Sa gitna ng mga naglalakihang balita sa buong mundo, may isang usaping tila dahan-dahang lumalapit sa ating mga baybayin na dapat nating bigyan ng seryosong atensyon. Ang tumitinding alitan sa pagitan ng dalawang higante sa Asya—ang China at Japan—ay hindi na lamang simpleng bangayan ng magkapitbahay. Sa bawat galaw ng kanilang mga barkong pandigma at bawat palitan ng matatalim na salita, unt-unting nahihila ang Pilipinas at ang Taiwan sa isang sitwasyong punung-puno ng panganib. Ang lokasyon ng ating bansa, na dati ay itinuturing nating biyaya dahil sa ganda ng ating karagatan, ay siya na ngayong naglalagay sa atin sa gitna ng isang posibleng malaking gulo na hindi natin ginusto.
Ang ugat ng problemang ito ay hindi na bago, ngunit ang bilis ng paglala nito ang nakakabahala. May mga pinag-aagawang teritoryo sa dagat na pilit na inaangkin ng China, habang ang Japan naman ay naninindigan sa kanilang karapatan sa tulong ng kanilang mga kaalyado gaya ng Estados Unidos. Dito pumapasok ang Pilipinas. Dahil sa ating pagiging malapit sa Taiwan at ang ating sariling mga isyu sa West Philippine Sea, ang anumang spark o mitsa ng gulo sa pagitan ng China at Japan ay siguradong magdudulot ng epekto sa atin. Hindi lang ito usapin ng sino ang may-ari ng dagat; ito ay usapin ng ating seguridad, ng ating kabuhayan, at ng kinabukasan ng bawat pamilyang Pilipino.
Marami sa ating mga kababayan ang nagtatanong: “Bakit tayo nadadamay? Wala naman tayong kinalaman sa away nila.” Ang katotohanan ay mahirap umiwas kapag ang iyong bakuran ang nagsisilbing daanan ng mga barko at eroplano ng mga naglalabang panig. Ang Taiwan, na itinuturing na isa sa mga pinaka-kritikal na lugar sa mundo ngayon, ay ilang daang kilometro lamang ang layo mula sa hilagang bahagi ng Pilipinas. Kung magkaroon ng aktwal na sagupaan sa pagitan ng China at Japan dahil sa Taiwan o sa mga isla sa East China Sea, ang ating bansa ang magiging isa sa mga unang makakaramdam ng hagupit nito. Maaaring magkaroon ng krisis sa supply ng pagkain, pagtaas ng presyo ng langis, at ang pinaka-kinatatakutan ng lahat—ang direktang pagkakasangkot sa isang digmaan.
Ang Japan ay matagal na nating kaibigan at katuwang sa pag-unlad, habang ang China naman ay isang higanteng kapitbahay na malaki ang impluwensya sa ating ekonomiya. Ang pagbalanse sa ugnayan sa dalawang bansang ito ay parang paglalakad sa isang manipis na lubid. Kapag lalong naging agresibo ang China sa kanilang mga military drills malapit sa ating teritoryo, napipilitan ang ating gobyerno na humingi ng saklolo sa mga kaalyado, na lalo namang ikinagagalit ng China. Ito ay isang cycle ng tensyon na tila walang katapusan. Ang nakakatakot dito ay ang posibilidad ng isang “miscalculation”—isang maling galaw o isang maling putok na maaaring maging simula ng isang bagay na hindi na natin mapipigilan.
Bukod sa aspeto ng seguridad, malaki rin ang magiging epekto nito sa ating mga mangingisda. Ang dagat na kanilang pinagkukunan ng ikabubuhay ay nagiging lona ng labanan. Kapag may mga military exercises, ipinagbabawal ang paglalayag, na direktang tumatama sa sikmura ng mga pamilyang umaasa sa biyaya ng dagat. Ang mga balitang ito ay hindi lamang para sa mga eksperto sa pulitika; ito ay para sa bawat Pilipino na nag-aalala kung magkakaroon pa ba ng tahimik na bukas para sa kanilang mga anak. Ang banta ng giyera ay hindi na lamang kwentong barbero o eksena sa pelikula; ito ay isang realidad na kailangan nating harapin nang may katalinuhan at pagkakaisa.
Sa mga social media platforms, makikita ang pagkakahati-hati ng opinyon. May mga nagsasabing dapat tayong kumampi sa Japan at Amerika dahil sila ang nagtatanggol sa demokrasya. Mayroon din namang nagsasabing dapat tayong manatiling neutral at huwag makialam upang hindi tayo mapag-initan ng China. Ngunit sa gitna ng mga diskursong ito, ang mahalaga ay ang kahandaan ng ating bansa. Handa ba ang ating depensa? Handa ba ang ating ekonomiya sa posibleng blockades? Ang pagiging “delikado” ng ating sitwasyon ay isang tawag sa bawat isa na maging mapagmatyag at huwag magbulag-bulagan sa mga nangyayari sa paligid natin.
Ang Pilipinas ay laging naiipit sa gitna ng mga “superpowers.” Noon pa mang kasaysayan, tayo na ang nagsisilbing battleground ng mga dayuhang kapangyarihan. Ayaw nating maulit ang madilim na bahagi ng ating past kung saan ang ating mga ninuno ang nagsakripisyo para sa away na hindi naman sa kanila. Ang panawagan para sa diplomatikong solusyon ay lalong lumalakas, ngunit tila ang mga higante ay mas pinipiling ipakita ang kanilang mga kanyon kaysa maupo sa hapag ng usapan. Ang bawat balitang lumalabas tungkol sa China, Japan, at Taiwan ay dapat nating hihimayin upang maintindihan kung paano nito babaguhin ang ating buhay.
Huwag nating hayaang maging huli na ang lahat bago tayo kumilos. Ang kaalaman ay kapangyarihan, at sa panahong ito ng krisis, ang pag-intindi sa geopolitical na sitwasyon ng ating rehiyon ay kasinghalaga ng pag-alam sa ating pang-araw-araw na pangangailangan. Ang panganib ay totoo, at ang pagkakasangkot ng Pilipinas ay hindi na lamang teorya. Tayo ay nasa bukana ng isang unos, at ang tanging paraan upang makaligtas ay ang pagiging handa, matalino, at higit sa lahat, ang pagkakaroon ng malasakit sa ating sariling soberanya. Ang dagat na nagdurugtong sa atin sa ating mga kapitbahay ay dapat maging tulay ng kapayapaan, hindi mitsa ng pagkagunaw ng ating katahimikan.
Sa huli, ang laban na ito ay laban para sa ating karapatang mabuhay nang payapa sa sarili nating bansa. Habang pinapanood natin ang pag-init ng tensyon sa pagitan ng China at Japan, isaisip natin na ang Pilipinas ay hindi lamang isang bystander. Tayo ay may boses, tayo ay may karapatan, at tayo ay may tungkulin na protektahan ang ating bayan mula sa anumang banta ng karahasan. Manatiling subaybayan ang mga kaganapan dahil sa mundong ito, ang hindi mo alam ay siyang maaaring magpahamak sa iyo. Ang kaligtasan ng Pilipinas at Taiwan ay nakabitin sa isang napaka-kritikal na sitwasyon na dapat nating seryosohin ngayon higit kailanman.
