Isang malaking balita ang gumulantang sa hanay ng militar at sa buong bansa nitong mga huling araw matapos ang hindi inaasahang pagtanggal sa pwesto ng isang mataas na opisyal ng Armed Forces of the Philippines (AFP) na si Colonel Mongao. Ang biglaang desisyong ito ay nagdulot ng matinding espekulasyon at tila nagbabadya ng isang malaking tensyon sa loob ng institusyon.
Hindi nagtagal, mabilis na umaksyon si Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. (PBBM) upang linawin ang sitwasyon at siguruhing mananatiling matatag at nagkakaisa ang hanay ng mga sundalo. Ang pangyayaring ito ay nagbukas ng maraming katanungan tungkol sa kung ano nga ba ang tunay na dahilan ng sibakan at kung may kinalaman ba ito sa mas malalim na isyu ng seguridad sa loob ng administrasyon.
Ang pagsibak kay Col. Mongao ay hindi isang ordinaryong “reassignment” lamang. Sa mga usap-usapan sa loob ng kampo, tila may mga seryosong basehan ang naging desisyon ng pamunuan. Bagama’t ang AFP ay kilala sa kanilang disiplina at chain of command, ang mga ganitong uri ng pagkilos ay madalas na nagbubunga ng “unrest” o kawalang-kasiyahan sa ilang paksyon, lalo na kung ang nasibak na opisyal ay may malawak na impluwensya o tagasuporta.
Ang bilis ng pagkalat ng balita sa social media ay lalong nagpadagdag sa tensyon, kung saan maraming netizens ang nagsimulang maghinala kung may nagluluto nga bang gulo o destabilisasyon.
Dahil sa posibleng epekto nito sa moral ng mga sundalo, hindi na hinintay ni Pangulong Marcos Jr. na lumala pa ang sitwasyon. Ayon sa mga ulat mula sa Malacañang, agad na nagpatawag ng pagpupulong ang Pangulo kasama ang matataas na lider ng AFP at ng Department of National Defense (DND).
Ang layunin ng kilos na ito ay upang tiyakin na ang bawat hakbang na ginagawa ng administrasyon ay sang-ayon sa batas at para sa ikabubuti ng bansa. Ang mabilis na interbensyon ni PBBM ay nagsisilbing mensahe na hindi niya papayagan ang anumang uri ng pagkakawatak-watak sa loob ng militar, na siyang pundasyon ng ating pambansang seguridad.
Journalistically, ang isyung ito ay nagpapakita ng sensitibong balanse ng kapangyarihan sa pagitan ng sibilyang gobyerno at ng militar. Ang bawat pagbabago sa liderato o pagsibak sa isang mataas na opisyal ay palaging tinitingnan sa ilalim ng mikroskopyo. Ayon sa ilang mga eksperto sa seguridad, ang kaso ni Col.
Mongao ay maaaring may kaugnayan sa mga isyu ng internal discipline o kaya naman ay bahagi ng mas malawak na “reorganization” upang mas mapatibay ang depensa ng bansa laban sa mga panlabas at panloob na banta. Gayunpaman, ang kakulangan ng agarang detalyadong paliwanag mula sa AFP spokesperson noong unang lumabas ang balita ang naging mitsa ng pagdududa ng publiko.
Sa emosyonal na aspeto, marami sa ating mga kababayan ang nakakaramdam ng kaba sa tuwing naririnig ang salitang “gulo sa militar.” Ang kasaysayan ng Pilipinas ay puno ng mga alaala ng kudeta at destabilisasyon na nagdulot ng paghina ng ating ekonomiya at pagkawatak-watak ng mga pamilya.
Kaya naman, ang makitang mabilis na kumikilos ang Pangulo ay nagbibigay ng pansamantalang kapanatagan sa publiko. Ang bawat Pilipino ay nagnanais ng isang payapang bansa, at ang anumang lamat sa loob ng AFP ay itinuturing na banta sa katahimikan ng bawat tahanan.
Sa gitna ng kontrobersyang ito, nananatiling tikom ang bibig ni Col. Mongao. Ang kanyang pananahimik ay lalong nagpapagatong sa kuryosidad ng marami. Ano nga ba ang kanyang naging pagkakamali? O siya ba ay biktima lamang ng pampulitikang laro sa loob ng kampo?
Habang wala pang inilalabas na pormal na white paper o resulta ng imbestigasyon, mananatili itong isang palaisipan. Ngunit isang bagay ang malinaw: ang administrasyong Marcos ay hindi nag-aatubiling gumawa ng marahas na desisyon kung sa tingin nila ay nanganganib ang integridad ng serbisyo.
Ang papel ng social media sa pagpapakalat ng impormasyon, totoo man o hindi, ay naging malaki rin sa isyung ito. May mga vloggers na agad na nagpalabas ng mga video na nagsasabing may “nag-alsa” na, ngunit ito ay mabilis ding pinabulaanan ng mga otoridad.
Ang ganitong uri ng disinformation ay lalong nagpapakita kung bakit kailangan ang mabilis at transparent na komunikasyon mula sa gobyerno. Ang “decisive action” ni PBBM ay hindi lamang para ayusin ang gulo sa AFP, kundi para na rin patayin ang mga maling balita na nagdudulot ng panic sa taumbayan.
Sa huli, ang seguridad ng bansa ay hindi lamang nakasalalay sa armas, kundi sa pagkakaisa ng mga taong humahawak nito. Ang pagsibak kay Col.
Mongao ay maaaring isang maliit na bahagi lamang ng isang mas malaking plano para sa AFP. Habang hinihintay natin ang susunod na mga kabanata, mahalagang manatiling mapagmatyag ang publiko. Ang ating sandatahang lakas ay dapat manatiling tapat sa bandila at sa konstitusyon, at hindi sa anumang indibidwal o paksyon. Nawa’y ang pagkilos na ito ng Pangulo ay humantong sa isang mas matatag at mas disiplinadong militar na tunay na magtatanggol sa bawat Pilipino.
