“Isang batang may punit na sapatos at pusong ayaw sumuko ang haharap sa pinakamalaking laban ng kanyang buhay upang patunayan na ang pangarap ay mas mabilis kaysa anumang kakulangan.”
Ako si Mateo ngunit mas kilala ako ng lahat bilang Teo at sa tahimik na barangay sa gilid ng San Isidro nagsimula ang lahat ng hindi ko akalaing magpapabago sa akin magpakailanman
Tuwing umaga bago pa man magising ang araw naririnig na ang yabag ng aking mga paa sa makitid na daang lupa at sa bawat hakbang ay parang may hinahabol akong anino ng sarili kong pangarap
Hindi ako ang pinakamabilis sa aming paaralan at hindi rin ako ang may pinakamagandang gamit pero ako ang batang hindi marunong huminto kahit masakit na ang talampakan at nanginginig na ang tuhod
“Teo bilisan mo pa” sigaw ni Coach Daniel Reyz sa tuwing hahawakan niya ang stopwatch at sa bawat sigaw niya ay parang tumatama sa dibdib ko ang bigat ng pagkukulang ko
Yumuyuko lang ako at pinipilit huminga nang maayos kahit ramdam kong parang hinihila ako pababa ng luma kong sapatos na kupas at halos bumuka na ang swelas
May mga batang nagbubulungan sa gilid ng oval at naririnig ko ang ilan sa kanila na nagsasabing “Kahit anong gawin mo talo ka pa rin”
Hindi ko sila tinitingnan pero bawat salita nila ay parang pako sa loob ng aking ulo
Pag-uwi ko sa bahay sinalubong ako ni Inay na si Aling Divina na may hawak na palanggana sa likod ng aming kubo at agad niyang napansin ang pilay kong lakad
“Masakit na naman ba ang paa mo anak” tanong niya habang dahan dahan akong hinahawakan
“Okay lang po Nay masasanay din po ako” sagot ko kahit alam kong hindi totoo ang sinasabi ko
Sa loob naman si Itay na si Mang Ruben ay nag aayos ng sirang upuan at tumigil siya sandali para pagmasdan ako na parang may gustong sabihin pero pinili niyang manahimik
Alam naming lahat na hindi pa namin kayang bumili ng bagong sapatos at sa katahimikan na iyon mas masakit pa ang katotohanang iyon kaysa sa sugat sa aking paa
Kinagabihan habang nakahiga ako sa banig tinititigan ko ang mga paa kong puno ng gasgas at iniisip ko kung hanggang kailan ko pa kakayanin
Pero sa halip na umiyak ipinikit ko ang aking mga mata at nakita ko ang sarili kong tumatakbo sa isang malawak na kalsada malaya at mabilis na walang pumipigil
“Hindi ako titigil” bulong ko sa dilim at sa bawat paghinga ko ay parang may apoy na unti unting nagliliyab sa aking dibdib
Kinabukasan bago pa tumilaok ang manok sinuot ko ulit ang parehong pares ng sapatos at hinigpitan ko ang sintas na parang doon ko itinatali ang lahat ng pag asa ko
Lumabas ako at tumakbo patungo sa palayan kung saan walang nanonood at walang huhusga
Sa bawat hakbang ramdam ko ang sakit pero mas malakas ang tibok ng puso ko na parang nagsasabing kaya ko pa
Habang tumatakbo naalala ko ang anunsyo ni Coach Reyz tungkol sa interschool athletic meet at sa isip ko iyon na ang pintuang gusto kong buksan
Pagbalik ko sa bahay nadatnan ko si Itay na may dalang mga gamit sa pagkakarpintero at ngumiti siya sa akin
“Maaga ka na namang tumakbo anak masakit na naman paa mo no” sabi niya
“Opo pero kaya ko pa po” sagot ko habang pinupunasan ang pawis
Tinapik niya ang balikat ko at marahang sinabi “Hindi lahat ng may magandang gamit ang nananalo ang nananalo ay yung marunong magtiis at hindi sumusuko”
Tumimo sa akin ang mga salitang iyon na parang ukit sa bato
Sa paaralan mas lalo akong nagsikap kahit lagi akong nahuhuli sa finish line
Habang ang iba ay nagpapahinga patuloy pa rin akong umiikot sa oval na parang hinahabol ko ang isang bagay na hindi ko makita
“Teo pahinga ka muna” sabi ni Lara Cruz na isa sa iilang kaibigan ko
“Napapagod pero mas napapagod akong sumuko” sagot ko at nakita ko ang ngiti niya na parang may paniniwala sa akin
Mula sa malayo pinagmamasdan ako ni Coach Reyz at hindi ko alam kung ano ang nakikita niya pero ramdam kong may kakaiba sa kanyang tingin
Sa bawat araw na lumilipas mas tumitibay ang loob ko kahit hindi agad bumibilis ang aking paa
Habang papalapit ang araw ng paligsahan mas mabigat ang mga ensayo at isang hapon naramdaman ko ang matinding kirot sa aking kanang paa
Naupo ako sa gilid ng track at nang alisin ko ang sapatos tumambad ang sariwang sugat na bahagyang dumudugo
“Mateo anong nangyari” tanong ni Coach Reyz habang papalapit
“Masakit lang po ang paa ko coach” sagot ko kahit nanginginig ang boses ko
“Hindi ka pwedeng mag ensayo ng ganyan baka mas lalong lumala” sabi niya
“Coach huwag niyo po akong alisin sa ensayo kaya ko pa po” halos pakiusap kong wika
Tahimik siyang tumingin sa akin at marahang nagsabi “Ang pagiging atleta ay hindi lang tibay ng loob kailangan mo ring alagaan ang sarili mo”
Tumango ako pero sa loob ko mas natatakot akong mawala ang pagkakataon kaysa sa sakit ng aking paa
Pag uwi ko itinago ko ang pilay ko pero napansin pa rin ni Inay at nilinis niya ang sugat habang sinasabi “Hindi masamang mangarap anak pero huwag mong pabayaan ang sarili mo”
Si Itay naman ay kinuha ang luma kong sapatos at napailing “Patawad anak hindi pa natin kaya sa ngayon”
“Okay lang po Itay hindi naman po sapatos ang nagpapabilis sa akin” sagot ko kahit may luha sa mata
