milyon sa buong mundo. Higit pa rito, nagbukas ito ng bagong pananaw sa martial arts community sa Asya. Maraming paaralan ang nagsimulang mag-aral at mag-imbita ng mga guro ng Filipino martial arts.
Makalipas ang ilang taon, inamin ni Master Lu sa isang dokumentaryo na napagkamalan niyang ang komplikasyon ay lalim. Natutunan niya na ang tunay na sopistikasyon ay maaaring nasa pagiging simple na may walang katapusang aplikasyon.
Hindi pinatunayan ni Raphael na mas mahusay ang Filipino martial arts kaysa sa kung fu. Ipinakita niya na ang lalim at kahusayan ay may iba’t ibang anyo. At minsan, ang pinaka-advanced na sining ay yaong mukhang simple, ngunit handang gumana kapag buhay na ang nakataya.
