Sa bawat paghampas ng alon sa ating mga baybayin, tila may dalang babala ang karagatan. Sa nakalipas na mga buwan, hindi na maikakaila ng sinuman na nagbago na ang ihip ng hangin sa Asya. Ang dating tahimik na pakikipagbuno sa diplomasya ay napalitan na ng maingay na sirena, dambuhalang mga barko, at isang tensyon na tila isang pising banat na banat na anumang oras ay maaaring mapatid.
Ang Pilipinas, na matagal nang nakikipagbuno para sa karapatan sa West Philippine Sea, ay biglang natagpuan ang sarili sa gitna ng isang mas malaki at mas delikadong laro. Hindi na ito tungkol lamang sa isda o langis. Ito ay tungkol sa dominasyon, kontrol, at ang kinabukasan ng buong rehiyon. Ang sentro ng atensyon? Ang estratehikong lokasyon ng “First Island Chain”—kung saan ang Pilipinas, Taiwan, at Japan ay nagsisilbing huling pader laban sa paglawak ng kapangyarihan ng China.
Ang Pag-aalsa ng Higante sa Karagatan
Kung pagmamasdan natin ang mga kaganapan kamakailan, mapapansin na hindi na nahihiya ang China sa kanilang mga galaw. Ang presensya ng kanilang mga barko sa karagatan ng Pilipinas ay hindi na maituturing na “aksidente” o simpleng pagdaan lamang. Ito ay isang planado at kalkuladong “pagpapakita ng lakas.”
Isipin niyo ang isang bully sa school na pinalilibutan ang isang mas maliit na estudyante, hindi para saktan agad, kundi para iparamdam na “ako ang hari dito.” Ganyan ang nararamdaman ng ating Philippine Navy at Coast Guard sa tuwing haharapin nila ang naglalakihang barko ng China. Ang agwat sa kakayahan at kagamitan ay sadyang napakalaki, at alam ito ng Beijing.
Ang pagsasabay-sabay na pagpasok ng kanilang mga barkong pandigma sa ating maritime zones ay isang mensahe: kaya nilang gawin ang gusto nila, kailanman nila gustuhin. Ito ay sikolohikal na pakikidigma. Gusto nilang iparamdam sa atin, at sa buong mundo, na ang karagatang ito ay kanila. Ngunit sa likod ng pagpapakitang-gilas na ito ay ang isang mas malalim na estratehiya na nakadirekta sa ating kapitbahay sa hilaga—ang Taiwan.
Taiwan: Ang Mitsa ng Pagsabog
Para sa China, ang Taiwan ay hindi isang bansa; ito ay isang “rebelding probinsya” na kailangang bawiin. Ito ang tinik sa kanilang lalamunan. Ang bawat galaw ng Taiwan na nagpapakita ng kanilang pagiging malaya—tulad ng pakikipag-ugnayan sa Amerika o ang simpleng pagbisita ng kanilang lider sa ibang bansa—ay nagpapaapoy sa galit ng Beijing.
Bakit ba napakaimportante ng Taiwan? Bukod sa kasaysayan, ang Taiwan ang “linchpin” o ang pinakasentro ng First Island Chain. Kung titingnan niyo ang mapa, ang Japan, Taiwan, at Pilipinas ay bumubuo ng isang natural na harang na nagkukulong sa China. Hangga’t malaya ang Taiwan, pakiramdam ng China ay nakakulong sila. Hindi sila makalabas nang malaya patungo sa malawak na Pacific Ocean dahil ang bawat lagusan ay binabantayan ng mga bansang kaalyado ng Estados Unidos.
Kapag nagkaroon ng direktang banggaan sa pagitan ng China at Taiwan, imposibleng hindi madamay ang Pilipinas. Una, dahil sa ating lokasyon. Ang Batanes ay ilang kilometro lang ang layo sa Taiwan. Pangalawa, dahil sa libu-libong Pilipinong nagtatrabaho at naninirahan doon. At pangatlo, dahil sa ating defense treaty sa Amerika. Tayo ay nakatali sa gulong ito, gusto man natin o hindi.
Japan: Ang Tahimik na Tagapagbantay
Sa gitna ng ingay ng China at pangamba ng Pilipinas at Taiwan, may isang bansa ang tahimik na naghahanda at naninindigan—ang Japan.
Ang Japan ay kilala sa kanilang disiplina at teknolohiya, at pagdating sa depensa, hindi sila nagpapahuli. Alam ng Japan na ang agresyon ng China ay hindi titigil sa Taiwan. Nakita na nila ang “paunti-unting” taktika ng China—ang dahan-dahang pagkuha ng kontrol sa mga isla at karagatan hanggang sa maging normal na lang ang kanilang presensya. Kaya naman, bawat pasok ng barko ng China sa teritoryo ng Japan ay agad nilang sinasagot ng habulan at babala.
Ngunit ang tunay na lakas ng Japan ay wala sa ibabaw ng tubig, kundi nasa ilalim.
Ang “Submarine Force” ng Japan ay itinuturing na isa sa mga pinakamabagsik sa buong mundo. Hindi man sila kasing dami ng sa China, ang kalidad naman ng kanilang teknolohiya ay milya-milya ang layo. Ang mga submarino ng Japan ay kilala sa pagiging “tahimik.” Sa digmaang pandagat, ang ingay ay kamatayan. Ang submarine na hindi naririnig ay submarine na hindi matatalo.
Ang mga Japanese submarines ay may kakayahang manatili sa ilalim ng dagat nang matagal na panahon nang hindi umaahon. Kabisado nila ang pasikot-sikot sa ilalim ng First Island Chain—ang mga makikitid na daanan na kailangang tawirin ng mga barko ng China para makalabas.