Kinabukasan bumalik pa rin ako sa ensayo na may benda ang paa at mas maingat ang bawat hakbang
Napansin iyon ni Enzo Villanueva na laging may bagong sapatos at sa unang pagkakataon nakita ko ang pagtataka sa kanyang mga mata
Sa bawat hapdi mas lalo kong nararamdaman na ang tunay na lakas ay ang kakayahang magpatuloy kahit masakit
Tuwing madaling araw tumatakbo ako sa bakanteng palayan na walang saksi kundi ang hamog at ang malamig na hangin
“Inay Itay ginagawa ko ito para sa inyo at para sa sarili ko” bulong ko sa bawat paghinga
Sa paaralan unti unti kong nararamdaman na hindi na ako basta basta nahuhuli at minsan sa isang mahabang ensayo hindi ako naiwan
Isang maliit na tagumpay pero para sa akin parang nanalo na ako ng isang digmaan
“Napansin ko hindi ka na sumusuko” sabi ni Lara habang inaabot sa akin ang bote ng tubig
“Kasi natutunan ko na ang laban ay hindi laging may ingay minsan tiyaga lang” sagot ko
Hindi ko alam kung saan ako dadalhin ng lahat ng ito pero alam kong papalapit na ang araw na susubok sa lahat ng aking pinaghirapan
At doon sa katahimikan ng aking gabi habang tinatahi ni Inay ang halos mapunit na sapatos ko pinangako ko sa sarili ko na kahit anong mangyari tatakbo ako hanggang dulo
Sa araw ng interschool athletic meet parang mas mabigat ang hangin at mas maliwanag ang araw kaysa dati at habang naglalakad ako papunta sa oval ramdam ko ang bawat tibok ng aking puso na parang tambol ng digmaan
Sa silid aralan na ginawang waiting area nakaupo ang mga batang atleta na may makikinang na sapatos at bagong uniporme habang ako ay tahimik na nagtatali ng sintas ng aking lumang pares na parang pinipigilan kong bumuka ang lahat ng aking pagod at pangarap
Nakita ko si Enzo sa kabilang dulo at nang magtama ang aming mga mata saglit siyang tumingin sa aking sapatos bago umiwas na parang may iniisip na hindi niya masabi
“Handa na kayo” sigaw ni Coach Reyz at sabay sabay kaming tumayo
Habang naglalakad papunta sa starting line nakita ko sina Itay at Inay sa gilid ng oval at kahit hindi sila sumisigaw sapat na ang kanilang mga mata na puno ng pag asa
“Teo kaya mo yan” bulong ni Lara na nasa kabilang hanay at ngumiti ako sa kanya
“Handa” sigaw ng opisyal at sa sandaling iyon parang tumigil ang mundo
“Set” huminga ako ng malalim at inalala ang bawat umagang nag iisa akong tumatakbo sa palayan
“Takbo”
Sa unang bugso nauna ang karamihan at tulad ng dati nasa likuran ako ngunit sa halip na manghina itinono ko ang isip sa aking paghinga at sa ritmo ng aking mga paa
“Hindi ako susuko” paulit ulit kong sinasabi sa sarili ko habang unti unti kong nararamdaman ang pamilyar na daloy ng lakas
Sa ikalawang ikot nakita kong ang ilan sa mga nauna ay nagsisimula nang bumagal at doon ko napagtanto na ang lakas na inipon ko sa tahimik na ensayo ay ngayon ko na magagamit
Narinig ko ang sigawan ng mga tao at sa gitna ng ingay malinaw kong narinig ang tinig ni Lara “Habol ka Teo”
Sa huling tuwid na bahagi ng oval ramdam ko ang hapdi sa aking paa pero mas malakas ang alaala ng bawat gabing tinatahi ni Inay ang aking sapatos at ang bawat tahimik na tango ni Itay
Nakita ko si Enzo sa unahan na pagod na pagod at sa isang iglap nalampasan ko siya na parang isang panaginip
“Hindi ako hihinto” sigaw ng aking puso at sa huling hakbang tinawid ko ang finish line
Saglit na katahimikan ang bumalot sa paligid bago sumabog ang palakpakan at ako ay napaupo sa lupa na hingal na hingal at hindi makapaniwala
Lumapit si Coach Reyz at hinawakan ang aking balikat “Mateo hindi sapatos ang nagdala sa iyo rito kundi ang puso mo”
May luha sa aking mga mata at sa unang pagkakataon ramdam ko na hindi ako huli kundi ako ay sapat
Lumapit sina Itay at Inay at niyakap nila ako ng mahigpit
“Anak pinatunayan mo na ang pangarap ay hindi binibili” sabi ni Itay habang nanginginig ang boses
“Hindi ka namin ipinagdasal na manalo ipinagdasal naming huwag kang sumuko at hindi ka nga sumuko” sabi ni Inay
Lumapit si Enzo at marahang nagsabi “Magaling ang takbo mo akala ko sapat na ang gamit”
Ngumiti ako sa kanya “Akala ko rin dati pero mas mahalaga ang paghahanda”
Isinabit sa aking leeg ang medalya na makintab at mabigat at habang hawak ko ito alam kong ang tunay na bigat ay hindi ginto kundi ang lahat ng aking pinagdaanan
Kinabukasan sa flag ceremony tinawag ang aking pangalan at ikinuwento ni Coach Reyz ang aking tahimik na dedikasyon at hindi lamang ang panalo
Ilang araw matapos iyon may dumating na kahon sa aming bahay at sa loob nito ay isang bagong pares ng sapatos na sakto sa aking paa
Hinawakan ko ito at ngumiti pero malinaw sa aking isip na hindi ito ang magdadala sa akin sa tagumpay kundi ang bawat umagang walang palakpak at bawat gabing may sugat
Lumipas ang panahon at patuloy akong tumatakbo dala ang aral na ang tunay na tagumpay ay hindi nasusukat sa kung ano ang suot mo kundi sa kung gaano ka kahandang ipaglaban ang iyong pangarap
At sa bawat hakbang na aking ginagawa dala ko ang batang may punit na sapatos at pusong hindi kailanman sumuko
At dito ko na tatapusin ang aking salaysay, hindi dahil wala na akong gustong sabihin, kundi dahil ang takbo ng aking buhay ay patuloy pa ring umaandar, gaya ng pagtakbo ko sa oval noong araw na iyon.
Maraming taon na ang lumipas mula nang isuot ko ang bagong sapatos na ibinigay sa akin, ngunit sa tuwing tinitingnan ko ang luma kong pares—ang may punit sa gilid at halos wala nang swelas—doon ko naaalala kung sino talaga ako. Hindi ako ang batang may medalya. Ako ang batang tumakbo kahit masakit ang paa, kahit walang nanonood, kahit walang katiyakan.
Sa bawat kompetisyong sinalihan ko, sa bawat pagod na dinanas ko, dala ko ang mga umagang nag-iisa akong tumatakbo sa palayan, ang mga gabing tinatahi ni Inay ang aking sapatos, at ang tahimik na tapik ni Itay sa aking balikat na nagsasabing, “Kung buo ang loob mo, susunod ang lakas.”
Marami pa akong sinalihang paligsahan. Minsan nanalo ako, minsan natalo. Ngunit hindi na ako kailanman natakot matalo, dahil alam ko na ang tunay na kabiguan ay ang huminto. Si Enzo ay naging kaibigan ko. Magkasama kaming nag-eensayo, magkasamang bumabagsak at bumabangon. Natutunan din niya na hindi sapat ang ganda ng gamit kung wala ang tibay ng loob.
Si Lara naman, na unang naniwala sa akin, ay nanatiling nasa gilid ng bawat takbuhan, hindi man palaging sumisigaw, pero laging naroon. At sina Itay at Inay, kahit patuloy pa ring simple ang aming buhay, ay mas naging magaan dahil nakita nilang ang anak nila ay hindi sumusuko sa harap ng hirap.
Ngayon, tuwing may batang nakikita akong tumatakbo na may luma at punit na sapatos, lumalapit ako at sinasabi sa kanya ang aking kuwento. Hindi para ipagyabang ang medalya, kundi para ipaalala na ang pangarap ay hindi kailanman nasusukat sa presyo ng iyong suot, kundi sa lalim ng iyong paninindigan.
Ako si Mateo.
Isang batang minsang laging nahuhuli.
Isang batang may punit na sapatos.
Ngunit higit sa lahat, isang batang tumakbo hanggang sa marating niya ang sarili niyang linya ng tagumpay.
At kung may isang aral kang dadalhin mula sa aking kuwento, ito iyon:
Hindi mahalaga kung gaano kabagal ang simula mo. Ang mahalaga ay hindi ka titigil.
“Isang batang may punit na sapatos at pusong ayaw sumuko ang haharap sa pinakamalaking laban ng kanyang buhay upang patunayan na ang pangarap ay mas mabilis kaysa anumang kakulangan.”