Ito ang dahilan kung bakit nag-aalangan ang China na gumawa ng padalos-dalos na kilos. Alam nilang sa ilalim ng madilim na karagatan, may mga “silent killers” ang Japan na nag-aabang. Ang estratehiya ng Japan ay “deterrence” o pagpigil. Ginagawa nilang delikado ang bawat galaw ng China. Pinapabagal nila ang desisyon ng kalaban dahil sa takot na baka may submarine na nakatutok sa kanila. Ito ang “tahimik na giyera” na nagaganap ngayon—isang laro ng taguan na may nakamatay na konsekwensya.
Ang Kahalagahan ng “First Island Chain”
Upang lubos na maunawaan ang panganib na ating kinakaharap, kailangan nating intindihin ang konsepto ng “First Island Chain.” Ito ay hindi lang basta linya sa mapa. Ito ang pader ng depensa ng demokrasya sa Asya.
Para sa China, ang chain na ito ay isang rehas. Hinahadlangan nito ang kanilang ambisyon na maging isang tunay na “Global Superpower.” Para maging superpower, kailangan mong makontrol ang karagatan. Kailangan mong makapagpadala ng barko at submarine sa Pacific Ocean nang walang humaharang sa iyo. Sa ngayon, hindi nila magawa iyon nang buo dahil nakaharang ang Japan, Taiwan, at Pilipinas.
Kung makuha ng China ang Taiwan, “mabubutas” ang pader. Magkakaroon sila ng direktang access sa Pacific. Magbabago ang balanse ng kapangyarihan. Malaya na silang makakapagpalabas ng mga nuclear submarines na hindi nadedetect. Masusakal nila ang Japan at Pilipinas.
Bakit ito delikado para sa Japan? Ang Japan ay isang bansang umaasa sa import. Ang kanilang langis, pagkain, at raw materials ay dumadaan sa mga rutang dagat na malapit sa Taiwan at Pilipinas. Kung makokontrol ng China ang Taiwan, hawak na nila sa leeg ang ekonomiya ng Japan. Isang utos lang mula sa Beijing, pwede nilang harangin ang mga barkong nagdadala ng supply sa Japan. Ito ay usapin ng buhay at kamatayan para sa mga Hapones.
Ang Pilipinas sa Bingit ng Pagbabago
Ano naman ang mangyayari sa Pilipinas kung bumagsak ang Taiwan?
Ito ang senaryong ayaw nating isipin pero kailangang paghandaan. Kung maging teritoryo ng China ang Taiwan, ang ating lalawigan ng Batanes ay magiging “frontline” na. Mawawala ang “buffer zone” o ang pagitan. Imagine-in niyo na ang inyong kapitbahay ay naging isang dambuhalang kampo militar ng bansang matagal nang nambu-bully sa inyo.
Mas magiging mahirap ipagtanggol ang ating soberanya. Kung ngayon pa lang na malayo pa sila ay nahihirapan na tayong pigilan ang kanilang mga barko sa West Philippine Sea, paano pa kaya kung nasa bakuran na natin sila sa hilaga? Ang ating mga mangingisda ay lalong mawawalan ng karapatan. Ang ating airspace at maritime zones ay lalong masasakop.
Ang ekonomiya natin ay tatamaan din. Ang kalakalan sa Asya ay magugulo. Ang mga investor ay magdadalawang-isip na pumasok sa isang rehiyon na kontrolado ng isang agresibong bansa. At higit sa lahat, ang kaligtasan ng ating mga kababayan—mula sa Batanes hanggang sa pinakadulong isla ng Tawi-Tawi—ay malalagay sa alanganin.
Ang Panawagan: Mulat at Nagkakaisa
Sa pagtatapos, ang sitwasyong ito ay hindi para takutin tayo, kundi para gisingin. Ang panahon ng pagwawalang-bahala ay tapos na. Ang nangyayari sa Taiwan at Japan ay hindi “kanilang problema” lang. Ito ay problema natin.
Ang panawagan ay maging “mulat.” Intindihin natin ang geopolitics. Huwag tayong magpadala sa mga simpleng kwento. Ang bawat barko ng China na pumapasok sa ating teritoryo ay bahagi ng isang malaking puzzle.
Kailangan nating magkaisa. Sa panahon ng krisis, ang pinakamalaking kahinaan ng isang bansa ay ang pagkakawatak-watak sa loob. Ang ating gobyerno, ang ating sandatahang lakas, at ang ordinaryong mamamayan ay dapat iisa ang direksyon: ang protektahan ang ating soberanya at ang ating kinabukasan.
Hindi natin gusto ng digmaan. Walang nananalo sa giyera. Ngunit ang pag-iwas sa digmaan ay hindi nangangahulugan ng pagsuko. Ang pagiging handa, ang pagpapalakas ng ating depensa, at ang pakikipagtulungan sa mga alyadong bansa tulad ng Japan at Amerika ay mga hakbang para mapanatili ang kapayapaan.
Ang tanong na lang na naiiwan sa atin: Sa bilis ng mga pangyayari, aabot ba tayo sa punto ng direktang banggaan, o mananatili itong isang laro ng “titigan” at “sindakan”? Anuman ang mangyari, isa lang ang sigurado: Ang Pilipinas ay nasa gitna ng kasaysayan, at ang ating desisyon ngayon ay magdidikta ng ating bukas.
Kayo, mga kababayan, ano sa tingin niyo? Handa na ba tayong harapin ang realidad ng ating lokasyon sa mapa?