Ako si Mateo ngunit mas kilala ako ng lahat bilang Teo at sa tahimik na barangay sa gilid ng San Isidro nagsimula ang lahat ng hindi ko akalaing magpapabago sa akin magpakailanman
Tuwing umaga bago pa man magising ang araw naririnig na ang yabag ng aking mga paa sa makitid na daang lupa at sa bawat hakbang ay parang may hinahabol akong anino ng sarili kong pangarap
Hindi ako ang pinakamabilis sa aming paaralan at hindi rin ako ang may pinakamagandang gamit pero ako ang batang hindi marunong huminto kahit masakit na ang talampakan at nanginginig na ang tuhod
“Teo bilisan mo pa” sigaw ni Coach Daniel Reyz sa tuwing hahawakan niya ang stopwatch at sa bawat sigaw niya ay parang tumatama sa dibdib ko ang bigat ng pagkukulang ko
Yumuyuko lang ako at pinipilit huminga nang maayos kahit ramdam kong parang hinihila ako pababa ng luma kong sapatos na kupas at halos bumuka na ang swelas
May mga batang nagbubulungan sa gilid ng oval at naririnig ko ang ilan sa kanila na nagsasabing “Kahit anong gawin mo talo ka pa rin”
Hindi ko sila tinitingnan pero bawat salita nila ay parang pako sa loob ng aking ulo
Pag-uwi ko sa bahay sinalubong ako ni Inay na si Aling Divina na may hawak na palanggana sa likod ng aming kubo at agad niyang napansin ang pilay kong lakad
“Masakit na naman ba ang paa mo anak” tanong niya habang dahan dahan akong hinahawakan
“Okay lang po Nay masasanay din po ako” sagot ko kahit alam kong hindi totoo ang sinasabi ko
Sa loob naman si Itay na si Mang Ruben ay nag aayos ng sirang upuan at tumigil siya sandali para pagmasdan ako na parang may gustong sabihin pero pinili niyang manahimik
Alam naming lahat na hindi pa namin kayang bumili ng bagong sapatos at sa katahimikan na iyon mas masakit pa ang katotohanang iyon kaysa sa sugat sa aking paa
Kinagabihan habang nakahiga ako sa banig tinititigan ko ang mga paa kong puno ng gasgas at iniisip ko kung hanggang kailan ko pa kakayanin
Pero sa halip na umiyak ipinikit ko ang aking mga mata at nakita ko ang sarili kong tumatakbo sa isang malawak na kalsada malaya at mabilis na walang pumipigil
“Hindi ako titigil” bulong ko sa dilim at sa bawat paghinga ko ay parang may apoy na unti unting nagliliyab sa aking dibdib
Kinabukasan bago pa tumilaok ang manok sinuot ko ulit ang parehong pares ng sapatos at hinigpitan ko ang sintas na parang doon ko itinatali ang lahat ng pag asa ko
Lumabas ako at tumakbo patungo sa palayan kung saan walang nanonood at walang huhusga
Sa bawat hakbang ramdam ko ang sakit pero mas malakas ang tibok ng puso ko na parang nagsasabing kaya ko pa
Habang tumatakbo naalala ko ang anunsyo ni Coach Reyz tungkol sa interschool athletic meet at sa isip ko iyon na ang pintuang gusto kong buksan
Pagbalik ko sa bahay nadatnan ko si Itay na may dalang mga gamit sa pagkakarpintero at ngumiti siya sa akin
“Maaga ka na namang tumakbo anak masakit na naman paa mo no” sabi niya
“Opo pero kaya ko pa po” sagot ko habang pinupunasan ang pawis
Tinapik niya ang balikat ko at marahang sinabi “Hindi lahat ng may magandang gamit ang nananalo ang nananalo ay yung marunong magtiis at hindi sumusuko”
Tumimo sa akin ang mga salitang iyon na parang ukit sa bato
Sa paaralan mas lalo akong nagsikap kahit lagi akong nahuhuli sa finish line
Habang ang iba ay nagpapahinga patuloy pa rin akong umiikot sa oval na parang hinahabol ko ang isang bagay na hindi ko makita
“Teo pahinga ka muna” sabi ni Lara Cruz na isa sa iilang kaibigan ko
“Napapagod pero mas napapagod akong sumuko” sagot ko at nakita ko ang ngiti niya na parang may paniniwala sa akin
Mula sa malayo pinagmamasdan ako ni Coach Reyz at hindi ko alam kung ano ang nakikita niya pero ramdam kong may kakaiba sa kanyang tingin
Sa bawat araw na lumilipas mas tumitibay ang loob ko kahit hindi agad bumibilis ang aking paa
Habang papalapit ang araw ng paligsahan mas mabigat ang mga ensayo at isang hapon naramdaman ko ang matinding kirot sa aking kanang paa
Naupo ako sa gilid ng track at nang alisin ko ang sapatos tumambad ang sariwang sugat na bahagyang dumudugo
“Mateo anong nangyari” tanong ni Coach Reyz habang papalapit
“Masakit lang po ang paa ko coach” sagot ko kahit nanginginig ang boses ko
“Hindi ka pwedeng mag ensayo ng ganyan baka mas lalong lumala” sabi niya
“Coach huwag niyo po akong alisin sa ensayo kaya ko pa po” halos pakiusap kong wika
Tahimik siyang tumingin sa akin at marahang nagsabi “Ang pagiging atleta ay hindi lang tibay ng loob kailangan mo ring alagaan ang sarili mo”
Tumango ako pero sa loob ko mas natatakot akong mawala ang pagkakataon kaysa sa sakit ng aking paa
Pag uwi ko itinago ko ang pilay ko pero napansin pa rin ni Inay at nilinis niya ang sugat habang sinasabi “Hindi masamang mangarap anak pero huwag mong pabayaan ang sarili mo”
Si Itay naman ay kinuha ang luma kong sapatos at napailing “Patawad anak hindi pa natin kaya sa ngayon”
“Okay lang po Itay hindi naman po sapatos ang nagpapabilis sa akin” sagot ko kahit may luha sa mata
Kinabukasan bumalik pa rin ako sa ensayo na may benda ang paa at mas maingat ang bawat hakbang
Napansin iyon ni Enzo Villanueva na laging may bagong sapatos at sa unang pagkakataon nakita ko ang pagtataka sa kanyang mga mata
Sa bawat hapdi mas lalo kong nararamdaman na ang tunay na lakas ay ang kakayahang magpatuloy kahit masakit
Tuwing madaling araw tumatakbo ako sa bakanteng palayan na walang saksi kundi ang hamog at ang malamig na hangin
“Inay Itay ginagawa ko ito para sa inyo at para sa sarili ko” bulong ko sa bawat paghinga
Sa paaralan unti unti kong nararamdaman na hindi na ako basta basta nahuhuli at minsan sa isang mahabang ensayo hindi ako naiwan
Isang maliit na tagumpay pero para sa akin parang nanalo na ako ng isang digmaan
“Napansin ko hindi ka na sumusuko” sabi ni Lara habang inaabot sa akin ang bote ng tubig
“Kasi natutunan ko na ang laban ay hindi laging may ingay minsan tiyaga lang” sagot ko
Hindi ko alam kung saan ako dadalhin ng lahat ng ito pero alam kong papalapit na ang araw na susubok sa lahat ng aking pinaghirapan
At doon sa katahimikan ng aking gabi habang tinatahi ni Inay ang halos mapunit na sapatos ko pinangako ko sa sarili ko na kahit anong mangyari tatakbo ako hanggang dulo
Sa araw ng interschool athletic meet parang mas mabigat ang hangin at mas maliwanag ang araw kaysa dati at habang naglalakad ako papunta sa oval ramdam ko ang bawat tibok ng aking puso na parang tambol ng digmaan
Sa silid aralan na ginawang waiting area nakaupo ang mga batang atleta na may makikinang na sapatos at bagong uniporme habang ako ay tahimik na nagtatali ng sintas ng aking lumang pares na parang pinipigilan kong bumuka ang lahat ng aking pagod at pangarap
Nakita ko si Enzo sa kabilang dulo at nang magtama ang aming mga mata saglit siyang tumingin sa aking sapatos bago umiwas na parang may iniisip na hindi niya masabi
“Handa na kayo” sigaw ni Coach Reyz at sabay sabay kaming tumayo
Habang naglalakad papunta sa starting line nakita ko sina Itay at Inay sa gilid ng oval at kahit hindi sila sumisigaw sapat na ang kanilang mga mata na puno ng pag asa
“Teo kaya mo yan” bulong ni Lara na nasa kabilang hanay at ngumiti ako sa kanya
“Handa” sigaw ng opisyal at sa sandaling iyon parang tumigil ang mundo
“Set” huminga ako ng malalim at inalala ang bawat umagang nag iisa akong tumatakbo sa palayan
“Takbo”
Sa unang bugso nauna ang karamihan at tulad ng dati nasa likuran ako ngunit sa halip na manghina itinono ko ang isip sa aking paghinga at sa ritmo ng aking mga paa
“Hindi ako susuko” paulit ulit kong sinasabi sa sarili ko habang unti unti kong nararamdaman ang pamilyar na daloy ng lakas
Sa ikalawang ikot nakita kong ang ilan sa mga nauna ay nagsisimula nang bumagal at doon ko napagtanto na ang lakas na inipon ko sa tahimik na ensayo ay ngayon ko na magagamit
Narinig ko ang sigawan ng mga tao at sa gitna ng ingay malinaw kong narinig ang tinig ni Lara “Habol ka Teo”
Sa huling tuwid na bahagi ng oval ramdam ko ang hapdi sa aking paa pero mas malakas ang alaala ng bawat gabing tinatahi ni Inay ang aking sapatos at ang bawat tahimik na tango ni Itay
Nakita ko si Enzo sa unahan na pagod na pagod at sa isang iglap nalampasan ko siya na parang isang panaginip
“Hindi ako hihinto” sigaw ng aking puso at sa huling hakbang tinawid ko ang finish line
Saglit na katahimikan ang bumalot sa paligid bago sumabog ang palakpakan at ako ay napaupo sa lupa na hingal na hingal at hindi makapaniwala
Lumapit si Coach Reyz at hinawakan ang aking balikat “Mateo hindi sapatos ang nagdala sa iyo rito kundi ang puso mo”
May luha sa aking mga mata at sa unang pagkakataon ramdam ko na hindi ako huli kundi ako ay sapat
Lumapit sina Itay at Inay at niyakap nila ako ng mahigpit
“Anak pinatunayan mo na ang pangarap ay hindi binibili” sabi ni Itay habang nanginginig ang boses
“Hindi ka namin ipinagdasal na manalo ipinagdasal naming huwag kang sumuko at hindi ka nga sumuko” sabi ni Inay
Lumapit si Enzo at marahang nagsabi “Magaling ang takbo mo akala ko sapat na ang gamit”
Ngumiti ako sa kanya “Akala ko rin dati pero mas mahalaga ang paghahanda”
Isinabit sa aking leeg ang medalya na makintab at mabigat at habang hawak ko ito alam kong ang tunay na bigat ay hindi ginto kundi ang lahat ng aking pinagdaanan
Kinabukasan sa flag ceremony tinawag ang aking pangalan at ikinuwento ni Coach Reyz ang aking tahimik na dedikasyon at hindi lamang ang panalo
Ilang araw matapos iyon may dumating na kahon sa aming bahay at sa loob nito ay isang bagong pares ng sapatos na sakto sa aking paa
Hinawakan ko ito at ngumiti pero malinaw sa aking isip na hindi ito ang magdadala sa akin sa tagumpay kundi ang bawat umagang walang palakpak at bawat gabing may sugat
Lumipas ang panahon at patuloy akong tumatakbo dala ang aral na ang tunay na tagumpay ay hindi nasusukat sa kung ano ang suot mo kundi sa kung gaano ka kahandang ipaglaban ang iyong pangarap
At sa bawat hakbang na aking ginagawa dala ko ang batang may punit na sapatos at pusong hindi kailanman sumuko
At dito ko na tatapusin ang aking salaysay, hindi dahil wala na akong gustong sabihin, kundi dahil ang takbo ng aking buhay ay patuloy pa ring umaandar, gaya ng pagtakbo ko sa oval noong araw na iyon.
Maraming taon na ang lumipas mula nang isuot ko ang bagong sapatos na ibinigay sa akin, ngunit sa tuwing tinitingnan ko ang luma kong pares—ang may punit sa gilid at halos wala nang swelas—doon ko naaalala kung sino talaga ako. Hindi ako ang batang may medalya. Ako ang batang tumakbo kahit masakit ang paa, kahit walang nanonood, kahit walang katiyakan.
Sa bawat kompetisyong sinalihan ko, sa bawat pagod na dinanas ko, dala ko ang mga umagang nag-iisa akong tumatakbo sa palayan, ang mga gabing tinatahi ni Inay ang aking sapatos, at ang tahimik na tapik ni Itay sa aking balikat na nagsasabing, “Kung buo ang loob mo, susunod ang lakas.”
Marami pa akong sinalihang paligsahan. Minsan nanalo ako, minsan natalo. Ngunit hindi na ako kailanman natakot matalo, dahil alam ko na ang tunay na kabiguan ay ang huminto. Si Enzo ay naging kaibigan ko. Magkasama kaming nag-eensayo, magkasamang bumabagsak at bumabangon. Natutunan din niya na hindi sapat ang ganda ng gamit kung wala ang tibay ng loob.
Si Lara naman, na unang naniwala sa akin, ay nanatiling nasa gilid ng bawat takbuhan, hindi man palaging sumisigaw, pero laging naroon. At sina Itay at Inay, kahit patuloy pa ring simple ang aming buhay, ay mas naging magaan dahil nakita nilang ang anak nila ay hindi sumusuko sa harap ng hirap.
Ngayon, tuwing may batang nakikita akong tumatakbo na may luma at punit na sapatos, lumalapit ako at sinasabi sa kanya ang aking kuwento. Hindi para ipagyabang ang medalya, kundi para ipaalala na ang pangarap ay hindi kailanman nasusukat sa presyo ng iyong suot, kundi sa lalim ng iyong paninindigan.
Ako si Mateo.
Isang batang minsang laging nahuhuli.
Isang batang may punit na sapatos.
Ngunit higit sa lahat, isang batang tumakbo hanggang sa marating niya ang sarili niyang linya ng tagumpay.
At kung may isang aral kang dadalhin mula sa aking kuwento, ito iyon:
Hindi mahalaga kung gaano kabagal ang simula mo. Ang mahalaga ay hindi ka titigil.
“Isang batang may punit na sapatos at pusong ayaw sumuko ang haharap sa pinakamalaking laban ng kanyang buhay upang patunayan na ang pangarap ay mas mabilis kaysa anumang kakulangan.”
Ako si Mateo ngunit mas kilala ako ng lahat bilang Teo at sa tahimik na barangay sa gilid ng San Isidro nagsimula ang lahat ng hindi ko akalaing magpapabago sa akin magpakailanman
Tuwing umaga bago pa man magising ang araw naririnig na ang yabag ng aking mga paa sa makitid na daang lupa at sa bawat hakbang ay parang may hinahabol akong anino ng sarili kong pangarap
Hindi ako ang pinakamabilis sa aming paaralan at hindi rin ako ang may pinakamagandang gamit pero ako ang batang hindi marunong huminto kahit masakit na ang talampakan at nanginginig na ang tuhod
“Teo bilisan mo pa” sigaw ni Coach Daniel Reyz sa tuwing hahawakan niya ang stopwatch at sa bawat sigaw niya ay parang tumatama sa dibdib ko ang bigat ng pagkukulang ko
Yumuyuko lang ako at pinipilit huminga nang maayos kahit ramdam kong parang hinihila ako pababa ng luma kong sapatos na kupas at halos bumuka na ang swelas
May mga batang nagbubulungan sa gilid ng oval at naririnig ko ang ilan sa kanila na nagsasabing “Kahit anong gawin mo talo ka pa rin”
Hindi ko sila tinitingnan pero bawat salita nila ay parang pako sa loob ng aking ulo
Pag-uwi ko sa bahay sinalubong ako ni Inay na si Aling Divina na may hawak na palanggana sa likod ng aming kubo at agad niyang napansin ang pilay kong lakad
“Masakit na naman ba ang paa mo anak” tanong niya habang dahan dahan akong hinahawakan
“Okay lang po Nay masasanay din po ako” sagot ko kahit alam kong hindi totoo ang sinasabi ko
Sa loob naman si Itay na si Mang Ruben ay nag aayos ng sirang upuan at tumigil siya sandali para pagmasdan ako na parang may gustong sabihin pero pinili niyang manahimik
Alam naming lahat na hindi pa namin kayang bumili ng bagong sapatos at sa katahimikan na iyon mas masakit pa ang katotohanang iyon kaysa sa sugat sa aking paa
Kinagabihan habang nakahiga ako sa banig tinititigan ko ang mga paa kong puno ng gasgas at iniisip ko kung hanggang kailan ko pa kakayanin
Pero sa halip na umiyak ipinikit ko ang aking mga mata at nakita ko ang sarili kong tumatakbo sa isang malawak na kalsada malaya at mabilis na walang pumipigil
“Hindi ako titigil” bulong ko sa dilim at sa bawat paghinga ko ay parang may apoy na unti unting nagliliyab sa aking dibdib
Kinabukasan bago pa tumilaok ang manok sinuot ko ulit ang parehong pares ng sapatos at hinigpitan ko ang sintas na parang doon ko itinatali ang lahat ng pag asa ko
Lumabas ako at tumakbo patungo sa palayan kung saan walang nanonood at walang huhusga
Sa bawat hakbang ramdam ko ang sakit pero mas malakas ang tibok ng puso ko na parang nagsasabing kaya ko pa
Habang tumatakbo naalala ko ang anunsyo ni Coach Reyz tungkol sa interschool athletic meet at sa isip ko iyon na ang pintuang gusto kong buksan
Pagbalik ko sa bahay nadatnan ko si Itay na may dalang mga gamit sa pagkakarpintero at ngumiti siya sa akin
“Maaga ka na namang tumakbo anak masakit na naman paa mo no” sabi niya
“Opo pero kaya ko pa po” sagot ko habang pinupunasan ang pawis
Tinapik niya ang balikat ko at marahang sinabi “Hindi lahat ng may magandang gamit ang nananalo ang nananalo ay yung marunong magtiis at hindi sumusuko”
Tumimo sa akin ang mga salitang iyon na parang ukit sa bato
Sa paaralan mas lalo akong nagsikap kahit lagi akong nahuhuli sa finish line
Habang ang iba ay nagpapahinga patuloy pa rin akong umiikot sa oval na parang hinahabol ko ang isang bagay na hindi ko makita
“Teo pahinga ka muna” sabi ni Lara Cruz na isa sa iilang kaibigan ko
“Napapagod pero mas napapagod akong sumuko” sagot ko at nakita ko ang ngiti niya na parang may paniniwala sa akin
Mula sa malayo pinagmamasdan ako ni Coach Reyz at hindi ko alam kung ano ang nakikita niya pero ramdam kong may kakaiba sa kanyang tingin
Sa bawat araw na lumilipas mas tumitibay ang loob ko kahit hindi agad bumibilis ang aking paa
Habang papalapit ang araw ng paligsahan mas mabigat ang mga ensayo at isang hapon naramdaman ko ang matinding kirot sa aking kanang paa
Naupo ako sa gilid ng track at nang alisin ko ang sapatos tumambad ang sariwang sugat na bahagyang dumudugo
“Mateo anong nangyari” tanong ni Coach Reyz habang papalapit
“Masakit lang po ang paa ko coach” sagot ko kahit nanginginig ang boses ko
“Hindi ka pwedeng mag ensayo ng ganyan baka mas lalong lumala” sabi niya
“Coach huwag niyo po akong alisin sa ensayo kaya ko pa po” halos pakiusap kong wika
Tahimik siyang tumingin sa akin at marahang nagsabi “Ang pagiging atleta ay hindi lang tibay ng loob kailangan mo ring alagaan ang sarili mo”
Tumango ako pero sa loob ko mas natatakot akong mawala ang pagkakataon kaysa sa sakit ng aking paa
Pag uwi ko itinago ko ang pilay ko pero napansin pa rin ni Inay at nilinis niya ang sugat habang sinasabi “Hindi masamang mangarap anak pero huwag mong pabayaan ang sarili mo”
Si Itay naman ay kinuha ang luma kong sapatos at napailing “Patawad anak hindi pa natin kaya sa ngayon”
“Okay lang po Itay hindi naman po sapatos ang nagpapabilis sa akin” sagot ko kahit may luha sa mata
Kinabukasan bumalik pa rin ako sa ensayo na may benda ang paa at mas maingat ang bawat hakbang
Napansin iyon ni Enzo Villanueva na laging may bagong sapatos at sa unang pagkakataon nakita ko ang pagtataka sa kanyang mga mata
Sa bawat hapdi mas lalo kong nararamdaman na ang tunay na lakas ay ang kakayahang magpatuloy kahit masakit
Tuwing madaling araw tumatakbo ako sa bakanteng palayan na walang saksi kundi ang hamog at ang malamig na hangin
“Inay Itay ginagawa ko ito para sa inyo at para sa sarili ko” bulong ko sa bawat paghinga
Sa paaralan unti unti kong nararamdaman na hindi na ako basta basta nahuhuli at minsan sa isang mahabang ensayo hindi ako naiwan
Isang maliit na tagumpay pero para sa akin parang nanalo na ako ng isang digmaan
“Napansin ko hindi ka na sumusuko” sabi ni Lara habang inaabot sa akin ang bote ng tubig
“Kasi natutunan ko na ang laban ay hindi laging may ingay minsan tiyaga lang” sagot ko
Hindi ko alam kung saan ako dadalhin ng lahat ng ito pero alam kong papalapit na ang araw na susubok sa lahat ng aking pinaghirapan
At doon sa katahimikan ng aking gabi habang tinatahi ni Inay ang halos mapunit na sapatos ko pinangako ko sa sarili ko na kahit anong mangyari tatakbo ako hanggang dulo
Sa araw ng interschool athletic meet parang mas mabigat ang hangin at mas maliwanag ang araw kaysa dati at habang naglalakad ako papunta sa oval ramdam ko ang bawat tibok ng aking puso na parang tambol ng digmaan
Sa silid aralan na ginawang waiting area nakaupo ang mga batang atleta na may makikinang na sapatos at bagong uniporme habang ako ay tahimik na nagtatali ng sintas ng aking lumang pares na parang pinipigilan kong bumuka ang lahat ng aking pagod at pangarap
Nakita ko si Enzo sa kabilang dulo at nang magtama ang aming mga mata saglit siyang tumingin sa aking sapatos bago umiwas na parang may iniisip na hindi niya masabi
“Handa na kayo” sigaw ni Coach Reyz at sabay sabay kaming tumayo
Habang naglalakad papunta sa starting line nakita ko sina Itay at Inay sa gilid ng oval at kahit hindi sila sumisigaw sapat na ang kanilang mga mata na puno ng pag asa
“Teo kaya mo yan” bulong ni Lara na nasa kabilang hanay at ngumiti ako sa kanya
“Handa” sigaw ng opisyal at sa sandaling iyon parang tumigil ang mundo
“Set” huminga ako ng malalim at inalala ang bawat umagang nag iisa akong tumatakbo sa palayan
“Takbo”
Sa unang bugso nauna ang karamihan at tulad ng dati nasa likuran ako ngunit sa halip na manghina itinono ko ang isip sa aking paghinga at sa ritmo ng aking mga paa
“Hindi ako susuko” paulit ulit kong sinasabi sa sarili ko habang unti unti kong nararamdaman ang pamilyar na daloy ng lakas
Sa ikalawang ikot nakita kong ang ilan sa mga nauna ay nagsisimula nang bumagal at doon ko napagtanto na ang lakas na inipon ko sa tahimik na ensayo ay ngayon ko na magagamit
Narinig ko ang sigawan ng mga tao at sa gitna ng ingay malinaw kong narinig ang tinig ni Lara “Habol ka Teo”
Sa huling tuwid na bahagi ng oval ramdam ko ang hapdi sa aking paa pero mas malakas ang alaala ng bawat gabing tinatahi ni Inay ang aking sapatos at ang bawat tahimik na tango ni Itay
Nakita ko si Enzo sa unahan na pagod na pagod at sa isang iglap nalampasan ko siya na parang isang panaginip
“Hindi ako hihinto” sigaw ng aking puso at sa huling hakbang tinawid ko ang finish line
Saglit na katahimikan ang bumalot sa paligid bago sumabog ang palakpakan at ako ay napaupo sa lupa na hingal na hingal at hindi makapaniwala
Lumapit si Coach Reyz at hinawakan ang aking balikat “Mateo hindi sapatos ang nagdala sa iyo rito kundi ang puso mo”
May luha sa aking mga mata at sa unang pagkakataon ramdam ko na hindi ako huli kundi ako ay sapat
Lumapit sina Itay at Inay at niyakap nila ako ng mahigpit
“Anak pinatunayan mo na ang pangarap ay hindi binibili” sabi ni Itay habang nanginginig ang boses
“Hindi ka namin ipinagdasal na manalo ipinagdasal naming huwag kang sumuko at hindi ka nga sumuko” sabi ni Inay
Lumapit si Enzo at marahang nagsabi “Magaling ang takbo mo akala ko sapat na ang gamit”
Ngumiti ako sa kanya “Akala ko rin dati pero mas mahalaga ang paghahanda”
Isinabit sa aking leeg ang medalya na makintab at mabigat at habang hawak ko ito alam kong ang tunay na bigat ay hindi ginto kundi ang lahat ng aking pinagdaanan
Kinabukasan sa flag ceremony tinawag ang aking pangalan at ikinuwento ni Coach Reyz ang aking tahimik na dedikasyon at hindi lamang ang panalo
Ilang araw matapos iyon may dumating na kahon sa aming bahay at sa loob nito ay isang bagong pares ng sapatos na sakto sa aking paa
Hinawakan ko ito at ngumiti pero malinaw sa aking isip na hindi ito ang magdadala sa akin sa tagumpay kundi ang bawat umagang walang palakpak at bawat gabing may sugat
Lumipas ang panahon at patuloy akong tumatakbo dala ang aral na ang tunay na tagumpay ay hindi nasusukat sa kung ano ang suot mo kundi sa kung gaano ka kahandang ipaglaban ang iyong pangarap
At sa bawat hakbang na aking ginagawa dala ko ang batang may punit na sapatos at pusong hindi kailanman sumuko
At dito ko na tatapusin ang aking salaysay, hindi dahil wala na akong gustong sabihin, kundi dahil ang takbo ng aking buhay ay patuloy pa ring umaandar, gaya ng pagtakbo ko sa oval noong araw na iyon.
Maraming taon na ang lumipas mula nang isuot ko ang bagong sapatos na ibinigay sa akin, ngunit sa tuwing tinitingnan ko ang luma kong pares—ang may punit sa gilid at halos wala nang swelas—doon ko naaalala kung sino talaga ako. Hindi ako ang batang may medalya. Ako ang batang tumakbo kahit masakit ang paa, kahit walang nanonood, kahit walang katiyakan.
Sa bawat kompetisyong sinalihan ko, sa bawat pagod na dinanas ko, dala ko ang mga umagang nag-iisa akong tumatakbo sa palayan, ang mga gabing tinatahi ni Inay ang aking sapatos, at ang tahimik na tapik ni Itay sa aking balikat na nagsasabing, “Kung buo ang loob mo, susunod ang lakas.”
Marami pa akong sinalihang paligsahan. Minsan nanalo ako, minsan natalo. Ngunit hindi na ako kailanman natakot matalo, dahil alam ko na ang tunay na kabiguan ay ang huminto. Si Enzo ay naging kaibigan ko. Magkasama kaming nag-eensayo, magkasamang bumabagsak at bumabangon. Natutunan din niya na hindi sapat ang ganda ng gamit kung wala ang tibay ng loob.
Si Lara naman, na unang naniwala sa akin, ay nanatiling nasa gilid ng bawat takbuhan, hindi man palaging sumisigaw, pero laging naroon. At sina Itay at Inay, kahit patuloy pa ring simple ang aming buhay, ay mas naging magaan dahil nakita nilang ang anak nila ay hindi sumusuko sa harap ng hirap.
Ngayon, tuwing may batang nakikita akong tumatakbo na may luma at punit na sapatos, lumalapit ako at sinasabi sa kanya ang aking kuwento. Hindi para ipagyabang ang medalya, kundi para ipaalala na ang pangarap ay hindi kailanman nasusukat sa presyo ng iyong suot, kundi sa lalim ng iyong paninindigan.
Ako si Mateo.
Isang batang minsang laging nahuhuli.
Isang batang may punit na sapatos.
Ngunit higit sa lahat, isang batang tumakbo hanggang sa marating niya ang sarili niyang linya ng tagumpay.
At kung may isang aral kang dadalhin mula sa aking kuwento, ito iyon:
Hindi mahalaga kung gaano kabagal ang simula mo. Ang mahalaga ay hindi ka titigil.
